FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The judiciary continues to be dissatisfied with the situation after the reform. The President of the Supreme Court, Sokol Sadushi, has stated that they are still facing many problems.
Speaking at an activity within the Justice Day, he said that the Supreme Court is short of staff. Sadushi says that this situation is critical in all the country's courts.
" Although the Supreme Court has a significant improvement in the post-reform situation, thanks to the work and maximum commitment of the judges and administrative staff, but also to the Supreme Judicial Council that has completed the number of judges, it continues to have insufficient human and material resources and financial. In fact, this is the situation in all the courts of the Republic, which I would consider problematic, if not critical ," said Sadushi.
Sadushi does not 'charge' the responsibility for this situation only to the executive and the legislature, but according to him, it also burdens the judicial power, who must demand from them the fulfillment of constitutional and legal obligations.
" The responsibility rests on all of us, the judges of the Republic, as well as on the Supreme Judicial Council, that through the institutional reaction and the legitimacy of decision-making, we must prove to the executive and the legislature that the justice system does not extend its hand for alms, but asks from their fulfillment of constitutional and legal obligations, in function of the principles and values, on which a state of law operates ", said Sadushi.
The President of the Supreme Court says that judges are dealing with cases that are increasing drastically.
The full word
Dear judges,
May 10 marks an important date for the Albanian judiciary. We know it as "Justice Day", but in fact it is closely related to the creation of the Supreme Court for the first time. This makes it even more special. On May 10, 1913, no judicial decision was given, but the designation as the Day of Justice aims to elevate and deeply instill the need and importance of the judiciary in the 111 years of the existence of the Albanian state.
It has already become customary, under the aura of this marked day, to organize meetings or activities related to justice and especially to the judicial system. They can be awareness-raising, commemorative, celebratory, critical, or both. Each of us, naturally, makes a balance of achievements, difficulties, non-realizations, set and missing objectives, evaluations or dissatisfactions, expressed and implied, which are an inseparable part of the work process in the system.
Today, in this meeting between judges, the focus will be on two main issues: the relationship between the courts and the governing bodies of the system and the review control of judicial decisions. Both issues are closely related to the way justice is administered. In my speech I will focus mainly on the first.
It is an indisputable fact that the difficulties in the administration of justice have been considerable, as they continue to be present. I always remember the restart of the work of the Supreme Court in April 2020, at the height of the pandemic caused by Covid-19, with only 3 judges, with half the administration available and with 36,000 cases waiting to be judged! Although the Supreme Court has a significant improvement in the post-reform situation, thanks to the work and maximum commitment of the judges and administrative staff, but also to the Supreme Judicial Council that has completed the number of judges, it continues to have insufficient human, material and financial resources. financial.
In fact, this is the situation in all the courts of the Republic, which I would consider problematic, if not critical, due to the level of performance of the administration of justice, deficiencies in the analysis and diagnosis of problems, lack of vision in planning strategic to understand what needs to be done, and in particular to make the other two powers aware of what state we are in and where we need to go. The responsibility rests on all of us, the judges of the Republic, as well as on the Supreme Judicial Council, that through the institutional response and the legitimacy of decision-making, we must prove to the executive and the legislature that the justice system does not extend its hand for alms, but asks from them the fulfillment of constitutional and legal obligations, in function of the principles and values, on which a state of law operates.
The essence of the administration of justice consists in the promise of equal justice before the law and respect for the constitutional guarantees that due process requires. This necessitates the need of the courts for good management, which judges overburdened with a drastically increasing caseload cannot provide. We need a corps of administrators capable of managing and directing so that judges can focus on their primary duty, judging. Courts cannot properly perform their mission if the structure, governance, strategic vision, programs and actions undertaken do not create a well-deserved public perception that the judiciary is accountable.
There are three main directions that indicate whether the administration of justice is good or bad.
First: We all know that the courts have significant deficiencies in the infrastructure, which is evidenced by:
- depreciated buildings and with significant limitations of the right space for work,
- zyra të pamjaftueshme dhe më e rënda, në disa gjykata, pa salla gjykimi, ku seancat gjyqësore zhvillohen në zyrat e gjyqtarëve dhe pa regjistrimin e procesit në audio,
- një sistem elektronik, pothuajse anakronik, që nuk siguron informacion menaxherial, por vetëm informacion të kufizuar statistikor mbi numrin e çështjeve të regjistruara e të përfunduara,
- problematika të ndjeshme në mënyrën e administrimit dhe të arkivimit të dosjeve, të çështjeve të sigurisë, apo të krijimit të hapësirave të përshtatshme për publikun etj.
Nuk arrihet të kuptohet se përse është në atë gjendje kritike Gjykata e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm në Tiranë (dhoma Penale dhe Civile), që detyron zhvillimin e seancave gjyqësore në zyrë dhe gjyqtari nuk guxon të dalë prej saj, sepse në çdo moment do të ndeshet në korridoret e gjykatës me palët dhe me avokatët? Përse duhet të pranojmë Ne gjyqtarët të kemi drejtësi, që perfomon me dy standarde, ku në një gjykatë, qoftë edhe periferike, seancat gjyqësore zhvillohen në salla gjykimi, ndërsa në gjykatën e kryeqytetit seancat zhvillohen në zyrat e gjyqtarëve? Përse në Gjykatën e Posaçme kemi rregulla standarde për hyrjen e palëve në godinë dhe solemnitetin e zhvillimit të seancave gjyqësore, ndërsa në gjykatat e tjera palët përballen me një tjetër standard, që veçse e delegjitimon drejtësinë? Si është e mundur që është pranuar nga të gjithë Ne dhe, në veçanti nga KLGJ, që dy gjykatat e apelit të kryeqytetit të mos kenë mjaftueshëm zyra dhe salla gjykimi për gjyqtarët? A kemi ndonjë zgjidhje afatshkurtër apo afatgjatë për to?
Së dyti: Gjykata kanë mungesa të ndjeshme në burime njerëzore, kryesisht në këshilltarë/ndihmës ligjorë, sekretarë gjyqësorë dhe stafin ndihmës administrativ. Menaxhimi i burimeve njerëzore nuk duhet parë si një rol administrativ, por si rol strategjik e thelbësor për suksesin e gjyqësorit.
Mungon një strategji e qartë se si mund të realizohet përmbushja e këtij detyrimi nga KLGJ, kur pengesat për të shtuar numrin e ndihmësve ligjorë, sekretareve gjyqësore apo të stafit administrativ rezultojnë të jenë sa ligjore, aq edhe financiare e strukturore, sidomos kur planifikohet buxheti dhe nuk parashikohet dhe as insistohet te ekzekutivi dhe legjislativi për nevojën e rritjes së numrit të punonjësve në gjykata.
Së treti: Mbetet ende shqetësim trajtimi i buxhetit financiar që Kuvendi i akordon Gjykatës së Lartë dhe të gjithë gjykatave, nëpërmjet KLGJ, e cila nuk duket se e ka kuptuar drejt pavarësinë buxhetore të gjyqësorit. Në disa raste janë vënë re prirje për të konfonduar mbikëqyrjen administrative me mbikëqyrjen gjyqësore. KLGJ sipas kushtetutës është organ administrativ, ndërsa Gjykata e Lartë dhe të gjitha gjykatat janë organ gjyqësor. I pari është krijuar për të lehtësuar punën dhe mirëfunksionimin e të dytit, i cili duhet të fokusohet tek dhënia e drejtësisë. Një pjesë e madhe e kohës dhe energjisë së gjykatave shpenzohet me komunikime të përsëritura për çështje të buxhetit, gjë e cila jo vetëm është konsumim i kohës, por mbi të gjitha nuk pajtohet me kulturën institucionale në një shtet demokratik.
Pikërisht, këto tri tregues thelbësorë që dëshmojnë për gjendjen e gjykatave, nuk i përshtaten nevojave dhe kërkesave që imponon koha për të pasur një drejtësi eficente dhe funksionale. Shqetësimi publik për efektivitetin e sistemit gjyqësor, problematika e gjykatave për të përballuar ritmin e lartë të çështjeve, aksesi në drejtësi, transparenca, solemniteti, respektimi i afateve kohore të gjykimit, cilësia në vendimmarrje etj, janë faktorë që kontribuojnë në administrimin e drejtësisë.
Një vit pas fillimit të funksionimit të hartës gjyqësore, perceptimi i opinionit publik për administrimin e drejtësisë nuk rezulton të jetë i kënaqshëm. U krijua një Gjykatë Apeli e Juridiksionit të Përgjithshëm për të gjithë Republikën, me një organikë prej 78 gjyqtarësh, ndërkohë që rezulton me vetëm 26 gjyqtarë, ose 30% e kapacitetit, shifër kjo tepër e ulët, krahasuar me gjykatat e tjera. Për këtë gjykatë situata paraqitet më kritike edhe për shkak të infrastrukturës së papërshtatshme të saj, në të cilën zyrat dhe sallat e gjykimit nuk mjaftojnë as për 30 gjyqtarë. E njëjta situatë është edhe në gjykatat e tjera.
Gjykatat e apelit dhe ato të shkallës së parë po përballen me një backlog të frikshëm në shifra që rriten përditë. Është e vërtetë që modeli i zbatuar në Gjykatën e Lartë për uljen e backlogut pati sukses, falë edhe ndihmës së dhënë nga projekti me INL, por nevojitej një strategji konkrete për të ditur si do të vijohet më tej, pas përfundimit të projektit në vitin 2025, ndërkohë që nuk po kuptohet se backlogu prej 60.000 çështjesh, po çon drejt kolapsit dy gjykatat e apelit, që pas disa viteve do transferohet përsëri në Gjykatën e Lartë.
Vonesat e akumuluara prodhojnë punë të prapambetur që çon dëm burimet e gjykatës, rrit tarifat e avokatëve në mënyrë të panevojshme dhe krijon konfuzion në caktimin e orareve dhe të sallave të gjykimit. Publiku pret dhe meriton drejtësi të shpejtë dhe të përballueshme ekonomikisht. Vonesa sinjalizon dështimin e drejtësisë dhe e vendos gjykatën nën kritikë dhe në humbjen e besimit publik. Çdo gjykatë duhet të monitorojë rregullisht nëse e përballon vëllimin e çështjeve që regjistrohen për gjykim. Ato duhet të synojnë të përfundojnë në një vit, të paktën aq çështje sa regjistrohen. Kërkesat për shtyrje të gjykimeve mund të zvogëlohen nëse ka një planifikim të saktë dhe të arsyeshëm të çështjeve. Toleranca e tepruar e gjyqtarëve ndaj çdo kërkese të palëve sjell shtyrje të seancave dhe vonesë. Një monitorim i kompjuterizuar i çështjeve mund të japë informacionin që nevojitet për të nxjerrë në pah shembujt e abuzimit, ashtu si vendosja e sanksioneve duhet të konsiderohet nga gjykata si një mekanizëm që demotivon kërkesat për shtyrje të paarsyeshme të seancave gjyqësore.
Referuar problematikave të shumta, në të cilat gjendet sistemi, jemi shumë të vonuar në kryerjen e planifikimit strategjik për mirëfunksionimin e gjykatave dhe miradministrimin e proceseve gjyqësore. Duket sikur ecim në një rrugë pa krye, në pritje se çfarë mund të bëjnë të tjerët për gjyqësorin. Megjithatë, është vendi dhe momenti për të drejtuar gishtin nga vetja, pasi të gjithë Ne, ndihemi përgjegjës për mirë apo keqadministrimin e drejtësisë, por edhe për të shprehur me kurajo kritika konstruktive ndaj organeve që kanë përgjegjësinë për mirëqeverisjen e sistemit.
KLGJ duhet të fokusohet tek misioni dhe funksioni i saj për të qenë bashkëpunuese me gjykatat, që të mirëadministrojnë dhënien e drejtësisë. Ky organ është formatuar me përbërje mikse, gjyqtarë dhe jo gjyqtarë. Me sa duket, ky miksim përvojash, megjithëse me gjyqtarë në shumicë, nuk po arrin të ketë eficencën e dëshiruar. Gjyqtarët që zgjidhen si anëtarë të Këshillit, në platformat që paraqesin për këtë qëllim, mbi të cilin marrin edhe besimin e kolegëve, përfshijnë edhe çështje të administrimit më të mirë të gjykatave. Konstatohet se një pjesë e çështjeve të ngritura dhe të premtuara si të rëndësishme për t’u trajtuar prej tyre, veniten me kalimin e kohës ose bëhen dytësore, duke mos sjellë kështu ndonjë ndryshim në situatën aktuale të gjykatave. Indiferenca, zvarritjet, mungesa e reagimit ndaj çështjeve sensitive për shkak të konformizmit ose interesit të çastit, apatia burokratike, mungesa e vizionit apo demotivimi nuk duhet të jenë të pranishme tek anëtarët gjyqtarë, sepse ata zgjidhen pikërisht për të përçuar zërin dhe nevojat e kolegëve të tyre në organin qeverisës. Gjyqtarët duhet të kenë një zë më të fuqishëm për të ndërgjegjësuar organin ku janë zgjedhur, për tu përballur me dy pushtetet e tjera dhe për t’i imponuar atyre zgjidhjet e domosdoshme. Këshilli i Lartë Gjyqësor është ngritur për të krijuar kushtet e nevojshme dhe të përshtatshme për gjykatat, që të mund të kryejnë misionin e dhënies së drejtësisë. Sot, në vitin e gjashtë të formatimit të KLGJ, gjendemi para fakteve se:
- të gjitha gjykatat e Republikës, përjashtimisht Gjykatës së Lartë, nuk drejtohen nga kryetarë të zgjedhur, por nga zëvendëskryetarë, të cilët nuk po e marrin përgjegjësinë e plotë të drejtimit për shkak të mospasjes së legjitimitetit nga e gjithë trupa;
- kancelarët e gjykatave, që janë personat përgjegjës dhe me peshë kryesore në miradministrimin e gjykatave, vazhdojnë të jenë ende të pakonfirmuar në detyrë;
- gjykatat kanë vështirësi në administrimin e buxhetit, për shkak të konceptit se çdo shpenzim duhet të miratohet nga Këshilli i Lartë Gjyqësor, ndërkohë që një ndër kolonat e gjyqësorit të pavarur lidhet me vetadministrimin e buxhetit;
- gjyqtarët vijojnë të trajtohen me koeficentin 0.36% të pagës së Presidentit të Republikës që është dukshëm jo vetëm nën nivelin 0.925% të pagës së kryetarit të Kuvendit dhe të Kryeministrit, por edhe nën nivelin prej 0.45% të pagës së anëtarëve të enteve rregullatore që varen nga parlamenti;
- një pjesë e konsiderueshme e gjyqtarëve janë detyruar të marrin cilësinë e paditësit në procese gjyqësore, duke kërkuar detyrimin e Këshillit dhe të gjykatave për të respektuar standardin kushtetues të mos prekjes së pagës dhe shpërblimin sipas ligjit;
- vonesa e pajustifikuar në procesin e vlerësimit etiko-profesional po kthehet në një nga shkaqet kryesore dhe me ndikim të drejtpërdrejtë në administrimin e drejtësisë;
- mosrespektimi i afatit ligjor për përfundimin brenda muajit qershor të çdo viti të procedurave të transferimit paralel dhe ngritjes në detyrë e ka kthyer në rregull mosshpalljen brenda muajit korrik të vendeve të lira dhe caktimin në pozicion të magjistratëve të sapo diplomuar; Një lloj ngurrimi vihet re edhe për shpalljen e vendeve të lira me qëllim kryerjen e procedurave të lëvizjes paralele, ngritjes së detyrë, transferimit të përkohshëm, delegimit, komandimit etj;
- përfshirja në procedurë e miratimit të normës mesatare të ngarkesës së gjyqtarëve, pa përgatitur më parë një studim të detajuar dhe gjithpërfshirës që përcakton qartësisht dhe në mënyrë të arsyeshme standarde kohore për zgjidhjen e një çështje, duke marrë në konsideratë si gjendjen normale, ashtu edhe specifikën që paraqet sot sistemi, nuk është zgjidhja e përshtatshme për një administrim eficent të drejtësisë;
- nuk ka një planifikim strategjik mbi numrin e përgjithshëm të gjyqtarëve këshilltarëve/ndihmësve ligjorë e stafit administrativ për 5 vitet e ardhshme, ndërkohë që sistemi ynë nuk plotëson as gjysmën e numrit mesatar të gjyqtarëve për 100.000 banorë;
- mungesa e një platformë komunikimi efiçente, ku adresohen në kohë reale shqetësimet e përditshme të trupës gjyqësore që duhet të marrin zgjidhje nga Këshilli, pa i kanalizuar në procedura burokratike, thellon hendekun dhe ndikon negativisht në marrëdhëniet mes tyre;
- mungesa e një sistemi elektronik të vetëm për të gjithë gjykatat, që siguron informacion menaxherial dhe që shmang proceset manuale tejet të vjetëruara, është një pengesë serioze e një sistemi efikas për menaxhimin e vëllimit të çështjeve gjyqësore, etj, etj.
Anëtarët e KLGJ, të cilëve duhet tu rikujtojmë se janë zgjedhur për të ushtruar këtë funksion me kohë të plotë, duhet të rritin maksimalisht tempin e punës, ashtu si kolegët e tyre gjyqtarë, që për shkak të mbingarkesës kanë humbur nocionin e ditëve të pushimit ditor e javor. Nevojat që ka sistemi i drejtësisë nuk janë vetëm të gjyqtarëve, por ato shkojnë në drejtim të shërbimit që u jepet qytetarëve. Ne jemi të vetëdijshëm se një pjesë e çështjeve kërkojnë veprime konkrete nga ekzekutivi e legjislativi, por nëse nuk ka një presion të fortë dhe të vazhdueshëm nga gjyqtarët dhe nëpërmjet nesh nga KLGJ, edhe administrimi i drejtësisë nuk do ketë performancën që nevojitet.
On the other hand, courts need professional administrators to organize, manage non-judicial matters under the guidance of judges. Judges who are overburdened and under increasing pressure to deliver more decisions must allocate their time to fulfill administrative and judicial functions. We have many lawyers in court, but few good administrators who know how to perform human resource management, fiscal administration, litigation and technology management, community relations and public information, secretarial services, physical space management, coordination intergovernmental, etc. All these are the responsibility of the bodies in charge of judicial administration, from the Supreme Judicial Council, the Court Council, the President of the Court, the Chancellor and to the various categories of judicial civil servants.
Therefore, let's use this meeting today, in memory of Justice Day, as an opportunity to dialogue between judges, inviting each of you to share your opinions to find ways and means of addressing these issues.
As President of the Supreme Court, but also as your colleague, I feel the responsibility to convey openly and directly the problems and difficulties we face today, and if we are not the first to accept them and address them where appropriate, we have no reason to expect from others to take care of the good administration of justice.
This forum among judges is the most suitable place to express and urge the KLJ to forcefully address the immediate needs of the judicial system to the government and parliament. No one better than judges knows the problems of the judiciary, no one better than judges understands and feels the weight of injustice, the violation of independence and the pressure due to it. We are the ones who must make the judicial system reliable, professional and with integrity.
Referring to the topic of this meeting, entitled "Dialogue between judges", at the end of my speech, I am presenting an idea to realize the forum of judges in all forms and means of modern technology. The establishment of an electronic platform will be a space dedicated only to judges of all levels, where everyone will have the opportunity to express their opinions and concerns regarding the good administration of the courts, opinions which are then addressed to the Supreme Court of Justice for resolution. The Supreme Court has the infrastructure ready for the establishment of this platform, but for this your will and that of the Supreme Court is needed. Such a forum helps to raise in real time all the problems that concern judges, allowing the exchange of experiences, opinions and professional challenges that are faced every day, without necessarily waiting for the organization of such meetings, which will serve for the relevant decision-making.
Lini një Përgjigje