FLASH
Shkruar nga PamfletiHowever, not everything is rosy. In the most recent State Department report, under Blinken, Albania was described as a country where “corruption exists at all branches and levels of government.”
When talking about Albania's success on the path to the European Union, two main pillars are mentioned: internal reforms that have transformed the justice system, and foreign diplomacy that has brought the country closer to the decision-making centers of Europe.
Five years since the European Commission's decision to launch accession talks with Albania, and just one year since they began in practice, the country has opened 28 chapters – four this month alone – out of 35 in total.
This progress has sparked optimism in Brussels, where officials believe Albania can open the remaining chapters by the end of the year.
"Albania has shown that positive change is possible and the EU rewards this positive change. Keep up the pace."
This impetus was given by EU Enlargement Commissioner Marta Kos to the Prime Minister of Albania, Edi Rama, on September 16 in Brussels.
Albania, at an increasingly steady pace, began to move since the early 1990s, when the communist dictatorship that had kept the country hermetically isolated for 45 years collapsed amid popular pressure for change.
Democracy was the great dream of Albanians at that time, but reality also brought confrontation with deep economic and social insecurities.
In the mid-1990s, the country experienced one of the most severe crises in modern history: the collapse of pyramid schemes, which led to revolt and chaos in 1997.
The anarchy that followed, with army depots opened and weapons in the hands of civilians, called into question the very survival of the state. Over 2,000 people lost their lives, thousands more emigrated.
But even in these circumstances, Albania remained oriented towards the West. Initially, international aid and peacekeeping missions helped stabilize.
The country then began to build new institutions and move closer to NATO and the European Union. In 2009, Albania became a member of the largest Western military alliance, and five years later, the EU granted it candidate country status.
Klodiana Beshku, a lecturer at the Department of Political Science at the University of Tirana, says that the slogan of the protests of the 1990s "We love Albania like all of Europe" was not simply a call of the time, but became a guide for Albanian society throughout the journey towards European integration, being reflected in culture and art, and later in the country's foreign policy.
“Integrimi evropian ishte zanafilla dhe objektivi i çdo qeverie shqiptare dhe, mbi të gjitha, i Qeverisë së tanishme të kryeministrit Rama. Për hir të së vërtetës, Rama është jashtëzakonisht i dedikuar ndaj kësaj çështjeje”, thotë Beshku për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.
“Shqipëria 2030 në BE” ishte slogani i partisë së Ramës në zgjedhjet parlamentare të 11 majit, të cilat ai i fitoi bindshëm. Pas konfirmimit të Qeverisë së re më 18 shtator në Kuvend, Rama deklaroi se ky slogan do të mbetet kryefjala e mandatit të tij të ri – të katërtit me radhë.
“Shqipëria evropiane është busulla orientuese e çdo faqeje të programit tonë dhe metronomi i ritmit të çdo reforme që do të ndërmarrim”, u shpreh Rama.
Beshku thotë se reformat e ndërmarra gjatë viteve, veçanërisht ajo në drejtësi, e cila çoi në vetingun e gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe në arrestimin e rasteve të korrupsionit në nivel të lartë, ripërcaktuan pozicionin ndërkombëtar të Shqipërisë.
“Ajo ka sjellë si risi rënien e kulturës së mosndëshkimit në nivele të larta. Kjo ka ndryshuar rrënjësisht perceptimin e individëve ndaj shtetit, por edhe perceptimin ndaj Shqipërisë së jashtme”, sipas saj.
Me të pajtohet edhe Rikard Jozwiak, redaktor për Evropën i Radios Evropa e Lirë, i cili prej vitesh ndjek politikat e BE-së. Ai thotë se udhëheqësit evropianë janë të impresionuar jo vetëm nga reformat e thella në Shqipëri dhe përmbushja e kërkesave të BE-së, por edhe nga imazhi që Rama ka ndërtuar në Bruksel.
Sipas Jozwiakut, Rama gjithmonë shfaq mentalitetin “mund ta bëjmë”, që e dallon qartazi nga të tjerët.
“Edi Rama është shumë i pëlqyer në Bruksel. Do të thosha, madje, se e duan shumica qoftë për shkak të karizmës, qoftë për shkak të pozitivitetit. E gjithë prezenca e tij publike është në kontrast të thellë me shumë udhëheqës të tjerë, sidomos nga Ballkani Perëndimor, të cilët vijnë në Bruksel dhe ankohen për këtë, për atë, dhe për njëri-tjetrin.”, thotë Jozwiak.
Shqipëria spikat në ritëm mes nëntë vendeve kandidate për BE. Sipas Jozwiakut, është “nxënësja e vetme me notën A+”, e ndjekur nga Mali i Zi; të tjerat ecin më ngadalë ose kanë mbetur në vendnumëro.
Jozwiak thotë se edhe transformimi në destinacion turistik e ka përmirësuar perceptimin e publikut, duke lënë pas imazhin e dikurshëm të një Shqipërie pa ligj apo të lidhur me mafien.
Për më tepër, ajo ka marrë nam edhe si mikpritëse e ngjarjeve të mëdha ndërkombëtare: në maj priti samitin e Komunitetit Politik Evropian me mbi 50 liderë evropianë, në shkurt të 2024-ës organizoi një samit për Ukrainën me pjesëmarrjen e presidentit Volodymyr Zelensky, ndërsa në vitin 2027, Rama ka thënë se do të presë në Tiranë samitin e liderëve të NATO-s.
Jo më kot, thotë Jozwiak, në Bruksel e thërrasin me shkrutim “xhaxhi Edi nga Tirana”.
“Ai sjell më pak probleme në tryezë dhe kjo tërheq simpatinë e të gjithëve, madje edhe të holandezëve, që zakonisht janë kritikë, por që tani thonë se Shqipëria e meriton, duhet të ecë përpara”, thotë Jozwiak.
Edhe ish-sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken, iu drejtua Ramës me “Edi” gjatë vizitës në Tiranë vitin e kaluar, duke vlerësuar veçanërisht përparimin e tij në reformën e drejtësisë.
Megjithatë, jo gjithçka është për lavd. Në raportin më të fundit të Departamentit të Shtetit, nën drejtimin e Blinkenit, Shqipëria përshkruhej si vend ku “korrupsioni ekziston në të gjitha degët dhe nivelet e Qeverisë”.
Sipas të dhënave nga Instituti i Statistikave të Shqipërisë, më shumë se një e treta e popullsisë së mëparshme prej 3.3 milionë banorësh është larguar nga vendi që nga viti 1991. Pagat mesatare mujore janë ekuivalente me rreth 750 euro dhe pothuajse një e treta e të rinjve që janë ende në vend, janë të papunë.
Rama akuzohet vazhdimisht edhe nga opozita shqiptare për kontakte me krimin e organizuar – gjë të cilën ai e mohon.
Kritika i vijnë edhe nga mediat perëndimore. Në një shkrim vitin e kaluar, Der Spiegel shkroi se Rama pavarësisht korrupsionit në Shqipëri është i pëlqyer në Evropë, për shkak se e ndihmon në menaxhimin e krizës me refugjatë.
Një ditë pas zgjedhjeve të 11 majit, Neue Zürcher Zeitung shkroi se “Rama ka ngritur një aparat pushteti, siç e njohin mjaft vende në rajon: Ai është kreu i një partie që kontrollon administratën, gjykatat dhe shumë media”.
Në raportin e sivjetmë, Reporterët pa Kufij vlerësuan se media shqiptare është e prekur nga konflikte interesi. Megjithatë, Shqipëria arriti të ngjitet në pozitën e 80-të, nga e 99-ta në vitin 2024.
Për të ruajtur momentumin që ka, James Ker-Lindsay, profesor në Shkollën Ekonomike të Londrës, thotë se Shqipëria duhet të vazhdojë të zbatojë reforma të brendshme, edhe kur ato janë sfiduese, dhe t’i mbrojë parimet demokratike, siç janë zgjedhjet e lira dhe mediat e pavarura.
“Të bashkohesh me BE-në nuk do të thotë vetëm t’i përshtatësh rregullat për sigurinë ushqimore apo sistemet financiare. Është po aq e rëndësishme të kesh një ekonomi tregu që funksionon dhe një demokraci që funksionon”, thotë Ker-Lindsay për Exposenë.
Jozwiak, gjithashtu, beson se përparimi i Shqipërisë drejt BE-së është premtues, por i brishtë, dhe thotë se qëndrueshmëria e tij do të varet nga reformat e sinqerta, uniteti politik dhe menaxhimi i kujdesshëm i marrëdhënieve dypalëshe.
Sipas tij, BE-ja e do me ngut një zgjerim, pasi nuk është zgjeruar që nga viti 2013 me Kroacinë, dhe i duhet një sukses.
“Mendoj se Shqipëria dhe Mali i Zi do të anëtarësohen këtë dekadë. Të paktën këto dy vende do të hyjnë, pothuajse pavarësisht nga ajo që bëjnë”, thotë Jozwiak.
Vëzhguesit nënvizojnë se vendet e tjera mund të mësojnë nga përvoja e Shqipërisë, se integrimi në BE kërkon reforma të thella dhe zbatim të tyre, bashkëpunim konstruktiv me institucionet evropiane dhe gatishmëri reale për t’u përshtatur me standardet evropiane.
Kosova, si i vetmi vend i Ballkanit Perëndimor pa status kandidati, ndoshta mund të ndjejë presion nga ky sukses i Shqipërisë për të hapur rrugën e saj – duke rinisur fillimisht dialogun e bllokuar me Serbinë.
“You have to show Europe that you are willing to cooperate. In the case of Kosovo, this is an extremely important message, especially now, when relations between [Kosovo's acting prime minister, Albin] Kurti, and the EU are at such a low point,” says Ker-Lindsay.
In a Europe troubled by security challenges, the Western Balkan countries have the chance to show their maturity and prove that they can play the big game… without ruining everything along the way. Albania, according to observers, is proof that this path is possible./ REL
Lini një Përgjigje