FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pas javësh sulmesh ajrore ukrainase, gadishulli i pushtuar nga Rusia është gjithnjë e më i izoluar. Ka mungesë karburanti, ndërprerje të energjisë elektrike dhe, mbi të gjitha, mungon çdo perspektivë për të ardhmen. Pyetja kryesore është se si Ukraina mund ta shfrytëzojë këtë krizë…
Kur Rusia pushtoi në fund të shkurtit 2014 gadishullin ukrainas të Krimesë në një operacion ushtarak pa gjakderdhje dhe pak më vonë e aneksoi atë në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, popullariteti i presidentit Vladimir Putin u rrit ndjeshëm. Një pjesë e madhe e shoqërisë ruse përqafoi argumentin e tij se Krimea kishte qenë "gjithmonë" ruse dhe se kishte përfunduar në një shtet fqinj vetëm si pasojë e një gabimi historik gjatë shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
Kështu, Kremlini e paraqiti Putinin si udhëheqësin që kishte rikthyer një nga xhevahiret e kurorës së ish-perandorisë ruse, pavarësisht protestave të vendeve perëndimore.
Që atëherë, Putini i ka dhënë Krimesë një rëndësi pothuajse të shenjtë. Gjatë vizitave në gadishull ai ka kujtuar vazhdimisht legjendën sipas së cilës Vladimiri i Madh, sundimtari i Rusisë mesjetare në shekullin e dhjetë, u pagëzua në Krime. Sipas Putinit, pikërisht aty u hodhën themelet shpirtërore të kombit rus.
Po aq e rëndësishme sa domethënia politike dhe ideologjike ishte edhe rëndësia ushtarake e Krimesë. Gadishulli shtrihet si një fortesë në Detin e Zi dhe përbën një pikë kyçe për kontrollin detar të këtij rajoni. Përveç bazës së Flotës së Detit të Zi në Sevastopol, Rusia zgjeroi edhe bazat e forcave ajrore dhe tokësore.
Në shkurt të vitit 2022, Krimea shërbeu si zonë grumbullimi për pushtimin rus të Ukrainës jugore. Prej aty, trupat ruse pushtuan brenda pak ditësh korridorin përgjatë Detit Azov. Për herë të parë që nga aneksimi, u krijua një lidhje tokësore midis Rusisë dhe Krimesë. Dukej se grabitja territoriale e vitit 2014 ishte tashmë e garantuar nga faktet ushtarake. Megjithatë, situata ka ndryshuar.
Krizë karburanti dhe ndërprerje të energjisë
Goditjet e suksesshme ushtarake ukrainase gjatë javëve të fundit kanë vënë në pikëpyetje triumfin e Putinit dhe, bashkë me të, një nga themelet e pushtetit të tij.
Dronët e rinj ukrainas kanë bërë të pasigurta pothuajse të gjitha rrugët e furnizimit drejt Krimesë. Fillimisht u vendosën kufizime në furnizimin me benzinë. Që nga 21 qershori, drejtuesit privatë të automjeteve nuk marrin më fare karburant në pikat e furnizimit.
Pas sulmeve ukrainase ndaj termocentraleve dhe nënstacioneve elektrike, Krimea po përballet gjithashtu me ndërprerje të gjera të energjisë elektrike. Ndërkohë, turistët po largohen me shpejtësi nga destinacioni dikur shumë i preferuar i pushimeve.
"Krizë, kolaps!", dëgjohet të thotë një grua ruse në Jaltë, ndërsa filmon me telefon gjatë një shëtitjeje në qytetin bregdetar të Detit të Zi.
Në videon e publikuar në Telegram, ajo tregon pasojat e ndërprerjeve të energjisë: një trolejbus të ndalur, një supermarket në errësirë, një degë banke të mbyllur dhe bankomate që nuk japin më para.
Me këtë krizë furnizimi, Krimea është shndërruar nga një xhevahir në një barrë serioze për Rusinë. Izolimi i saj po thellohet dita-ditës. Në fund të javës së kaluar, autoritetet rajonale shpallën gjendjen e jashtëzakonshme, por duket se janë po aq të pafuqishme përballë situatës sa edhe qeveria qendrore në Moskë. Drama në Krime ngre një pyetje që vetëm pak veta në Rusi guxojnë ta bëjnë publikisht: çfarë suksesi ka arritur në të vërtetë Putini me këtë luftë?
Nëse edhe pushtimi i vitit 2014 nuk mund të konsiderohet më i sigurt, atëherë e gjithë ndërmarrja ushtarake humbet kuptimin e saj. Shndërrimi i Krimesë nga simbol i fuqisë ruse në shembull të dobësisë ushtarake nuk ndodhi brenda natës. Ai u zhvillua në disa etapa.
Që në vitin 2023, Shtabi i Përgjithshëm ukrainas e bëri të qartë se e kishte identifikuar Krimenë si një nga pikat më të dobëta të kundërshtarit. Në qershor të atij viti, Ukraina nisi kundërofensivën në jug të vendit me synimin të avanconte drejt Detit Azov dhe të ndërpriste korridorin tokësor rus që lidhte Krimenë me territorin rus. Objektivi ishte izolimi i gadishullit dhe detyrimi i Kremlinit të hynte në negociata paqeje.
Kundërofensiva dështoi, por Krimea mbeti në qendër të strategjisë ukrainase. Në shtator 2023, Ukraina shkatërroi me raketa lundruese britanike dhe franceze selinë e Flotës ruse të Detit të Zi në Sevastopol.
Në të njëjtën kohë, dronët detarë ukrainas, mjete të shpejta pa pilot të mbushura me eksploziv, filluan të godisnin anijet luftarake ruse. Sulmet ishin aq efektive, sa Moska u detyrua të tërhiqte pjesën më të madhe të flotës në porte më të largëta. Kështu u arrit një objektiv i rëndësishëm: Krimea humbi rolin e saj si qendra kryesore e flotës ruse në Detin e Zi. Megjithatë, Ukraina vazhdoi të synonte ndërprerjen e linjave të furnizimit drejt gadishullit.
Për një kohë të gjatë, Kievi nuk kishte armët e nevojshme për ta realizuar këtë. Partnerët perëndimorë furnizuan vetëm një numër të kufizuar raketash, ndërsa Gjermania refuzoi dërgimin e raketave me rreze të gjatë Taurus.
Për këtë arsye, Ukraina u përqendrua në zhvillimin e dronëve të saj luftarakë. Fillimisht këta dronë prodhoheshin në numër të kufizuar dhe kishin fuqi të pamjaftueshme shpërthyese për të shkatërruar ura ose objekte të fortifikuara.
Një fazë e re në revolucionin e dronëve
Përparimi erdhi këtë vit me dy zhvillime të reja në kategorinë e dronëve me rreze të mesme veprimi, nga 30 deri në 300 kilometra. Nga njëra anë, dronët kamikazë të tipit FP-2 tani mund të mbajnë deri në 200 kilogramë eksploziv. Me këta dronë, Ukraina goditi gjatë muajit qershor ura, objekte energjetike dhe infrastruktura të tjera strategjike në Krime.
Nga ana tjetër, mbi territoret e pushtuara u shfaq një dron i ri, Hornet, i cili tërhoqi menjëherë vëmendjen. Ky dron është rezistent ndaj sistemeve ruse të luftës elektronike, përdor inteligjencën artificiale, prodhohet në numër të madh dhe ka një kosto relativisht të ulët.
Duke filluar nga prilli, njësitë ukrainase të dronëve nisën të godisnin sistematikisht kamionët që transportonin furnizime përgjatë korridorit tokësor në Ukrainën jugore të pushtuar.
Që atëherë janë shkatërruar më shumë se 500 kamionë, ndër ta edhe shumë autocisterna me karburant. Çdo ditë publikohen video që tregojnë mbetjet e djegura të mjeteve të shkatërruara.
Ajo që nuk u arrit në vitin 2023 me trupat tokësore, ndërprerja e korridorit tokësor drejt Krimesë, 3 vjet më vonë është bërë e mundur përmes përdorimit të dronëve. Rruga vazhdon të jetë e hapur, por transporti i karburantit dhe lëvizja e ushtrisë ruse janë bërë jashtëzakonisht të rrezikshme. Udhëtarët raportojnë për rrugë pothuajse të zbrazëta.
Ndërkohë, Rusia nuk mund të mbështetet as në transportin detar, pasi Ukraina ka shkatërruar tragetet kryesore që shërbenin për furnizimin e gadishullit. Mbetet vetëm ura hekurudhore dhe rrugore mbi ngushticën e Kerçit, e ndërtuar nga Rusia pas aneksimit të Krimesë. Megjithatë, për arsye sigurie, qarkullimi i kamionëve mbi urë është pezulluar.
Trenat vazhdojnë të kalojnë, por tashmë udhëtimi përfundon në Kerç, pasi Ukraina ka dëmtuar edhe një urë më të vogël brenda gadishullit. Pasagjerët duhet të vazhdojnë rrugën me autobus për të arritur në Simferopol ose Sevastopol.
Ministri ukrainas për Transformimin Digjital, Mykhailo Fedorov, ka njoftuar se synimi i Ukrainës është vendosja e një "bllokade logjistike" ndaj Krimesë. Në mesin e muajit qershor ai parashikoi se gadishulli së shpejti mund të shndërrohet praktikisht në një "ishull". Megjithatë, objektivi përfundimtar i kësaj strategjie nuk është plotësisht i qartë. Pa dyshim, Ukraina synon t'i shkaktojë Rusisë dëme ekonomike. Por vetëm kjo nuk shpjegon pse përparësia kryesore është pikërisht Krimea.
Nga pikëpamja ushtarake, izolimi i kundërshtarit mund të shërbejë si fazë përgatitore për një ofensivë tokësore. Megjithatë, edhe analistët më optimistë nuk besojnë se Ukraina është aktualisht në gjendje të dëbojë ushtrinë ruse nga Krimea. Një sukses do të ishte edhe nëse vështirësitë në furnizim do ta dobësonin aftësinë luftarake të forcave ruse.
Sipas oficerit të pensionuar të Marinës ukrainase, Andrii Ryzhenko, trupat ruse kanë reduktuar ndjeshëm sulmet përgjatë frontit jugor për shkak të problemeve logjistike. Në një intervistë për gazetën ukrainase New Voice, Ryzhenko thekson gjithashtu se izolimi i Krimesë mund t'i japë Ukrainës një kartë të fortë negociuese në bisedimet e ardhshme me Moskën. Sipas tij, Ukraina nuk ka domosdoshmërisht nevojë ta rimarrë gadishullin.
Mjafton që ajo të jetë në gjendje t'ua bëjë pushtuesve jetën sa më të vështirë nga pikëpamja logjistike. Në fakt, vështirësitë në furnizimin e Krimesë nuk janë një fenomen i ri. Ato ishin një nga arsyet kryesore pse udhëheqja sovjetike vendosi në vitin 1954 ta kalonte administrativisht Krimenë nga Republika Sovjetike Ruse te Republika Sovjetike e Ukrainës. Në periudhën sovjetike dhe deri në aneksimin e vitit 2014, pothuajse të gjitha lidhjet hekurudhore dhe rrugore, furnizimi me energji elektrike, si edhe uji për bujqësinë përmes Kanalit të Krimesë së Veriut, kalonin përmes territorit kontinental të Ukrainës.
Sot, sipas analizës, Moska po përballet sërish me kufizimet gjeografike të gadishullit. Analisti ushtarak rus Ruslan Leviev, themelues i organizatës Conflict Intelligence Team dhe kritik i Kremlinit, beson se vala e sulmeve ukrainase ka edhe një objektiv tjetër.
Sipas tij, Kievi synon të rrisë pakënaqësinë brenda shoqërisë ruse dhe të dëmtojë imazhin e Vladimir Putinit. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka përmendur së fundmi sondazhe sipas të cilave popullariteti i Putinit mund të vazhdojë të bjerë.
Nuk ka presion të dukshëm nga shoqëria
Megjithatë, përvoja e deritanishme lë të kuptohet se sulmet ukrainase nuk po e ndryshojnë ndjeshëm qëndrimin e shumicës së qytetarëve rusë ndaj luftës. Për shembull, kur forcat ukrainase hynë në rajonin kufitar rus të Kurskut në vitin 2024, shumë banorë vendas e përjetuan situatën më tepër si një fatkeqësi natyrore sesa si pasojë e politikave të Kremlinit.
Vetëm pak prej tyre ia atribuuan përgjegjësinë autoriteteve ruse. Edhe tani, reagimet e banorëve dhe turistëve në Krime në rrjetet sociale karakterizohen më shumë nga shqetësimi sesa nga zemërimi politik.
Disa publikojnë video të rrugëve bosh dhe plazheve të braktisura. Një grua filmon veten me rroba banje, ndërsa në sfond dëgjohen të shtënat e mbrojtjes ajrore kundër dronëve. Ajo trembet për një çast, por nuk largohet nga shezlongu. Bashkëshorti i saj vazhdon të ndjekë me kureshtje dronët që fluturojnë mbi zonë.
Të tjerë zgjedhin të largohen nga Krimea, pasi nuk mund ta përballojnë më jetën në një territor që ngjan gjithnjë e më shumë me një zonë lufte, me mungesa karburanti, ndërprerje të energjisë elektrike dhe restorante që mbyllen herët në mbrëmje.
Gjatë ditëve të fundit, para urës që lidh Krimenë me territorin rus janë krijuar kolona me deri në 2.500 automjete. Presidenti Putin mund t’i jepte fund shpejt kësaj situate: do të mjaftonte të pranonte ofertën ukrainase për një armëpushim pa kushte. Por së fundmi ai ka përsëritur kërkesat e tij të vjetra ndaj Kievit, përfshirë tërheqjen nga Donbasi dhe çmilitarizimin e Ukrainës.
I mbështetur nga një aparat i madh represioni dhe propagande, Putin nuk ndien pothuajse asnjë presion nga shoqëria për të ndryshuar kurs. Përkundrazi, ai ka gjasa të besojë se mund t’i përballojë problemet në Krime duke pritur që ato të kalojnë. Megjithatë, këto probleme janë vetëm një pjesë e një krize shumë më të gjerë.
Regjimi rus po përballet edhe me stanjacion ekonomik, rritje të fortë të shpenzimeve ushtarake dhe një deficit buxhetor që po zgjerohet me shpejtësi. Dronët ukrainas nuk po kërcënojnë vetëm Krimenë, por edhe linjat e furnizimit në Donbas. Mungesa e karburantit tashmë ndihet në shumë zona. Në të njëjtën kohë, ushtria ruse ka ngecur në shumicën e fronteve dhe po përballet me probleme në rekrutim.
“Vendi ynë po kalon periudhën më të vështirë në tetëdhjetë vitet e fundit”, përmblodhi së fundmi një propagandist i njohur televiziv rus, në një moment të rrallë sinqeriteti. Në thelb, kjo është një bilanc shkatërrues. Por Rusia nuk dëshiron të nxjerrë pasojat prej tij. Më së paku, vetë Putini. /Përshtati Pamfleti nga NZZ/
Lini një Përgjigje