FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Tefik Mustafa's story shows, according to family members, the physical and psychological consequences of imprisonment in Serbia, including impaired vision and a nervous breakdown.
During 2025, six cases of arrests and one kidnapping of Kosovo citizens by Serbian authorities were recorded, most of whom are suspected of "war crimes" or "violations of the constitutional order of Serbia".
Observers see the wave of arrests as a result of the breakdown in the Kosovo-Serbia dialogue and the lack of cooperation between the justice systems.
When Tefik Mustafa returned to Kosovo after more than a year in Serbian prisons, his family found him physically and emotionally broken.
Today he is in Switzerland, dealing with vision problems and a nervous breakdown, direct consequences of the harsh conditions in the prison where he was held, according to his family.
His story is just one of many similar cases in recent years, when Kosovo citizens have been arrested by Serbian authorities during transit trips.
From transit trip to 13 months of detention
His son, Qamili, recounts that Tefik Mustafa, a citizen of Kosovo and Italy, set off on June 1, 2024 towards Slovenia, through Serbia, a route he had used dozens of times before.
At the Merdare border crossing, between Kosovo and Serbia, he was stopped by Serbian police.
"They forced him to make his last phone call with his family in Serbian. Then, for 79 days, they didn't allow us any contact," Qamili told Radio Free Europe.
After a month of detention in Prokuplje, Tefik was transferred to a high-security prison in Belgrade.
According to his son, he was accused of organizing the kidnapping of three Serbian police officers in June 1999, on the Pristina-Gjilan highway.
For the family, the accusation was absurd, because, as Qamili says, Tefik was not even in Kosovo at the time.
From 1997, he lived and worked in Germany until 2004, when he returned to Kosovo for the first time, after the end of the war, says Qamili.
The prosecution requested 27 years in prison, but the Court sentenced him to one year. In the end, according to Qamili, Tefik was “acquitted” and released after 13 months in detention.
"They found no facts. Plus, when they released the father, they declared him innocent," he says.
Qamili claims that during his time in prison, Tefik's eyesight was severely damaged due to the dark environment in which he was held.
"The father is currently in Switzerland. He went for a visit and for medical treatment, related to his eye problem, but also for a kind of 'blockage'... it's a kind of nervous breakdown," he explains.
According to him, the family sold properties and went into debt "to pay hundreds of thousands of euros" that Serbian lawyers were seeking to free him.
Six arrested and one missing in 2025
Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Kosovës (MPJD) nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë në lidhje me shtetasit e Kosovës, të arrestuar në Serbi këtë vit.
Por, burime të REL-it brenda MPJD-së konfirmojnë se deri më tash këtë vit janë regjistruar gjashtë raste arrestimesh dhe një rast rrëmbimi nga autoritetet serbe.
Të arrestuarit, sipas tyre, dyshohen për “krime lufte” ose “vepra kundër rendit kushtetues të Serbisë”.
Rastet e të arrestuarve në Serbi, sipas burimeve në MPJD
Arbnor Spahiu, i arrestuar në qershor nën dyshimet për “vrasje të rëndë” në Banjskë; u lirua më 21 nëntor.
Lulzim Halili, i arrestuar në korrik, i akuzuar për “krime lufte”; mbetet në paraburgim.
Sasha Gjorgjeviç, i arrestuar në korrik, nën dyshimet për “bashkëpunim me Shërbimin Informativ të Shtetit të Shqipërisë (SHISH), përmes Agjencisë Kosovare të Inteligjencës (AKI)”; mbetet në paraburgim.
Behar Preniqi, i arrestuar në gusht, si “pjesëtar i dyshuar i UÇK-së”; mbetet në paraburgim.
Hazir Haziri, i arrestuar në shtator nën dyshimet për “krime lufte”; mbetet në paraburgim.
Avni Qenaj, i arrestuar në nëntor për “krime lufte”; gjykata në Beograd i dha një muaj paraburgim.
Millan Vukashinoviq dyshohet se është rrëmbyer nga xhandarmëria serbe në Leposaviq - pjesa veriore e Kosovës, më 1 nëntor.
Më 14 gusht, autoritetet serbe kanë njoftuar se i kanë ndaluar edhe dy persona me inicialet X.E. dhe B.E. (Xhemajl dhe Bashkim Emini) në pikën kufitare mes Serbisë dhe Hungarisë, Horgosh, nën dyshimet se si pjesëtarë të UÇK-së, “kanë kryer krime lufte kundër popullsisë civile”. Pesë ditë më pas, ata janë liruar.
Shifrat që nuk i di askush
Avokatët nga Kosova nuk mund t’i mbrojnë qytetarët e ndaluar në Serbi pa licenca serbe, por bashkëpunojnë me avokatë vendas.
Arianit Koci, i angazhuar në disa prej rasteve, thotë se shifrat zyrtare janë “relativisht të pasakta”.
“Ka raste kur biznesmenë të caktuar janë ndaluar - me pretendimet se kanë kryer krime të luftës - dhe më pas janë liruar. Por, ata kanë insistuar që të mos bëhen publike këto informata, për shkak se, sipas tyre, ata duhet të vazhdojnë të kalojnë nëpër Serbi”, thotë Koci për Radion Evropa e Lirë.
Ai përmend edhe rastin e një ish-polici që u ndalua për disa orë dhe u lirua pa u marrë vesh nga askush.
“Ka shumë raste të tilla”, thotë ai dhe shton se Serbia “i zvarrit qëllimisht procedurat”.
“Në rastin e Hazir Hazirit, dëshmitarët e kanë shfajësuar. Por, prokuroria tani kërkon ta kontrollojë telefonin e tij të vitit 2025 për një ngjarje të vitit 1999. Si është e mundur kjo?”, pyet ai.
Sipas tij, Haziri ka kaluar dhjetëra herë më parë nëpër territorin e Serbisë dhe nuk është ndaluar deri në shtatorin e sivjetmë.
“Qytetarët janë [dëm] kolateral. Gjithmonë pëson individi kur dy shtetet kanë probleme. Këtë mekanizëm, si duket, Serbia po e shfrytëzon në mënyrë brutale”, shton Koci.
Arrestimet si instrument politik
Ekspertët, gjithashtu, vlerësojnë se këto ndalime ndodhin zakonisht kur tensionet mes Kosovës dhe Serbisë rriten.
Në dy vjetët e fundit, ato kanë qenë të larta, për shkak të disa veprimeve të Qeverisë së Kosovës për të shtrirë autoritetin e saj edhe në pjesën veriore të vendit, ku popullata shumicë serbe vazhdon të jetë e ndikuar nga pushteti në Beograd.
Behxhet Shala, nga Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Kosovë, thotë se qytetarët janë bërë “kolateral politik”.
“Është një lojë ‘ping-pong’. Është një kolateral që e paguajnë qytetarët e Kosovës për shkak të raporteve të tensionuara me Serbinë, si dhe për shkak se Kosova dhe Serbia kanë mbetur nën hijen e interesimit ndërkombëtar, si pasojë e luftimeve në Ukrainë dhe zhvillimeve në Lindjen e afërt”, thotë Shala për Radion Evropa e Lirë.
Sipas tij, Serbia po simulon “reciprocitet”, duke pretenduar se po arreston kosovarë si kundërpërgjigje për procedurat në Kosovë ndaj serbëve.
“… por, çdo ndalim i jashtëligjshëm është shkelje e të drejtave të njeriut. Arrestimi e pastaj lirimi i shfajëson në letër, por dëmi ndaj personit është i pariparueshëm”, thotë ai.
Shala kritikon klasën politike në të dyja vendet që po i përdor këto raste vetëm për retorikë, pa bërë përpjekje për të ndërtuar mekanizma të vërtetë bashkëpunimi, me ndërmjetësim ndërkombëtar ose ndërinstitucional.
Gjatë këtij viti, MPJD-ja e Kosovës ka përsëritur disa herë thirrjen që shtetasit kosovarë të shmangin udhëtimin përmes territorit të Serbisë, duke vlerësuar se “Serbia nuk është më një territor, i cili ofron siguri minimale për integritetin fizik dhe juridik të shtetasve të Republikës së Kosovës, në veçanti ndaj shqiptarëve”.
Territori i këtij vendi shfrytëzohet sidomos nga shtetasit që duan të kalojnë në territor të BE-së, duke hyrë fillimisht nga Serbia në Hungari, si dhe anasjelltas nga diaspora që viziton Kosovën.
Prishtina dhe Beogradi i kanë hequr dokumentet për hyrje-dalje nga vera e vitit 2022.
Mes tjerave, ato kanë edhe Marrëveshje për Ndihmë të Ndërsjellë Juridike, të arritur qysh në vitin 2013 me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, por bashkëpunimi në praktikë gati se nuk ekziston.
Arrestimet si pasojë e mungesës së dialogut
Politologu nga Beogradi, Ognjen Gogiq, e sheh valën e arrestimeve të shtetasve të Kosovës në Serbi, si dhe të serbëve të Kosovës, si pasojë të drejtpërdrejtë të ndërprerjes së dialogut politik mes dy vendeve.
Sipas tij, që nga takimi i fundit i nivelit të lartë në shtator të vitit 2023, komunikimi mes palëve është “praktikisht i shkatërruar”.
“E gjithë kjo tregon se dialogu nuk po funksionon. Arrestimet pa asnjë koordinim janë dëshmi se të gjitha kanalet e komunikimit janë rrënuar”, thotë Gogiq për Radion Evropa e Lirë.
Sipas Gogiçit, arrestimet e shtetasve të Kosovës në Serbi janë edhe rezultat i presionit të brendshëm politik.
Procedurat penale të nisura në Kosovë kundër disa zyrtarëve serbë - përfshirë edhe drejtues të Listës Serbe për shkelje të dyshuara të ligjeve në Kosovë - kanë krijuar pritshmëri te publiku në Serbi që Beogradi të “përgjigjet”.
To calm this opinion, says Gogić, Serbian authorities often arrest Kosovars during transit.
But these movements, according to him, are also a political message for Pristina: "It is symptomatic that the arrests are happening almost in parallel, on both sides."
Gogić adds that internal tensions in Serbia, the numerous protests against the government since last November, also fuel this dynamic.
Part of the public accuses Serbian President Aleksandar Vučić of being "soft" on Kosovo, and the arrests serve as a political response to this criticism, according to him.
Gogić warns that without cooperation between the two justice systems - even through the EU mission in Kosovo, EULEX - citizens of Kosovo and Serbia will continue to face legal uncertainty, not knowing "what awaits them" when they enter the territory of the other party./ REL
Lini një Përgjigje