FLASH
Shkruar nga Anton Troianovski
Çfarë arriti Donald Trump në Iran?
Presidenti Donald Trump nisi luftën më 28 shkurt duke premtuar të parandalojë Iranin nga sigurimi i një arme bërthamore, të shkatërrojë kapacitetet e tij raketore, të dobësojë aleatët rajonalë, të eliminojë flotën detare dhe të krijojë mundësinë për ndryshim regjimi.
Pas pesë javësh bombardimesh, Trump ra dakord për një armëpushim pa u arritur qartë asnjë prej këtyre objektivave.
Në një postim në rrjetet sociale të martën, duke njoftuar ndërprerjen e bombardimeve amerikane, për momentin, nëse Irani rihap Ngushticën e Hormuzit, Trump deklaroi se “kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake”. Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth u tha gazetarëve të mërkurën se Shtetet e Bashkuara kishin arritur një “fitore historike dhe dërrmuese”, duke shtuar se ushtria iraniane është bërë “joefektive për vite me radhë”.
Megjithatë, edhe mbështetës të presidentit kanë shprehur dyshime nëse Irani është mposhtur realisht. Moderatori i Fox News, Mark Levin, theksoi se regjimi iranian “ende mbijeton”. Aktivistja e së djathtës ekstreme Laura Loomer shkroi se “nuk morëm vërtet asgjë” nga bisedimet për armëpushim dhe se “terroristët në Iran po festojnë”. Senatori republikan Lindsey Graham paralajmëroi se Kongresi duhet të shqyrtojë çdo marrëveshje.
Këto reagime tregojnë hendekun mes fuqisë së madhe ushtarake të SHBA-së të shfaqur gjatë muajit të fundit dhe pasojave më komplekse të luftës për sigurinë dhe ndikimin amerikan. Ato pasqyrojnë gjithashtu shqetësimin për rezultatin e një lufte që, për momentin, ka prodhuar një realitet ndryshe nga ambiciet e shpallura nga Trump në fillim të “operacioneve të mëdha luftarake”.
“Nëse dikush sfidon forcën e Shteteve të Bashkuara, do të mësojë shpejt pasojat,” deklaroi Trump më 28 shkurt. Por Irani e sfidoi këtë, edhe pse SHBA goditi më shumë se 13 mijë objektiva, sipas Pentagonit. Teherani reagoi duke sulmuar aleatët amerikanë në rajon dhe duke bllokuar trafikun detar në Gjirin Persik.
Në aspektin bërthamor, pavarësisht deklaratës fillestare se “Irani nuk do të sigurojë armë bërthamore”, armëpushimi u shpall ndërsa Irani ende zotëron qindra kilogramë uranium të pasuruar. Trump deklaroi se nuk do të ketë më pasurim dhe se SHBA do të “punojë me Iranin” për të “nxjerrë dhe hequr” rezervat, por nuk ka asnjë shenjë se Teherani ka pranuar këto kushte.
Trump kishte premtuar gjithashtu të “shkatërrojë raketat dhe industrinë raketore”. Sipas gjeneralit Dan Caine, SHBA goditi më shumë se 450 depo raketash balistike dhe rreth 80% të kapaciteteve prodhuese. Megjithatë, analistë vlerësojnë se deri në një e treta e arsenalit raketor iranian mbetet ende i paprekur.
Shtetet e Bashkuara arritën të shkatërrojnë një pjesë të madhe të flotës detare iraniane, por Irani ruan ndikim në Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për ekonominë globale, ku mund të veprojë përmes mjeteve të thjeshta si anije të vogla, dronë dhe raketa tokësore.
Sa i përket rrjetit të aleatëve, partnerët e Iranit janë dobësuar, por ende përbëjnë kërcënim. Izraeli duket se vazhdon operacionet kundër Hezbollahut në Liban, ndërsa rebelët Houthi në Jemen kanë sinjalizuar se mund të përfshihen në konflikt. Regjimi iranian mbetet në pushtet dhe nuk ka prova të qarta që drejtuesit e rinj janë “më të moderuar”, siç ka pretenduar Trump.
Analisti Brian Katulis nga Middle East Institute theksoi se lufta ka treguar fuqinë ushtarake të SHBA-së, duke reduktuar kapacitetet iraniane, por shtoi se Irani mbetet një kërcënim përmes mjeteve asimetrike. Ai e krahasoi situatën me “Muhammad Ali që përballet me një boksier adoleshent”.
“Kërcënimi real që paraqet Irani mbetet asimetrik,” tha ai, duke përmendur dronët me kosto të ulët, rrjetin e aleatëve dhe kontrollin mbi Hormuzin. “Bilanci nuk duket pozitiv.” /Përshtati “Pamfleti” nga “NYT”
Kini djalin të qete se ka shume luftra për të fituar më Kannada, Greenland, Iran. Aq i hutuar është sa edhe floket ka harruar t’i lyeje me boje.