FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Albania has a real opportunity to fulfill its objective of membership in the European Union, but in addition to meeting the technical criteria, success will also depend on the political climate within EU member states.
This is the assessment of Johns Hopkins University professor Daniel Serwer, who in an interview with "Abc News" analyzes the most important developments in the Balkans, from Albania's European integration and the political crisis in Kosovo, to the protests in Serbia, the situation in Bosnia-Herzegovina and the trial of former KLA leaders in The Hague.
Serwer is optimistic that Albania could be technically ready for membership in the next two years, but warns that the final decision will depend on the political stances of key European Union countries, such as Germany and France.
"I am almost certain that Albania will be ready technically within the next two years. What I am not sure about is the political stance of the European Union," declares Daniel Serwer.
For Kosovo, he calls for a quick resolution of the political impasse and the creation of a functional government after the elections, while for Serbia, he assesses that the student protests are an expression of dissatisfaction with Aleksandar Vučić's governing model. However, Serwer considers the Serbian president to be a more capable politician than former leader Slobodan Milošević.
The American professor also focuses on Bosnia and Herzegovina, arguing that the Dayton Agreement has institutionalized ethnic divisions, while for North Macedonia he emphasizes the need for more integration between the Albanian and Macedonian communities.
One of his strongest positions is related to the Special Court in The Hague and the process against former KLA leaders. Serwer considers it unfair to hold the accused for years without a final decision and states that the accusations of organ trafficking, which led to the creation of the tribunal, turned out to be untrue.
Full interview:
Professor, thank you very much for your time. I would like to start our conversation from Tirana. What is your opinion on Albania's integration process into the European Union?
DANIEL SERWER: I very much hope to see Albania become part of the European Union. It would be a great achievement. But we must not forget that there are two aspects to preparing for EU membership. One is the technical aspect, but there is also the political dimension, and currently it is mainly related to the position of the existing EU member states.
I am almost certain that Albania will be ready technically within the next two years. What I am not sure about is the political stance of the European Union.
Ka vende në BE që po përballen me zgjedhje ku partitë e djathta, armiqësore ndaj të huajve, emigrantëve dhe madje edhe ndaj vetë Bashkimit Europian, mund të fitojnë mbështetje të madhe. Për këtë arsye, qeveria juaj përballet me një sfidë të vështirë diplomatike: të bindë vende si Gjermania dhe Franca, por edhe të tjera, se pranimi i Shqipërisë në Union do të ishte në të mirë të vetë BE-së.
Bashkimi Europian vendosi të zgjerohet pas pushtimit rus të Ukrainës, për të treguar se mund t’i përgjigjet në mënyrë efektive zhvillimeve gjeopolitike në rajonin e tij.
Mali i Zi është teknikisht gati gjithashtu, por përballet me të njëjtat pengesa politike brenda BE-së. Islanda, nga ana tjetër, nëse vendos të anëtarësohet, pothuajse nuk ka pengesa teknike, pasi prej kohësh është në përputhje me standardet europiane dhe ndoshta do të përballej edhe me më pak barriera politike.
Po të isha në drejtim të Shqipërisë, do të thosha: le të përgatitemi sa më shpejt. Nëse Islanda fillon të ecë përpara, Mali i Zi do të bashkohet me të dhe Shqipëria duhet të jetë gati të ecë në të njëjtin ritëm me Malin e Zi.
Cili është opinioni juaj për krizën politike në Kosovë, duke pasur parasysh se më 7 qershor vendi do të mbajë zgjedhjet e treta kombëtare brenda vetëm 16 muajsh?
DANIEL SERWER: Kjo lloj situate ndodh në sistemet parlamentare. Në thelb, ka dy zgjedhje: njëra në ditën e votimit dhe tjetra gjatë procesit të formimit të qeverisë dhe zgjedhjes së presidentit.
Kosova ka pasur vështirësi në këtë proces dhe nuk ka arritur t’i zgjidhë problemet brenda një afati të arsyeshëm. Në fakt, kjo situatë po vazhdon prej më shumë se dy vitesh. Shpresoj që këto zgjedhje ta zgjidhin më në fund situatën në një mënyrë ose në një tjetër.
Nuk e di nëse partia e Albin Kurtit, Vetëvendosje, do të sigurojë shumicën që kishte dikur, por nëse nuk e arrin, shpresoj që kryeministri Kurti të lëvizë shpejt drejt krijimit të një koalicioni dhe zgjedhjes së presidentit.
Serbia, nga krahu tjetër, po përballet me protesta të mëdha studentore, ndërsa presidenti Aleksandër Vuçiç ka lënë të kuptohet disa herë mundësinë e dorëheqjes. Si e vlerësoni situatën aktuale politike atje?
DANIEL SERWER: Nuk mund të spekuloj nëse presidenti Vuçiç do të japë dorëheqjen. Kjo është një vendimmarrje personale dhe vendime të tilla nuk mund të parashikohen.
Protestat aty tregojnë qartë pakënaqësi serioze ndaj sistemit politik që Vuçiç ka krijuar, i cili është më autokrat sesa qeveritë e mëparshme në historinë e afërt të Serbisë. Sipas mendimit tim, ai sistem nuk ka qenë aq i suksesshëm ekonomikisht apo në raport me integrimin europian sa pretendon ai vetë.
Gjithashtu, Serbia nuk ka ndjekur vetëm neutralitetin politik, por është afruar gjithnjë e më shumë me Kinën dhe Rusinë. Personalisht, po të isha serb, nuk do të isha i kënaqur me atë drejtim.
Megjithatë, opinionet politike në Serbi janë të ndryshme. Disa mendojnë se Vuçiç nuk ka qenë mjaftueshëm i ashpër ndaj Kosovës, ndërsa të tjerë mendojnë se ai duhej të afrohej edhe më shumë me Rusinë ose Kinën.
Në këtë fazë nuk besoj se rezultati i zgjedhjeve në Serbi është i lehtë për t’u parashikuar. Në përgjithësi, nuk besoj në parashikime zgjedhore. Në një zgjedhje demokratike, rezultati dihet vetëm ditën pas votimit.
Opozita ende duhet të organizohet, të hartojë një program të qartë politik dhe të bindë qytetarët se është e aftë të qeverisë.
Vuçiç, ndërkohë, do të argumentojë se ka sjellë rezultate për Serbinë. Ai do të theksojë se nuk e ka njohur pavarësinë e Kosovës dhe do të paraqesë një argument të fortë politik për veten. Ai është një politikan shumë i aftë, sipas mendimit tim, më i zgjuar politikisht sesa ishte Sllobodan Millosheviçi.
Kur Vuçiç erdhi fillimisht në pushtet, mendova se mund ta orientonte Serbinë drejt Perëndimit. Fatkeqësisht, ai zgjodhi një rrugë tjetër, të cilën unë personalisht nuk mund ta mbështes.
Po për Bosnje-Hercegovinën çfarë mendoni? Aty ka pasur vazhdimisht përplasje mes drejtuesve politikë dhe përfaqësuesit ndërkombëtar të Marrëveshjes së Dejtonit. Si i shihni zhvillimet politike atje?
DANIEL SERWER: Marrëveshja e Dejtonit institucionalizoi politikën etno-nacionaliste në Bosnje dhe Hercegovinë dhe pothuajse të njëjtat forca politike kanë mbetur në pushtet që prej asaj kohe.
Më shumë se 30 vite më pas, sistemi kushtetues vazhdon të kufizojë liritë politike dhe zgjedhjet e qytetarëve boshnjakë. Megjithatë, vetëm vetë qytetarët e Bosnjës mund ta ndryshojnë këtë realitet.
Përfaqësuesi i Lartë nuk mund ta rishkruajë kushtetutën. Reformat reale kërkojnë ndryshime kushtetuese që kufizojnë vetot etnike dhe forcojnë të drejtat individuale mbi privilegjet kolektive etnike.
Ka pasur mundësi reformash, si Paketa e Prillit në vitin 2005 dhe zbatimi i vendimit Sejdić-Finci të Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, por ato mundësi u humbën.
Cili është mendimi juaj për protestat e studentëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut?
DANIEL SERWER: Maqedonia e Veriut ka bërë shumë për të adresuar shqetësimet legjitime të shqiptarëve pas pavarësisë. Nëse duhet të bëjë më shumë, kjo është çështje që duhet ta vendosin vetë qytetarët e Maqedonisë së Veriut.
Standardet europiane duhet të shërbejnë si udhërrëfyes. Megjithatë, mendoj se është për të ardhur keq që shqiptarët dhe maqedonasit po jetojnë gjithnjë e më shumë jetë të ndara, duke mos mësuar sa duhet gjuhët e njëri-tjetrit.
Uniteti i vendit varet nga mirëkuptimi real mes dy komuniteteve. Në të njëjtën kohë, mirëqenia varet edhe nga integrimi në shoqëri dhe nga njohja e gjuhës angleze, e cila është thelbësore për integrimin europian.
Profesor, dua t’ju pyes edhe për atë që po ndodh në Hagë me ish-krerët e UÇK-së. Çfarë duhet të presim nga Gjykata Speciale për Kosovën?
DANIEL SERWER: I won't predict the court's decisions. However, I think it's unfair to keep people in prison for five years without a final decision.
I know Hashim Thaçi personally. I met him immediately after the war, during his first visit to Washington. At that time, I do not believe that he had command authority over the KLA in the way that prosecutors claim.
There is no doubt that after the war there was violence, including against Serbs, and clashes between supporters of the KLA and the LDK. These events were very unfortunate.
However, the allegations of organ trafficking that led to the creation of the tribunal were false. I myself supported the creation of the court because I believed those allegations would not hold up. In that sense, I was wrong.
The Tribunal has spent a lot of money on a process that, in my opinion, raises serious questions about fairness and procedural justice.
Finally, professor, how can you summarize the situation in the Balkans in a few words?
DANIEL SERWER: Overall, despite the problems, I believe that the Balkans have improved significantly over the years. There are still big challenges: poverty, inequality, and weak institutions, but democracy is not the end of the process. It is the beginning, not the end.
Lini një Përgjigje