FLASH
Shkruar nga Spiros Sideris
Israels Zusammenarbeit mit südosteuropäischen Ländern weitet sich von Verteidigung und Cybersicherheit auf Energie, Technologie und kritische Infrastruktur aus, da die Region in der europäischen Sicherheitsarchitektur an Bedeutung gewinnt...
Das Telefongespräch zwischen Aleksandar Vučić und Benjamin Netanjahu über die Entwicklungen im Nahen Osten, regionale Sicherheitsherausforderungen und die Zukunft der serbisch-israelischen Beziehungen war mehr als nur ein weiterer bilateraler diplomatischer Austausch. Es spiegelte einen breiteren Trend wider, der sich in den letzten Jahren herausgebildet hat: die schrittweise Ausweitung der Zusammenarbeit Israels mit südosteuropäischen Ländern in Bereichen von Verteidigung und Cybersicherheit bis hin zu Energie, Innovation und kritischer Infrastruktur. Laut RTS erklärte der serbische Präsident, die beiden Staatschefs hätten sich über die internationale Lage ausgetauscht und ihr Engagement für die weitere Stärkung der Zusammenarbeit in Bereichen gemeinsamen Interesses bekräftigt.
Die Bedeutung dieses Gesprächs reicht weit über die bilateralen Beziehungen zwischen Belgrad und Jerusalem hinaus. Sie spiegelt eine sich wandelnde regionale Sicherheitslage wider, in der der Balkan als Knotenpunkt für die südöstliche Flanke der NATO, das östliche Mittelmeer, das Schwarze Meer sowie die europäischen Energie- und Verteidigungsnetzwerke zunehmend an strategischer Bedeutung gewinnt. Die Region wird nicht länger lediglich als geografischer Korridor zwischen Europa und dem Nahen Osten betrachtet. Vielmehr wird sie immer stärker als Teil einer umfassenderen Sicherheitsarchitektur gesehen, in der Verteidigung, kritische Infrastruktur, nachhaltige Energieversorgung und digitale Technologien zunehmend miteinander verwoben sind.
Dieser Wandel hat sich seit Russlands großangelegtem Einmarsch in die Ukraine und den darauffolgenden Krisen im Nahen Osten beschleunigt. Diese Konflikte haben die wachsende Bedeutung unbemannter Systeme, mehrschichtiger Luftverteidigung, elektronischer Kriegsführung, Cybersicherheit und des Schutzes kritischer Infrastrukturen verdeutlicht. Gleichzeitig stärkt die Europäische Union ihre Verteidigungsindustrie und erhöht die Finanzierung gemeinsamer Verteidigungsfähigkeiten. Dadurch entsteht ein Umfeld, in dem regionale Partnerschaften eine immer größere strategische und wirtschaftliche Bedeutung erlangen. Für viele Balkanländer ist die Stärkung der Verteidigungsfähigkeit nicht mehr nur eine Frage der militärischen Modernisierung, sondern Teil umfassenderer Bemühungen zur Erhöhung der Widerstandsfähigkeit gegenüber neuen Sicherheitsbedrohungen.
Në këtë mjedis, Izraeli gëzon një avantazh të veçantë krahasues, duke kombinuar përvojën operacionale të fituar në konflikte reale me një nga industritë më të përparuara në botë të mbrojtjes dhe teknologjisë. Në të njëjtën kohë, Evropa Juglindore është bërë gjithnjë e më e rëndësishme edhe për vetë Izraelin. Rajoni ofron qasje në tregjet evropiane, në vendet anëtare të NATO-s dhe Bashkimit Evropian, në shtetet që kërkojnë të modernizojnë forcat e tyre të armatosura, si edhe në korridoret energjetike dhe të transportit, rëndësia strategjike e të cilave është rritur në kushtet e ristrukturimit të zinxhirëve globalë të furnizimit. Si rezultat, bashkëpunimi po shtrihet gjithnjë e më shumë përtej blerjes së pajisjeve ushtarake, duke përfshirë transferimin e teknologjisë, prodhimin e përbashkët të pajisjeve të mbrojtjes, trajnimet profesionale, sigurinë kibernetike, inteligjencën artificiale dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Serbia ofron një shembull të qartë të kësaj prirjeje më të gjerë. Në prill 2026, Reuters raportoi se Beogradi po planifikonte prodhimin e përbashkët të dronëve luftarakë me Izraelin, si pjesë e përpjekjeve për modernizimin e Forcave të Armatosura Serbe dhe forcimin e industrisë vendase të mbrojtjes. Raporti theksonte gjithashtu se Serbia kishte blerë tashmë sisteme raketore PULS të prodhimit izraelit dhe mjete ajrore pa pilot Hermes nga kompania Elbit Systems, me një vlerë prej rreth 335 milionë dollarësh, pas një marrëveshjeje prej 1.6 miliardë dollarësh të arritur në vitin 2025, e cila përfshinte raketa me rreze të gjatë veprimi, dronë dhe sisteme të luftës elektronike.
Këto marrëveshje janë pjesë e strategjisë afatgjatë të Serbisë për të diversifikuar burimet e furnizimit me pajisje ushtarake, duke rritur njëkohësisht autonominë e saj operacionale. Në të njëjtën kohë, Beogradi vazhdon të balancojë aspiratat e tij evropiane me bashkëpunimin me partnerët perëndimorë, lidhjet tradicionale me Rusinë dhe marrëdhëniet ekonomike në zgjerim me Kinën. Brenda këtij kuadri, Izraeli shërben jo vetëm si furnizues i sistemeve të avancuara të mbrojtjes, por edhe si partner teknologjik në fusha që po përcaktojnë fushëbetejën moderne, përfshirë sistemet pa pilot, luftën elektronike, aftësitë e goditjeve me precizion dhe prodhimin e përbashkët të pajisjeve ushtarake.
Ndryshe nga Serbia, ku bashkëpunimi është përqendruar kryesisht në modernizimin e kapaciteteve ushtarake, partneriteti strategjik i Izraelit me Greqinë është zhvilluar në një kuadër më të gjerë që përfshin trajnimin, teknologjinë dhe bashkëpunimin operacional.
Në bazë të një marrëveshjeje ndërqeveritare midis Greqisë dhe Izraelit, kompania Elbit Systems është përgjegjëse për ngritjen e Qendrës Ndërkombëtare të Trajnimit të Fluturimit në Krahun e 120-të të Trajnimit Ajror në Kalamata. Sipas kompanisë, programi përfshin dhjetë avionë të avancuar stërvitorë M-346, sisteme moderne simulimi dhe shërbime të plota trajnimi, me synimin për ta shndërruar Kalamatën në një qendër rajonale për trajnimin e pilotëve. Projekti pasqyron shndërrimin gradual të Greqisë në një qendër rajonale për stërvitjen e forcave ajrore dhe rritjen e ndërveprueshmërisë ushtarake në rajon.
Bashkëpunimi është zgjeruar gjithashtu në fushën e teknologjive kundër dronëve dhe sigurisë kibernetike. Në janar 2026, ministri grek i Mbrojtjes, Nikos Dendias, pas bisedimeve me homologun e tij izraelit Israel Katz, deklaroi se dy vendet po forcojnë bashkëpunimin në teknologjitë kundër dronëve dhe në sigurinë kibernetike. Reuters raportoi gjithashtu se Greqia kishte miratuar blerjen e 36 sistemeve raketore izraelite PULS, me vlerë rreth 650–700 milionë euro, ndërsa diskutimet vazhdojnë për zhvillimin e një sistemi shumë-shtresor të mbrojtjes ajrore dhe raketore, si pjesë e modernizimit më të gjerë të Forcave të Armatosura Greke.
E njëjta prirje është e dukshme edhe në Rumani, ku përkeqësimi i mjedisit të sigurisë në rajonin e Detit të Zi ka përshpejtuar përpjekjet e vendit për të forcuar kapacitetet mbrojtëse. Në qershor 2026, kompania Rafael Advanced Defense Systems njoftoi nënshkrimin e një kontrate me vlerë rreth 2 miliardë euro (2.3 miliardë dollarë) për furnizimin e Rumanisë me sistemet e mbrojtjes ajrore SPYDER. Marrëveshja përfshin lëshues raketash, raketa interceptuese, sisteme radarësh, trajnim dhe mbështetje teknike, duke forcuar aftësitë e mbrojtjes ajrore të një shteti të vijës së parë të NATO-s që kufizohet me Ukrainën.
Rasti i Rumanisë konfirmon se bashkëpunimi i Izraelit me vendet e Ballkanit shkon shumë përtej marrëveshjeve të izoluara dypalëshe. Megjithëse secili shtet ndjek prioritetet dhe objektivat e veta strategjike, të gjitha ndajnë një kërkesë në rritje për kapacitete të avancuara në mbrojtjen ajrore, sistemet pa pilot, luftën elektronike dhe sigurinë kibernetike, duke reflektuar nevojën gjithnjë e më të madhe për ndërveprueshmëri dhe sofistikim teknologjik përballë sfidave të reja të sigurisë.
Megjithatë, kjo prirje nuk kufizohet vetëm te sistemet konvencionale të mbrojtjes. Gjatë viteve të fundit, bashkëpunimi është zgjeruar edhe në teknologjitë me përdorim të dyfishtë (dual-use technologies), ku kufijtë midis sigurisë kombëtare, hapësirës kibernetike dhe mbrojtjes së të drejtave themelore janë bërë gjithnjë e më të paqartë.
Një shembull domethënës është debati mbi teknologjitë e mbikëqyrjes. Më 19 qershor 2026, IBNA raportoi se zbulimet lidhur me licencat bullgare të eksportit për sistemet e mbikëqyrjes kishin rihapur diskutimet mbi transparencën, mbikëqyrjen institucionale dhe llogaridhënien. Sipas organizatës Human Rights Watch, Bullgaria autorizoi eksportin e pajisjeve të mbikëqyrjes gjatë periudhës 2018–2023 drejt vendeve ku ekzistonte rreziku që këto teknologji të përdoreshin për represion të brendshëm ose shkelje të të drejtave të njeriut. Organizata raportoi gjithashtu se kompania Circles, me bazë në Bullgari, kishte marrë licenca eksporti për sisteme të mbikëqyrjes së telekomunikacioneve dhe programe kompjuterike për përgjimin e komunikimeve.
Vetë fakti i lëshimit të licencave të eksportit nuk provon se sistemet janë dorëzuar përfundimisht ose janë përdorur, as nuk nënkupton në vetvete përdorim të paligjshëm të tyre. Megjithatë, ai nxjerr në pah sfidën e balancimit midis kërkesave të sigurisë kombëtare, zhvillimit të industrisë së mbrojtjes dhe mbrojtjes së të drejtave themelore – një çështje që po merr gjithnjë e më shumë vëmendje si nga Bashkimi Evropian, ashtu edhe nga organizatat ndërkombëtare.
Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme në Ballkan, ku bashkëjetojnë shtete anëtare të Bashkimit Evropian, vende kandidate për anëtarësim dhe sisteme politike me nivele të ndryshme të pjekurisë institucionale. Në këtë kontekst, përdorimi i teknologjive të avancuara nuk është më vetëm një çështje e efektivitetit operacional, por edhe një provë për sundimin e ligjit, pavarësinë e mekanizmave mbikëqyrës dhe respektimin e standardeve evropiane të qeverisjes.
Në të njëjtën kohë, prania e Izraelit në rajon shtrihet shumë përtej sektorit të mbrojtjes. Në Mesdheun Lindor, partneriteti Greqi–Qipro–Izrael është zhvilluar në një kuadër të qëndrueshëm bashkëpunimi rajonal, duke bashkuar energjinë, inovacionin dhe qëndrueshmërinë strategjike. Deklarata e përbashkët e miratuar në Samitin e 10-të Trepalësh, në dhjetor 2025, kërkon thellimin e bashkëpunimit në projektet e gazit natyror, ndërlidhjet elektrike, energjinë e rinovueshme dhe projektin Great Sea Interconnector, ndërsa promovon gjithashtu nisma të përbashkëta në shkencë, teknologji, inovacion dhe inteligjencë artificiale.
Këto zhvillime tregojnë se kufijtë midis mbrojtjes, sigurisë kibernetike, energjisë dhe infrastrukturës kritike po bëhen gjithnjë e më të paqartë. Të njëjtat kapacitete teknologjike që forcojnë aftësinë parandaluese ushtarake po përdoren tashmë edhe për mbrojtjen e rrjeteve energjetike, infrastrukturës së telekomunikacionit, porteve dhe aseteve të tjera kritike, duke ndryshuar mënyrën se si shtetet e konceptojnë sigurinë e tyre të përgjithshme.
Gleichzeitig argumentieren viele Analysten, dass die Stärkung der Beziehungen zu Israel auf dem Balkan nicht einheitlich verläuft. Die politischen Prioritäten der einzelnen Regierungen, ihre Beziehungen zur Türkei und zur arabischen Welt, die Verbindungen zu anderen internationalen Partnern und unterschiedliche operative Bedürfnisse haben zu unterschiedlichen nationalen Ansätzen geführt, was es schwierig macht, den Balkan als einen einheitlichen geopolitischen Raum zu betrachten.
Vor diesem Hintergrund lässt sich Israels verstärkte Zusammenarbeit mit südosteuropäischen Ländern nicht allein als Fortsetzung seiner Rüstungsexporte interpretieren. Vielmehr spiegelt sie eine breitere Interessensübereinstimmung wider, die Verteidigungskooperation, Technologietransfer, Industriepartnerschaften, Cybersicherheit, Energiekooperation und technologische Innovation umfasst. Für viele Balkanländer hat sich diese Zusammenarbeit in Zeiten erhöhter geopolitischer Unsicherheit zu einem Mittel entwickelt, die technologische und operative Modernisierung zu beschleunigen. Für Israel stärkt sie ihrerseits die Beziehungen zum europäischen Markt und zur sich entwickelnden Sicherheitsarchitektur der Region.
Das Telefongespräch zwischen Aleksandar Vučić und Benjamin Netanjahu verändert an sich nicht das geopolitische Gleichgewicht auf dem Balkan. Es bestätigt jedoch einen Trend, der sich in den letzten Jahren zunehmend verfestigt hat. Während Europa seine Sicherheits- und Verteidigungspolitik neu definiert und regionale Krisen die Nachfrage nach Spitzentechnologien weiter ankurbeln, gewinnen Israels Partnerschaften mit den südosteuropäischen Ländern immer größere strategische Bedeutung. Die Region ist nicht länger nur ein Korridor, der Europa mit dem östlichen Mittelmeer verbindet. Sie wird zunehmend Teil eines vernetzten Kooperationsnetzwerks, das Verteidigung, Energie, Technologie und Sicherheit umfasst. /Adaptiert aus einer Broschüre der IBNA/
ndoshta arnautet e sotem mund te kuptojne pse ne kosove dhe shqiperi tani kemi nje fryme antisemite,,,e gjitha per te na mbajtur te pambrojtur nga fqinjet qe po armatosen pikerisht nga izraeli,,dhe arnautet qorra trushpelare qe ulerijne poshte izraeli, debila, kope me debila.