FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi
Exactly 43 years ago, at dawn on December 18, 1981, Albanian Prime Minister Mehmet Shehu, who had held that position since 1953, was found dead in his bedroom (according to the official version, from a pistol bullet), in the villa where he lived with his family, at the entrance to the "Block" of the senior leadership of the Albanian People's Liberation Army, just a few meters from the building of the Central Committee of the Albanian People's Liberation Army and also Villa 31 of Enver Hoxha. Although more than four decades have passed since that day, considered one of the most serious and sensational events of that regime, even today, there is no clear and accurate version of what happened to the former Albanian Prime Minister, Mehmet Shehu, at midnight at dawn on December 18, 1981! But, even though after the '90s, dozens of testimonies and archival documents have been made public regarding that event, "the murder or suicide of Mehmet Shehu", it continues to be the subject of numerous debates and discussions, even shrouding the truth about it even more in mystery!
Based on this fact, in the context of the publication of dozens of testimonies and files with archival documents from the secret fund of the former State Security and the Ministry of Internal Affairs, or the Central Committee of the Albanian People's Liberation Army, which we have published in these three decades after the collapse of the communist regime of Enver Hoxha and his successor, Ramiz Alia, the newspaper has secured the voluminous file "of the enemy and poly-agent Mehmet Shehu", which was extracted from the secret fund of the former State Security at the Ministry of Internal Affairs (already declassified and part of the fund of the Authority for Information of Documents of the former State Security), where with some small exceptions, most of them have never seen the light of day and are published for the first time in full and with the relevant facsimiles.
In the file in question, in addition to the testimonies of the investigators and witnesses or defendants, there are also complete expert reports of the operational-investigative group that was set up immediately on the morning of December 18, 1981, headed by Koço Josif, (head of the Investigation Department of the Tirana Directorate of Internal Affairs), forensic doctors Dr. Fatos Hartito and Associate Professor Bashkim Çuberi, the Prime Minister's doctors, Milto Kostaqi and Llesh Rroku, the criminal expert of the Central Criminalistic Laboratory of the Ministry of Internal Affairs, Estref Myftari, assisted by senior officials of that ministry, Deputy Minister Xhule Çiraku, the head of the Investigation Department of the Ministry of Internal Affairs Elham Gjika, and the Deputy Director of the Tirana Directorate of Internal Affairs, Lahedin Bardhi.
This file also contains the testimonies of the family members of former Prime Minister Mehmet Shehu, his service personnel and escort group, as well as all other persons who were summoned and testified about that event.
But, even though we are dealing with archival documents, it should be emphasized that; knowing how the communist regime functioned before the '90s, we can in no way claim the absolute truthfulness of what is written there, since not only from the witnesses and defendants who have given their testimonies, but also from some of the investigators of this case (mainly after the '90s), it has been made known that they were obtained under pressure, coercion, intimidation and torture and physical and psychological violence, even going further, where some of the investigators wrote them themselves and the witnesses or defendants only signed them.
Even for some of the defendants in this investigative process, specifically in the case of Fiqret Shehu, the questions were drafted by Enver Hoxha himself personally (in his own handwriting) and sent to the investigators, through the Minister of Interior, Hekuran Isai (which we have made public with the relevant facsimiles in previous articles) and all of this, to make possible the "discovery of the hostile group of police agent Mehmet Shehu", in order to justify his suicide (according to the official version)!
In this context of the paranoia of the dictator Enver Hoxha, they were arrested and put in the dock; Kadri Hazbiu (former member of the Political Bureau of the Central Committee of the Albanian People's Party and Minister of Interior and Defense), Feçor Shehu (former Director of State Security and Minister of Interior), Nesi Nase (former Minister of Foreign Affairs), Llambi Ziçishti (former Minister of Health), Llambi Peçini (former head of the Department of Security and Physical Security of the senior leadership of the Albanian People's Party), Elham Gjika (former head of the Investigation Department of the Ministry of Internal Affairs), Gani Kodra (former head of the Department of Security and Physical Security of the senior leadership of the Albanian People's Party and Mehmet Shehu's family), Kristofor Martiro (former investigator of the "hostile group of Beqir Balluku"), Ali Çeno (former head of the escort group of Prime Minister Mehmet Shehu), Xhavit Ismailaga (former barber of the "Dajti" Hotel), Idriz Seiti (former colonel of the State Security, head of the Internal Affairs Branches in Kukës and Lezha and head of the branch in the Ministry of Interior, for the protection, security and execution of anti-party persons), Lirim Pëllumbi (former head of the Internal Affairs Branch of the Durrës district), Qamil Mane Islami (former colonel in the Directorate of Camps and Prisons at the Ministry of Interior), Duro Shehu (brother of Mehmet Shehu, former commissioner in the Directorate of Combat Aviation of the Ministry of Defense), Fiqret Shehu, wife of Mehmet Shehu, with their two sons, Bashkimi and Skënder, etc., etc.
Nga ky “grup armiqësor”, katër të parët (Kadri Hazbiu, Feçor Shehu, Llambi Ziçishti dhe Llambi Peçini), u dënuan me vdekje dhe u pushkatuan, kurse të tjerët u dënuan me burgime të rënda, nga ku u liruan vetëm në vitin 1991, me përjashtim të Fiqret Shehut, e cila vdiq në burg në vitin 1987, në rrethana misterioze dhe ende të pazbardhura, si dhe djalit të madh të familjes Shehu, Vladimirit, që gjithashtu vdiq në rrethana misterioze ende të pazbardhura, në qytetin e Gramshit, (varianti zyrtar; vetëvrasje), ku ishte internuar me familjen e tij, në janarin e vitit 1982. Për më shumë rreth gjithë këtyre ngjarjeve, etj., na njohin dokumentet në fjalë, të cilat po i publikojmë së bashku me faksimilet dhe fotot përkatëse.
Vijon nga numri i kaluar
PROCES-VERBALI I MARRJES NË PYETJE TË FITNETE LAMI, KRYETARE E DEGËS SË ADMINISTRATËS TË MINISTRISË SË PUNËVE TË JASHTME, NGA ANA E HETUESVE TË MINISTRISË SË PUNËVE TË BRENDSHME, FLORJAN KOLANECI DHE BASHKIM ASLLANI
PROCES-VERBAL
(I pyetjes së dëshmitarit)
Sot më datën 20.1.1983 në Tiranë
Ne, hetuesit e Ministrinë së Punëve të Brendshme, Florian Kolaneci dhe Bashkim Asllani, marrim në pyetje si dëshmitare, Fitnete Zini Lami, e datëlindjes 15 maj 1942, me arsim dy të lartë ekonomik, banuese në Lagjen Nr. 8, Rr. Pallatet “1 Maji”, Shkalla 24, Apartamenti 102, Tiranë, me detyrë kryetare e degës së administratës në Ministrinë e Punëve të Jashtme, anëtare e PPSH.
Hetuesi më paralajmëroi mbi përgjegjësinë penale, në bazë të nenit 202 të Kodit Penal, për dëshmi të rreme.
Dëshmitari
Fitnete Lami
Në lidhje me çështjen, mund të them si më poshtë: Unë jam kryetare e Degës së Administratës në Ministrinë e Punëve të Jashtme. Deri në muajin nëntor të vitit 1982, kam pasur në drejtim, edhe sektorin e financës.
Në muajin gusht 1981, kam shkuar me shërbim sipas planit në Suedi, pranë ambasadës tonë në Stokholm dhe në disa shtete të tjera. Me mua ishte dhe Vojsava Rrokaj, llogaritare e parë pranë kësaj ministrie. Në Suedi sipas planit, do të bënim inventarin fizik dhe në vlerë të gjithë pajisjeve të ambasadës dhe kontroll financiar për të gjithë aktivitetin e ambasadës, për periudhën janar-korrik 1981.
Para se të niseshim, u takuam edhe me armikun Nesti Nase, që në atë kohë ishte ministër i Punëve të Jashtme, përveç porosive të zakonshme, nuk na dha ndonjë gjë me rëndësi. Gjatë kontrollit që bëmë në Suedi, për aktivitetin financiar të ambasadës tonë atje, konstatuam se kishte tejkalim në zërin “shpenzime për udhëtime e dieta dhe për pritje e përcjellje”.
Nga faturat delte se këto shpenzime, ishin bërë për udhëtime në shtete të ndryshme të Europës, për pritje personash dhe dhënie dreka e darka, etj., e i përkisnin Gani Kodrës dhe një personi me emrin Arjan Bogova. Më pas, bile tani vonë kam mësuar, se ky ishte djali i armikut Mehmet Shehu, i quajtur Skënder Shehu.
Për këto shpenzime të paligjshme, ne bëmë akt-kontrollin dhe një kopje ja lamë ambasadorit dhe një e morëm për vete. Gjatë kontrollit, ne gjetëm dhe një akt-kontroll të mëparshëm, me po të njëjtat shkelje, akt që ishte përpiluar nga revizori, Androkli Andoni. Sipas rregullit, kur u ktheva në Tiranë, unë bëra informacionin përsa sipër dhe bashkë me aktin e kontrollit, ja kaluam nëpërmjet zëvendësministrit, armikut Nesti Nase.
Ai kur e pa, vetëm sa e sigloi dhe nuk tha gjë. Më pas në një rast, unë dhe Androkli Andoni, i thamë Nesti Nases për këto tejkalime fondesh të paligjshme në Suedi, por ai tha duke ngritur supet; “këtë problem, mos e diskutoni fare”!
Më kujtohet një rast, kur unë për një kohë të gjatë kam refuzuar që të firmosja urdhër-xhirimin agjencisë ajrore për biletat e dy personave, midis tyre dhe Skënder Shehu. Më në fund, armiku Nesti Nase, lëshoi urdhër me shkrim për t’u likuiduar këto bileta dhe unë firmosa urdhër-xhirimin.
Armikut Nesti Nase, i kemi bërë prezent edhe shkelje të tjera financiare, si në Austri, për problemin e harxhimit të parave për nevoja familjare që “për pritjen e një miku”. Po kështu edhe në Itali për disa ilaçe, në Paris për Misto Treskën, etj., dhe ai nuk merrte asnjë masë, edhe pse ne i bëmë informacionin!
Proces-verbalin e lexova, thëniet e mija janë shkruar drejt, e nënshkruaj.
Dëshmitaria Hetuesit
Fitnete Lami Bashkim Asllani Florian Kolaneci
PROCES-VERBALI I MARRJES NË PYETJE TË ANDROKLI ANDONI, REVIZOR NË MINISTRINË E PUNËVE TË JASHTME, NGA ANA E HETUESIT TË MINISTRISË SË PUNËVE TË BRENDSHME, BASHKIM ASLLANI
PROCES-VERBAL
(I pyetjes së të pandehurit)
Sot më datën 20.1.1983 në Tiranë
Unë, Bashkim Asllani, hetues në Ministrinë së Punëve të Brendshme, marr në pyetje si dëshmitar, Androkli Taqo Andoni, i datëlindjes 1932, me arsim të mesëm, me banim lagja Nr. 8, Rruga “Gjik Kuqali”, Pallati 34/1, Tiranë, me detyrë revizor në Ministrinë e Punëve të Jashtme, anëtare i PPSH, i padënuar.
Hetuesi më paralajmëroi mbi përgjegjësinë penale, në bazë të nenit 202 të Kodit penal, për dëshmi të rreme.
Dëshmitari
Androkli Andoni
Në lidhje me çështjen, mund të them si më poshtë: Jam punonjës i Ministrisë së Punëve të Jashtme, me detyrë revizor. Në muajin dhjetor 1980, kam shkuar me shërbim në Suedi, pranë ambasadës tonë në Stokholm, për të bërë kontroll, mbi aktivitetin financiar të ambasadës.
During the audit, I found that there was an excess of funds, for receptions, escorts, and travel and per diems. These expenses, according to the invoices, appeared to have been made by Gani Kodra, sometimes the name of Arjan Bogova, who was the son of Mehmet Shehu, Skënder Shehu, also appeared. I can better say that these expenses belonged to Gani Kodra's group, because the expenses were made in his name. For all the expenses, I made an audit report and held Ambassador Dhimitër Lamani responsible for violating financial discipline. When Dhimitër saw the report, he was very worried and fell ill.
When I went at his request, I went and met him, he was very shocked and told me I had done it by order of the Minister of Foreign Affairs, by telegram, but according to the rule, they do not keep them, but destroy them.
I was forced to reopen the post, and made some changes to the last page, for the responsibility of the editor. When I returned, I went to Nesti Nases' office, and reported to him, both about the violations and about the ambassador's attitude and concern. Nesti told me; yes, I heard about it, he was very shocked!
I told him that there are a lot of useless expenses there, walks, lunches and dinners, etc., counting all the violations. I also gave him the inspection report. Again, Nesti told me; I know all these, expenses, but we have nothing to do, they had to be done and that ended this conversation. I know that later Dhimitër Lamani came and met with Nesti Nase, but I don't know what they talked about.
As I said, Mehmet Shehu's son, Skënder Shehu, used to travel to many European countries, such as France, Germany, Yugoslavia, etc., and always traveled in first-class vehicles. I even said to Gani on one occasion; why do you travel first class? - It's for work - he told me, - because we have weapons with us. Nesti Nase knew about all these useless expenses and despite all the information I gave him, he didn't take any action!
I remember in 1980, Skënder Shehu came from Stockholm to Paris, along with Gani Kodra. I heard how Skënder and Gani took a place in one of the most expensive hotels in Paris. In the “Niko” hotel. When I met Gani, I said to him; why did you take a place in the most expensive hotel, there is a Reception House here?! He justified himself, saying that there was supposedly no room.
I read the minutes, my statements are written correctly, I sign it./ Memorie.al
Lini një Përgjigje