FLASH
Shkruar nga PamfletiObjektivi i ri prej 5 përqind i PBB-së matet në dy pjesë:3.5 përqind e PBB-së për shpenzimet e pastra të mbrojtjes, siç janë trupat dhe armët, 1.5 përqind e PBB-së për investime më të gjera në mbrojtje dhe siguri, siç janë: përmirësimi i infrastrukturës duke përfshirë rrugët, urat, portet, aeroportet, automjetet ushtarake, siguria kibernetike dhe mbrojtja për tubacionet e energjisë.
Udhëheqësit e NATO-s nënshkruan një marrëveshje për të rritur shpenzimet e mbrojtjes ndërsa samiti vjetor i aleancës në Hagë po mbyllej pas dy ditësh takimesh të martën dhe të mërkurën.
Në krye të axhendës ishte një objektiv i ri i madh për shpenzimet e mbrojtjes i kërkuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili do t'i shohë anëtarët e NATO-s të shpenzojnë 5 përqind të prodhimit të tyre ekonomik për mbrojtjen dhe sigurinë thelbësore.
Objektivi i ri i shpenzimeve, i cili do të arrihet gjatë 10 viteve të ardhshme, është një kërcim me vlerë qindra miliarda dollarë në vit nga objektivi aktual prej 2 përqind të produktit të brendshëm bruto (PBB).
Cilat vende e përmbushin objektivin aktual prej dy përqind?
Në vitin 2006, ministrat e mbrojtjes së NATO-s ranë dakord të angazhonin të paktën 2 përqind të PBB-së së tyre për shpenzimet e mbrojtjes. Megjithatë, pak prej tyre e bënë këtë. Vetëm pas aneksimit të Krimesë nga Rusia në vitin 2014, shtetet anëtare ranë dakord të shpenzonin 2 përqind të PBB-së për mbrojtje deri në vitin 2024 në samitin e NATO-s në Uells në vitin 2014.
Aktualisht, 23 nga 32 vendet anëtare e kanë përmbushur këtë objektiv, me aleancën në tërësi që shpenzon 2.61 përqind të PBB-së së saj të kombinuar për mbrojtje vitin e kaluar.
Polonia kryeson vendet e NATO-s në shpenzimet e mbrojtjes, duke angazhuar 4.1 përqind të PBB-së së saj, e ndjekur nga Estonia dhe Shtetet e Bashkuara me 3.4 përqind secila, Letonia me 3.2 përqind dhe Greqia me 3.1 përqind.
Vendet e NATO-s që kufizohen me Rusinë, si Estonia dhe Lituania, kanë rritur ndjeshëm shpenzimet e tyre të mbrojtjes, nga më pak se një përqind e PBB-së së tyre vetëm 10 vjet më parë.
I vetmi vend i NATO-s, shpenzimet e mbrojtjes të të cilit në vitin 2024 ishin më të pakta, si përqindje e PBB-së së tij, sesa në vitin 2014? Shtetet e Bashkuara.
Shpenzimet e mbrojtjes të anëtarëve të NATO-s si pjesë e PBB-së
Si do të funksionojë objektivi i ri prej 5 përqind?
Objektivi i ri prej 5 përqind i PBB-së matet në dy pjesë shkruan Al Jazeera:
-3.5 përqind e PBB-së për shpenzimet e pastra të mbrojtjes, siç janë trupat dhe armët
-1.5 përqind e PBB-së për investime më të gjera në mbrojtje dhe siguri, siç janë: përmirësimi i infrastrukturës duke përfshirë rrugët, urat, portet, aeroportet, automjetet ushtarake, siguria kibernetike dhe mbrojtja për tubacionet e energjisë.
Kjo rritje e shpenzimeve të mbrojtjes së NATO-s vjen mes kërcënimeve të perceptuara nga Rusia, pas luftës Rusi-Ukrainë.
Mark Rutte, sekretari i përgjithshëm i NATO-s dhe ish-kryeministri i Holandës, e përshkroi Rusinë si "kërcënimin më të rëndësishëm dhe të drejtpërdrejtë" për NATO-n.
Anëtarët e Aleancës pritet ta përmbushin objektivin deri në vitin 2035, por objektivi do të rishikohet përsëri në vitin 2029.
Nga do të vijnë paratë?
Anëtarët e NATO-s do të duhet të vendosin vetë se ku do t'i gjejnë paratë shtesë për t'i ndarë për mbrojtje.
Rutte deklaroi se "nuk ishte një gjë e vështirë" për anëtarët të bien dakord të rrisin shpenzimet e mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së për shkak të kërcënimit në rritje nga Rusia.
Por ministrat në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, nuk e kanë bërë të qartë se ku do t'i marrin paratë shtesë për të shpenzuar për mbrojtje. Ndërkohë, Bashkimi Evropian po u lejon shteteve anëtare të rrisin shpenzimet e mbrojtjes me 1.5 përqind të PBB-së çdo vit për katër vjet pa ndonjë masë disiplinore që do të hynte në fuqi sapo një deficit kombëtar të jetë mbi 3 përqind të PBB-së.
Për më tepër, ministrat e BE-së miratuan krijimin e një fondi armësh prej 150 miliardë eurosh (174 miliardë dollarë) duke përdorur huamarrjen e BE-së për t'u dhënë kredi vendeve për projekte të përbashkëta mbrojtëse.
Kur u pyet nëse anëtarët e NATO-s duhet të angazhohen për objektivin prej 5 përqind, Presidenti i SHBA-së Donald Trump u tha gazetarëve të premten: "Mendoj se duhet. Ne e kemi mbështetur NATO-n për kaq kohë, në shumë raste, besoj, duke paguar pothuajse 100 përqind të kostos."
Si krahasohen shpenzimet e mbrojtjes me fusha të tjera?
Kur një vendi i kërkohet të shpenzojë më shumë për mbrojtje, këto para duhet të vijnë nga diku. Nëse qeveritë nuk zgjerojnë buxhetet e tyre ose nuk rrisin të ardhura të reja, rritja e shpenzimeve ushtarake mund të sforcojë sektorë të tjerë në të cilët njerëzit mbështeten çdo ditë - si kujdesi shëndetësor dhe arsimi.
Aktualisht, asnjë nga 32 anëtarët e NATO-s nuk shpenzon më shumë për mbrojtje sesa kujdesi shëndetësor ose arsimi. Megjithatë, nëse miratohet objektivi i ri prej 5 përqind i shpenzimeve të mbrojtjes, atëherë 21 vende që aktualisht investojnë më pak se pesë përqind në arsim do të përfundojnë duke ndarë më shumë për ushtrinë sesa për shkollimin.
Tabela më poshtë krahason buxhetet e vendeve të NATO-s, duke theksuar se si shpenzimet e mbrojtjes maten me shpenzimet e kujdesit shëndetësor dhe arsimit./ Pamfleti
Lini një Përgjigje