FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Përshkallëzimi i konfliktit dhe dilema për ndërhyrje tokësore rikthejnë paralele historike
Për shkak se Irani, në kundërshtim me pritshmëritë, po i reziston edhe sulmeve më të fuqishme, Donald Trump tani synon ta “bombardojë vendin deri në epokën e gurit”. Presidenti amerikan po shqyrton gjithashtu mundësinë e përdorimit të trupave tokësore. Ai gjendet në një kurth përshkallëzimi.
Në vitin 1968, Donald Trump i shpëtoi dërgimit në Vietnam falë një raporti mjekësor për një problem në thembër thuhet se mjeku ishte mik i familjes. Ndoshta për këtë arsye ai nuk nxori mësime nga ajo luftë.
Të mërkurën, në një fjalim drejtuar kombit, Trump deklaroi se do ta “bombardojë Iranin përsëri në epokën e gurit, aty ku e ka vendin”. Ai citoi gjeneralin e Forcave Ajrore Curtis LeMay, i cili në vitin 1967 kishte përdorur të njëjtën shprehje për Vietnamin e Veriut.
Atëherë, si edhe sot, mbizotëronte bindja se një vend mund të detyrohej të dorëzohej përmes epërsisë ushtarake ajrore. Gjatë operacionit “Rolling Thunder” (1965–1968), Shtetet e Bashkuara zhvilluan një fushatë të vazhdueshme bombardimesh për ta detyruar Vietnamin e Veriut të negocionte sipas kushteve amerikane. Megjithatë, edhe pse deri në vitin 1967 SHBA kishte hedhur trefishin e bombave të përdorura gjatë Luftës së Dytë Botërore, kjo nuk e solli kundërshtarin “në epokën e gurit” dhe as nuk e theu vullnetin e tij.
Si atëherë, ashtu edhe sot, amerikanët e nënvlerësojnë kundërshtarin. Sulmet ajrore, përkundrazi, forcojnë ndjenjat patriotike të tij, një faktor që nuk lidhet as me ideologjinë komuniste dhe as me fanatizmin fetar.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka sugjeruar se edhe komunikimi amerikan ndjek “skenarin e Vietnamit”: ekzagjerim i sukseseve në front dhe heshtje për humbjet. Ai vuri në dukje se pretendohet se sistemi iranian i mbrojtjes ajrore është shkatërruar, ndërkohë që Irani arriti të godasë një avion të tipit F-35.
Gjatë luftës së Vietnamit, konferencat për shtyp mbi situatën në front u bënë të njohura si “Five O’Clock Follies”, një sinonim për raportime tepër optimiste dhe shpesh mashtruese. Edhe pse ushtria amerikane nuk humbi beteja të veçanta, ajo humbi luftën.
Të premten, dy avionë luftarakë amerikanë u rrëzuan nga Irani. Një nga pilotët u konsiderua i zhdukur për disa orë, por më pas u shpëtua nga forcat speciale amerikane në një operacion të vështirë në jugperëndim të Iranit. Edhe kjo situatë kujton Vietnamin, ku mbi 700 pilotë dhe anëtarë ekuipazhi amerikan u kapën dhe u torturuan, ndërsa disa u detyruan të bënin deklarata kundër luftës.
Deri të mërkurën, ushtria amerikane kishte goditur 12,300 objektiva në Iran, sipas Komandës Qendrore (Centcom). Administrata Trump këmbëngul se operacionet po zhvillohen “përpara afatit”, një gjuhë që i përket më shumë projekteve të ndërtimit sesa një konflikti ushtarak.
Presidenti është veçanërisht krenar për eliminimin e mbi njëqind figurave të rëndësishme të Republikës Islamike, klerikë, ushtarakë dhe politikanë. Kjo shifër pritet të hyjë në historinë moderne ushtarake. Megjithatë, qëllimi i këtyre sukseseve taktike mbetet i paqartë.
Edhe në Vietnam, strategjia u mbështet në statistika. Nga viti 1961 deri në 1968, ministri i Mbrojtjes Robert McNamara e trajtoi luftën si një ekuacion numerik: ushtria kishte objektiva për bombardime dhe për “numrin e trupave të vrarë” të armikut. Pasojat ishin të rënda, përfshirë vrasjen e civilëve dhe manipulimin e të dhënave. Më vonë, McNamara kërkoi falje publike për këtë strategji.
Ndërkohë, Irani po e zgjeron konfliktin. Ai e ka shtrirë atë gjeografikisht në shtetet e Gjirit, duke goditur jo vetëm baza ushtarake, por edhe infrastrukturën e naftës dhe gazit, me pasoja për turizmin dhe financat. Në aspektin ekonomik, përmes bllokimit të Ngushticës së Hormuzit, Irani ka ndikuar furnizimin global me naftë dhe ka përfshirë ekonominë botërore në konflikt.
Rritja e çmimeve të karburantit në SHBA lidhet me këtë situatë dhe përbën një problem politik për Trump.
Ashtu si Vietnami i Veriut dikur, edhe Irani mbështetet nga aleatët. Rusia i furnizon me dronë luftarakë, informacione të inteligjencës dhe të dhëna satelitore për sulme ndaj bazave amerikane. Ndërkohë, aleatët iranianë në Jemen, milicia Huthi, ende nuk janë aktivizuar plotësisht, por mund të godasin trafikun detar në hyrje të Detit të Kuq, duke dëmtuar më tej ekonominë globale.
Pyetja kryesore mbetet: a janë të pashmangshme trupat tokësore?
Në Vietnam, pasi bombardimet nuk dhanë rezultat, presidenti Lyndon B. Johnson dërgoi në vitin 1965 rreth 30,000 ushtarë në Vietnamin e Jugut, ndërsa më pas kërkoi përforcime. Terreni i vështirë, dobësitë e aleatëve lokalë dhe taktikat e Vietkongut u dhanë përparësi mbrojtësve.
Trump po shqyrton një skenar të ngjashëm për Iranin, sidomos për sigurimin e rreth 450 kilogramëve uranium të pasuruar që mendohet se ndodhen në objekte të thella nëntokësore. Një operacion i tillë do të kërkonte qindra ose mijëra trupa dhe pajisje të rënda, dhe mund të zgjasë javë ose muaj, në mes të një lufte aktive.
Po aq kompleks do të ishte edhe pushtimi dhe mbajtja afatgjatë e ishujve iranianë në Ngushticën e Hormuzit, veçanërisht ishulli Kharg, nga ku Irani realizon një pjesë të madhe të eksporteve të naftës. Pozicioni i tij pranë bregdetit iranian e bën atë të ekspozuar ndaj artilerisë, dronëve dhe raketave.
Forcat iraniane dhe Garda Revolucionare kanë pasur dekada për t’u përgatitur për një skenar të tillë. Terreni malor dhe kushtet e vështira favorizojnë mbrojtësit. Kështu, edhe ushtria më e fuqishme mund të përballet me vështirësi serioze në terren.
Në këtë situatë, Trump mund të përballet me të njëjtën dilemë si presidentët amerikanë gjatë luftës së Vietnamit: të përshkallëzojë konfliktin me më shumë trupa apo të kërkojë një zgjidhje përmes negociatave.
Në Vietnam, kjo dilemë përfundoi me tërheqjen e trupave amerikane në vitin 1973. /Përshtatur nga NZZ/
Lini një Përgjigje