FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Fuqitë e mëdha vëzhgojnë njëra-tjetrën për të parë se cilat strategji funksionojnë. Presioni i administratës Trump ndaj Kubës mund të shërbejë si model për Pekinin në përpjekjen për “ribashkimin” me Tajvanin.
Që nga rikthimi në pushtet vitin e kaluar, presidenti i SHBA-së Donald Trump ka urdhëruar sulme ushtarake nga Karaibet dhe Paqësori Lindor deri në Afrikë dhe Lindjen e Mesme, duke goditur anije të dyshuara për trafik droge dhe grupe të dyshuara për terrorizëm. Ai sulmoi Venezuelën dhe kapi liderin e saj, Nicolás Maduro. Gjithashtu iu bashkua Izraelit në një sulm të madh ndaj Iranit, një përshkallëzim i rëndësishëm krahasuar me goditjet e vitit të kaluar që, sipas deklarimeve, “shkatërruan” objektet bërthamore të këtij vendi.
Ndërkohë, ai po shton presionin ndaj Kubës, me shpresën se kriza humanitare që mund të pasojë do të hapë rrugën për një “marrje miqësore” të ishullit nga Shtetet e Bashkuara.
Teksa Trump vepron në shkelje të hapur ndaj të drejtës ndërkombëtare, Kina po e vëzhgon me kujdes. Veçanërisht modeli i Kubës ofron një shembull që presidenti kinez Xi Jinping mund ta përdorë në përpjekjen për të realizuar “misionin historik” të ribashkimit me Tajvanin. Ky është një demonstrim praktik se si një superfuqi mund të shtrëngojë gradualisht një vend derisa ta detyrojë të nënshtrohet.
Shoqëritë moderne varen nga disa sisteme thelbësore, si ushqimi, uji, transporti dhe komunikimet. Por një sistem kontrollon të gjitha të tjerat: energjia. Energjia elektrike furnizon pompat e ujit, sistemet e ftohjes, shërbimet shëndetësore, rrjetet digjitale, si dhe prodhimin industrial dhe bujqësor. Kur rrjeti energjetik fillon të dështojë, edhe sistemet e tjera jetike fillojnë të shemben, bashkë me stabilitetin shoqëror. Për këtë arsye, vendet që varen shumë nga importi i karburanteve për prodhimin e energjisë janë thelbësisht të cenueshme.
Në rastin e Kubës, e cila për një kohë të gjatë ka qenë e varur nga nafta e blerë kryesisht nga Venezuela dhe Meksika, Trump e ka shfrytëzuar këtë dobësi duke vendosur një bllokadë të plotë të furnizimeve me karburant. Miliona njerëz kanë mbetur pa energji elektrike. Stacionet e pompimit të ujit janë mbyllur. Traktorët dhe kamionët e shpërndarjes kanë mbetur të papërdorur, gjë që ka çuar në rritje të çmimeve të ushqimeve, mungesa dhe shtim të urisë. Spitalet kanë vështirësi të funksionojnë për shkak të ndërprerjeve të shpeshta të energjisë.
Sipas logjikës së kësaj strategjie, vuajtja është vetë qëllimi: ajo shërben si mjet presioni ndaj regjimit, rënien e të cilit Trump pretendon se është afër.
Për Xi Jinping, një rrethim i tillë detyrues ndaj Tajvanit mund të jetë më tërheqës sesa një pushtim i plotë përtej Ngushticës së Tajvanit, i cili do të përballej me sfida të mëdha logjistike dhe me shumë gjasa do të përfshinte SHBA-në dhe Japoninë në konflikt. Në vend që të lëshojë raketa drejt Tajpeit apo të dërgojë trupa në plazhet tajvaneze, Kina mund të shpallë një karantinë detare ose një regjim kontrollesh doganore rreth ishullit, ku anijet e rojës bregdetare kineze do të ndalonin tankerët energjetikë që drejtohen drejt porteve të Tajvanit për “kontrolle sigurie” ose “operacione kundër kontrabandës”.
Edhe ndërhyrjet e moderuara mund të krijojnë shpejt pengesa në furnizim. Duke qenë se Tajvani importon pothuajse të gjithë karburantin e tij, kryesisht gaz natyror të lëngshëm, dhe ka rezerva për vetëm rreth dy javë, radhët e tankerëve LNG që presin në det të hapur mund të shkaktojnë mungesa zinxhir brenda pak javësh. Ashtu si Kuba, Tajvani do të përballej me ndërprerje të energjisë që do të paralizonin sistemet e ujit dhe të kujdesit shëndetësor. Prodhimi industrial, përfshirë fabrikat e gjysmëpërçuesve që mbështesin ekonominë digjitale globale, do të ndalej. Qëllimi nuk do të ishte kapitullimi i menjëhershëm, por një rraskapitje graduale.
Kjo qasje graduale është thelbësore. Një veprim dramatik do ta trondiste sistemin ndërkombëtar dhe do t’i detyronte të tjerët të reagonin. Por rritja e vazhdueshme e kontrolleve “rutine” ndaj anijeve, që shkakton vonesa gjithnjë e më të mëdha dhe pasoja ekonomike e shoqërore, nuk krijon një moment të tillë tronditës. Çdo hap duket i pamjaftueshëm për të justifikuar një përgjigje të madhe ushtarake. Kjo nuk është një risi e Trump: Xi është mjeshtër i taktikave të tilla, të cilat i kanë mundësuar të arrijë përfitime strategjike, si në Detin e Kinës Jugore ashtu edhe në Himalaje, pa qëlluar asnjë plumb.
Në rastin e Tajvanit, Kina mund të presë derisa kriza ekonomike dhe humanitare që ka shkaktuar vetë të bëhet aq e rëndë sa të justifikojë një ndërhyrje për “stabilizimin e ishullit” dhe “shpëtimin e popullsisë së tij”. Ashtu si në rastin e “marrjes miqësore” të përmendur nga Trump, që paraqet detyrimin gjeopolitik si një lloj ristrukturimi korporativ, logjika është e ngjashme me atë të zhvatjes: fillimisht krijo problemin dhe më pas paraqitu për ta “zgjidhur”.
E gjithë kjo mund të zhvillohet nën një mjegull paqartësie juridike. Ndërsa një bllokadë formale detare sipas së drejtës ndërkombëtare do të konsiderohej akt lufte, një regjim karantine ose inspektimesh mund të paraqitet si zbatim i ligjit dhe jo si veprim ushtarak. Qeveria kineze, e cila këmbëngul se Tajvani është një provincë kineze dhe jo një shtet sovran, ka të ngjarë t’i paraqesë këto kontrolle detare si një çështje të brendshme administrative.
Pyetja është nëse Japonia dhe Shtetet e Bashkuara do të rrezikonin luftë me një fuqi të madhe bërthamore dhe me shpenzuesin e dytë më të madh ushtarak në botë për një veprim që paraqitet si zbatim i rregullave doganore. Gjithashtu, a do të dëshironin ato të merrnin përgjegjësinë për një Tajvan të goditur nga kriza? Përgjigjja mund të jetë lehtësisht negative, veçanërisht në një moment kur SHBA po shpërndan njerëz dhe burime për shkak të ndërhyrjeve të shumta ushtarake të administratës Trump jashtë vendit.
Edhe vendet e tjera do të ishin edhe më pak të prira të ndërhynin në mbrojtje të Tajvanit. Ashtu si SHBA përdor kërcënimet me tarifa për të penguar vende të treta, si Meksika, që të furnizojnë Kubën me naftë, Kina mund të shfrytëzojë rolin e saj qendror në tregtinë globale dhe kontrollin mbi furnizimin me metale të rralla për të penguar kundërshtimin ndaj një rrethimi të Tajvanit.
Fuqitë e mëdha vëzhgojnë me kujdes njëra-tjetrën. Ajo që funksionon për njërën bëhet model për të tjerat, sot dhe në të ardhmen. Në këtë kuptim, ajo që po ndodh me Kubën nuk është një tragjedi e vetme; është një provë dhe një test. Nëse bota e shikon në heshtje ndërsa Trump e shtrëngon Kubën me 11 milionë banorët e saj, Xi nuk do të ketë shumë arsye të mos zbatojë të njëjtën strategji ndaj 23 milionë banorëve të Tajvanit. /Përshtatur nga Project-Syndicate/
Ky parashikim nuk ka asgje te perbashket me realitetin ne Venezuela, Meksike ose Kuba. Para se gjithash problemi me keto vende eshte se ato jane te varfra qe ne rastin e Venezueles dhe Kubes shume te varfra. Keto vende u bene shume problematike per Ameriken per drogen qe i dergoojn asaj perjashto Kuben. Por te treja keto vende e mbyten Ameriken me emigrante. Ky realitet nuk qendron me Taivanin. Nuk shkon droge ose emigrante nga Taivani ne Kine. Po te ishte rasti I itille Kina me te drejte do ta kishte pushtuar Taivanin me kohe dhe askush nuk do ankohej duke qene se Kina ka dhe ligje shume te ashpra kunder droges. Nga Ana tjeter Amerika vetem se ka bllokuar naften nga Venezuela per ne Kuba sepse ka deshire ta beje kete por nuk e ka ndaluar Kuben te bleje nafte nga kushdo vend tjeter gje qe nuk aplikohet ne Taivan sepse Taivani mund ta bleje energiene ku te doje. Bashkimi I Kubes me Ameriken mund te jete vullnetar per shkak se njerzit aty Jane shume te varfer, rrogat mujore jane $12–$15 ne muaj. Bashkimi I Taivanit me Kinen vullnetarisht nuk ndodh kurre.