FLASH
Shkruar nga Pamfleti
But 12 member states of the Council of Europe, including 4 EU members, have not joined the initiative. These are Hungary, Slovakia, Bulgaria and Malta. Meanwhile, the initiative has not been supported, so far, by Albania, Serbia, Bosnia and Herzegovina and North Macedonia. The other four countries are Armenia, Azerbaijan, Georgia and Turkey...
Albania and Serbia are two of the 12 member states of the Council of Europe that have not supported the establishment of a Special Court, which aims to judge the Russian invasion of Ukraine. The establishment of such a Court paves the way for the international trial of Vladimir Putin, even though Russia has stated that it does not recognize such jurisdiction. The Special Court has received the support of the member states of the CoE, but also of the vast majority of the European Union, while Albania and Serbia have not given support to this process so far.
Rama, although he has openly expressed support for Ukraine and its President Zelensky, in a recent statement, has been critical of Europe for closing communication channels with Russia. "I can say that Europe has made a big strategic mistake by cutting off every channel with Russia. Europe must always, always, always talk to everyone," Rama said.
And it seems that based on this new stance, the Prime Minister has also defined Albania's stance in relation to the establishment of a Special Court, which it is not known to what extent it will fulfill the mission for which it was established.
"The moment when Russia will have to answer for its aggression is approaching," says Alain Berset, after 34 member states of the Council of Europe, which he chairs, as well as the European Union (EU), Australia and Costa Rica, expressed their readiness to join the upcoming special court for Ukraine, which aims to judge the Russian occupation of that country.
Meeting in Chisinau (Moldova), the Committee of Ministers of the Council of Europe, which includes the foreign ministers of the member states, adopted a resolution laying the foundations for the "steering committee" of the future court.
The principle of the new body was launched last year by Ukrainian President Volodymyr Zelensky. He signed an agreement to that effect with the Council of Europe, the continent's 46-member human rights watchdog, including Ukraine. The future judicial body aims to circumvent the inability to prosecute the "crime of aggression" at the International Criminal Court (ICC), which Moscow does not recognize.
Rusia, e përjashtuar nga Këshilli i Evropës në vitin 2022, pas fillimit të luftës me Ukrainën, ka deklaruar se do t’i konsiderojë vendimet e gjykatës së ardhshme si “të pavlefshme”.
Komisioni Evropian me një deklaratë të veçantë bëri të ditur se do të kontribuojë me 10 milionë euro për krijimin e organit gjyqësor.
Por 12 vende anëtare të Këshillit të Europës, mes të cilave 4 janë anëtare të BE-së, nuk i janë bashkuar nismës. Bëhet fjalë për Hungarinë, Sllovakinë, Bullgarinë dhe Maltën. Ndërkohë nisma nuk u mbështet, deri më tani, as nga Shqipëria, Serbia, Bosnje-Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut. Katër vendet e tjera janë Armenia, Azerbajxhani, Gjeorgjia dhe Turqia.
Kjo është hera e parë që nga proceset e Nurembergut (1945-1946), në Gjermani, dhe të Tokios (1948), në Japoni, pas Luftës së Dytë Botërore, që krijohet një tribunal ndërkombëtar për të gjykuar krimin e agresionit. Për arsye njëkohësisht politike dhe juridike, asnjëra nga dy gjykatat e krijuara nën kujdesin e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB), Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND), që zgjidh konfliktet mes shteteve, dhe Gjykata Penale Ndërkombëtare (GJPN), që gjykon gjenocidin, krimet kundër njerëzimit dhe krimet e luftës, nuk mund të pretendonte se do të gjykonte një ditë presidentin rus Vladimir Putin për agresionin ndaj Ukrainës. Në teori, ky tribunal special mund ta bëjë këtë.
“Shtetet kanë kaluar një etapë vendimtare drejt ngritjes konkrete të tribunalit special dhe njohjes së përgjegjësive për agresionin ndaj Ukrainës”, deklaroi sekretari i përgjithshëm i Këshillit të Europës, Alain Berset, duke shtuar se “momenti kur Rusia do të duhet të japë llogari për agresionin e saj po afrohet. Rruga që hapet përpara nesh është ajo e drejtësisë.”
“Krimi ndërkombëtar suprem”
Ideja për një tribunal special për krimin e agresionit u hodh disa ditë pas sulmit rus ndaj Ukrainës, më 24 shkurt 2022, nga juristi dhe avokati franko-britanik Philippe Sands, profesor i së drejtës në University College të Londrës. Në një opinion të botuar më 28 shkurt në “Financial Times”, autori i librit Retour à Lemberg (Albin Michel, 2017) bëri thirrje për hetimin e Vladimir Putinit për “krimin e agresionit, një ide e lindur në Nuremberg si ‘krim kundër paqes’”. Sipas tij, agresioni ndaj Ukrainës ishte i qartë dhe pa asnjë paqartësi. Që më 2 mars 2022, në Nju Jork, 141 nga 195 shtetet anëtare të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së dënuan “agresionin kundër Ukrainës”. Kievi më pas e përqafoi idenë e Sands.
Historia e krimit të agresionit nisi më 20 nëntor 1945, në Nuremberg. Fuqitë aleate hapën procesin gjyqësor kundër drejtuesve nazistë dhe oficerëve të Rajhut të Tretë. Pas debatesh të forta juridike, koncepti i “krimit kundër paqes” dhe “luftës agresive” u pranua përfundimisht. Ironikisht, autorësia e konceptit i atribuohet një juristi sovjetik, Aron Trainin. Pikërisht ai e futi “agresionin” në historinë e së drejtës ndërkombëtare. Në vendimin e vitit 1946, gjyqtarët shkruanin se “nisja e një lufte agresive (…) nuk është vetëm një krim ndërkombëtar, por krimi ndërkombëtar suprem”.
I lënë në harresë gjatë Luftës së Ftohtë, e drejta ndërkombëtare rilindi në vitet 1990 me tribunalet penale ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë dhe Ruandën, si dhe më pas me nënshkrimin e Statutit të Romës (1998), që çoi në krijimin e Gjykatës Penale Ndërkombëtare në vitin 2002. Megjithatë, ndonëse këto gjykata trajtojnë gjenocidin, krimet kundër njerëzimit dhe krimet e luftës, ato nuk e trajtojnë në praktikë krimin e agresionit.
Në fund të majit 2010, në Ugandë, një negociatë diplomatike e udhëhequr nga Christian Ëenaëeser, ambasador i Lihtenshtajnit në OKB, synoi aktivizimin e krimit të agresionit në Statutin e GJPN-së. Fuqitë e mëdha, me Shtetet e Bashkuara në krye, pas pushtimit të Irakut në vitin 2003, kundërshtuan që ky krim të ndiqej penalisht me iniciativën e prokurorit të GJPN-së dhe kërkuan që vetëm Këshilli i Sigurimit i OKB-së, ku ato kanë të drejtën e vetos, të mund të autorizonte procedurat për agresion.
Gjatë kësaj konference, shtetet miratuan përkufizimin e agresionit: “Me krim agresioni kuptohet organizimi, përgatitja, nisja ose ekzekutimi, nga një person i aftë të ushtrojë kontroll efektiv ose të drejtojë veprimin politik apo ushtarak të një shteti, i një akti agresioni që, për nga karakteri, rëndësia dhe shkalla e tij, përbën shkelje të qartë të Kartës së Kombeve të Bashkuara.” Ky përkufizim u shtua në Statutin e GJPN-së, por kufizimet e vendosura e bëjnë pak të mundur që ky krim të gjykohet ndonjëherë.
Anashkalimi i paralizës së GJPN-së
Ideja e një tribunali ad hoc për të gjykuar agresionin ndaj Ukrainës synon pikërisht të anashkalojë paralizën e GJPN-së. Ndërkohë, kjo gjykatë ka lëshuar që prej vitit 2022 urdhër-arreste ndaj drejtuesve rusë, përfshirë Vladimir Putinin, për krime që gjyqtarët do të duhet të përcaktojnë nëse përbëjnë gjenocid, krime kundër njerëzimit apo krime lufte. Negociatat për tribunalin zgjatën katër vjet, ndërsa finalizimi i marrëveshjes mori një vit, që nga njoftimi i përbashkët i Ukrainës dhe Këshillit të Europës më 9 maj 2025 në Lviv dhe nënshkrimi i marrëveshjes fillestare nga presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky më 25 qershor 2025 në Strasburg.
Christian Wenaweser welcomed the decision: “War crimes, crimes against humanity, the forced deportation of children, attacks on civilian infrastructure, all of these exist because there is war. War itself is the real crime.” Philippe Sands admitted for his part: “I really didn’t imagine that this would be possible.” According to him, the special tribunal is “a response to those who say that international law has ended and that the legacy of 1945 has disappeared.”
Although states still need to ratify the idea of the tribunal in their parliaments and secure funding, Kiev welcomed the development. “We are making history, like the Nuremberg tribunal eighty years ago,” Ukrainian Foreign Minister Andrii Sybiha declared. He added that “the agreement makes justice inevitable. Putin wanted to go down in history: he will go down in history as a criminal.”
Unlike the ICC, the special tribunal can conduct trials even in the absence of the accused.
Ukrainian winner of the 2022 Nobel Peace Prize, Oleksandra Matviichuk, director of the Center for Civil Liberties, also considered this "without exaggeration, a historic step."
"For the first time since World War II, political and military leaders will face an international tribunal for the crime of aggression," she said.
Ukrainian authorities are particularly hopeful that, after four years of negotiations, “a point of no return” has been passed, as Sybiha put it. Kiev is particularly aware of the reservations of the United States, where President Donald Trump supports a peace agreement that includes Moscow’s territorial claims. Russia, for its part, rejects any idea of international justice and argues that any conflict should end with an amnesty. Iryna Mudra, President Zelensky’s adviser on international justice, warned even before the announcement in Chisinau that “this could complicate peace negotiations,” but added that “justice is not negotiable, because it guarantees a lasting peace.”
Supporters of the war crimes trial hope that the special tribunal for Ukraine could also lead to reform of the ICC Statute, to avoid a veto by the UN Security Council. “Developments in the use of force around the world clearly show that this is something that international law needs,” Wenaweser said.
“We are setting a precedent,” said Philippe Sands. “If we can have a tribunal for the crime of aggression in the Russia-Ukraine conflict, then why not for the US-Iran or Israel-Iran? It follows the same logic. We are at a historical moment where, on the one hand, there is a methodical destruction of international law and multilateralism, while on the other hand there are still people who continue to build.” /Pamphlet/
Ne se e ka bere edhe kete pune te qelbur ky trimi jone, pse nuk e shpallin kriminel e ta rrasin brenda ata te gjoja SPAK. Ndoshta te gjithe keta qe nuk kane firmosur e ndiejne lageshtiren se pas Putinit do u vije edhe ketyre radha.
Ramuti eshte grekoshkja. Mjere shqiptaret qe durojnë Salehun e Ramutin!