FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Përçarja mes Trump dhe Evropës nuk është më thjesht retorikë, por një realitet i dukshëm që po trondit themelet e aleancës transatlantike. Evropa gjendet në udhëkryq: të pranojë kapriçot e presidentit amerikan apo të ndërtojë një strategji të pavarur përballë sfidave globale…
Pasi presidenti Donald Trump shprehu përbuzjen e tij ndaj Evropës, udhëheqësit e saj pritet të mblidhen sot në Bruksel për të bërë një vlerësim të situatës dhe për të vendosur se çfarë hapash duhet të ndërmarrin më tej.
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u takua me Presidentin Trump në Davos të Zvicrës të mërkurën. Takimi u zhvillua në sfondin e një fjalimi të Trump, ku ai shprehu hapur pakënaqësinë e tij ndaj politikave të imigracionit të Evropës, rregulloreve të saj dhe refuzimit të prerë për t’i dhënë Groenlandën, territor autonom i Danimarkës, të cilin ai këmbëngul se Amerika duhet ta zotërojë.
Për muaj të tërë, Evropa ka kërkuar një përgjigje diplomatike për të ulur tensionet. Shpresa për një zgjidhje u shfaq në orët e vona të së mërkurës, kur Trump postoi në rrjetin social Truth Social se ai dhe Mark Rutte po punonin për një marrëveshje që mund të zgjidhte mosmarrëveshjen mbi Grenlandën.
Ai sugjeroi se tarifat që kishte kërcënuar t’u vendoste kombeve evropiane duke filluar nga 1 shkurti nuk do të hynin më në fuqi. Megjithatë, as ai dhe as NATO nuk dhanë detaje mbi kuadrin e mundshëm të marrëveshjes, dhe nuk ka garanci se ajo do të përfundojë. Një anëtar i parlamentit danez nga Grenlanda e vuri në pikëpyetje marrëveshjen, duke e cilësuar si “konfuzion total”.
Tensionet nuk ishin qetësuar ende të mërkurën në mbrëmje. Një gjë mbeti e qartë: komentet e Trump nënvizuan sa pak gjëra të përbashkëta kanë sot Shtetet e Bashkuara dhe Evropa - dikur aleatë të ngushtë.
Jacob Funk Kirkegaard, bashkëpunëtor i lartë në Bruegel, një institut kërkimor në Bruksel, tha: “Ndërsa mund të mos i shohim më me kujdes marrëdhëniet transatlantike, jemi ende në një pozicion shumë të vështirë. Ne jemi në thelb në kundërshtim me njëri-tjetrin, në një mënyrë që pasqyron vlerat shumë të ndryshme midis shumicës së qeverive evropiane dhe administratës Trump”.
Udhëheqësit evropianë, të tronditur nga kërcënimet e Trump për të marrë territorin sovran të një anëtari të BE-së dhe aleati të NATO-s, duhet të bien dakord për atë që mund ose duhet të bëjnë nëse ai ndryshon përsëri qëndrimin e tij, dhe për marrëdhënien transatlantike në një kuptim më të gjerë.
Një protestë kundër Trump u zhvillua të shtunën në Nuk, kryeqytetin e Grenlandës, duke reflektuar shqetësimin e banorëve lokalë. Sot në mbrëmje, udhëheqësit e BE-së me 27 vende pritet të mblidhen në Bruksel për të diskutuar gjendjen e rrezikshme të marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara.
Ata mund të shqyrtojnë konturet e planit të aluduar nga Trump dhe të debatojnë mbi qasjen e duhur ndaj kësaj epoke të re, më armiqësore, veçanërisht kur Rusia vazhdon luftën në Ukrainë.
Trump kishte njoftuar gjatë fundjavës se do të vendoste taksa prej 10 përqind për disa vende evropiane që kishin dërguar trupa në Grenlandë si pjesë e një stërvitjeje të NATO-s. Edhe pse ai i ka pezulluar këto tarifa, mbetet e paqartë nëse kjo do të zgjasë. Vetëm mundësia e tyre shkaktoi panik: ambasadorët evropianë u mblodhën urgjentisht të dielën, ndërsa shumë udhëheqës i telefonuan drejtpërdrejt Trump. Samiti i së enjtes u thirr si përgjigje ndaj kërcënimit.
Diskutimi pritet të prekë gjendjen aktuale pas takimit në Davos, përfshirë bisedën e Rutte me Trump. Udhëheqësit do të shqyrtojnë gjithashtu hapat e ardhshëm. Edhe nëse çështja e tarifave dhe ajo e Grenlandës zgjidhen, shtytja agresive e Trump për ishullin - dhe gjuha e tij ndaj Evropës - kanë nxjerrë në pah një përçarje serioze midis partnerëve, e cila është larg shërimit. Evropa po përballet me një realitet të ri, pas dekadash në të cilat mbështetej në një marrëdhënie të qëndrueshme me SHBA si për tregti ashtu edhe për siguri.
“Ndryshimi në rendin ndërkombëtar nuk është vetëm sizmik, por është i përhershëm”- tha Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Evropian. Një zyrtar i lartë evropian, duke folur në kushte anonimiteti, bëri thirrje për qetësi, duke kujtuar se Trump shpesh kërcënon sanksione, por jo gjithmonë i zbaton.
Ai sugjeroi se BE duhet të shmangë reagimet e tepruara, të ruajë diplomacinë, por të jetë e gatshme për hakmarrje nëse është e nevojshme. BE ka përgatitur tashmë një listë prej 93 miliardë eurosh (107 miliardë dollarësh) të mallrave amerikane, të cilave është gati t’u vendosë tarifa hakmarrëse pas 6 shkurtit.
Lista u finalizua vitin e kaluar si përgjigje ndaj luftës tregtare të mëparshme të Trump dhe do të hyjë automatikisht në fuqi nëse nuk ndërmerren hapa për ta pezulluar. Trump gjithashtu foli ashpër për NATO-n, duke pohuar se aleatët nuk do t’i vinin në ndihmë SHBA-së nëse sulmohej.
Por historia tregon të kundërtën: e vetmja herë që Neni V i traktatit të NATO-s u përdor ishte për të ndihmuar SHBA pas sulmeve të 11 shtatorit 2001. Trupat e NATO-s luftuan përkrah amerikanëve në Afganistan për një dekadë, dhe Danimarka pati më shumë ushtarë të vrarë për frymë sesa vetë Amerika.
Megjithatë në Davos, Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte u përpoq të zbusë tonin e Trump duke e vlerësuar për nxitjen e shteteve anëtare që të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen e tyre - një presion që, sipas tij, e ka forcuar aleancën.
I pyetur nëse mund ta imagjinonte NATO-n pa Shtetet e Bashkuara, ai u përgjigj shkurt: “Jo”. Sipas tij, Shtetet e Bashkuara janë padyshim kombi më i fuqishëm në tokë dhe presidenti i Shteteve të Bashkuara është udhëheqësi i botës së lirë, dhe “nuk mund ta imagjinosh NATO-n pa udhëheqësin e botës së lirë, i cili është pjesë integrale e asaj organizate”.
Megjithatë, Rutte theksoi se çështja më urgjente për sigurinë e Evropës nuk është Groenlanda, por agresioni rus kundër Ukrainës - një kërcënim i drejtpërdrejtë në kufijtë e BE-së.
“Rreziku është që ne të përqendrohemi te Grenlanda, sepse duhet të sigurohemi që kjo çështje të zgjidhet në mënyrë miqësore. Por Ukraina duhet të jetë përparësia jonë numër një, dhe pastaj mund të diskutojmë të gjitha çështjet e tjera, përfshirë Groenlandën”- shtoi ai.
Ky mesazh përmbledh dilemat e Evropës: si të menaxhojë një president amerikan që po e sfidon hapur aleancën, ndërkohë që kontinenti përballet me një luftë ekzistenciale në lindje. Përçarja nuk është thjesht një episod i përkohshëm, por një sinjal i qartë se rendi transatlantik po hyn në një epokë të re, më të pasigurt dhe më të fragmentuar./Përshtati Pamfleti nga “News York Times”
Lini një Përgjigje