FLASH
Shkruar nga Pamfleti
At the turn of 1946 and at the end of 1947, hundreds of Albanian political refugees were installed in various refugee camps in Greece or lived relatively freely in abandoned or rehabilitated flats in rural areas, who had fate to escape from the blade of the emerging "red Albanian oligarchy" (as the Albanian communist regime was characterized by the western press of the time) by putting their lives at risk and reversing the phobic dilemma of death or freedom, in favor of freedom. Together with them, many Kosovar Albanians, whose number reached more than 200, lived in the same conditions.
All of them chose Greece as a place of refuge, because they believed that Greece provided them with a greater guarantee of life than other neighboring countries, where the risk of deportation or physical disappearance was eminent (Neshat Bilali, "With Muharrem Bajraktar towards Greece: History of a trip August 25-September 13, 1946", Selected and prepared by Petrit Palushi, p. 24).
Greece, on the other hand, was plunged into a tragic civil conflict, for which the Greek government blamed the three neighboring countries of Soviet supremacy, Albania, Bulgaria and Yugoslavia, and not unjustly as supply stations for the communist rebellion against the country's constitutional regime.
In addition, in September 1946, the Greek government vigorously protested to the UN about the stimulation of the uprising of the Greek communists by its northern neighbors (Kyros, "The new attack against Greece: The Greek problem before the UN, January 1946- December 1948"), and on December 3, its Prime Minister Konstantinos Tsaldaris, denounced flagrant incidents and violations of borders and national sovereignty.
In response, the Yugoslav ambassador to the UN, Sava Kosanović - who also represented the Albanian regime at the UN talks - harshly accused Greece of harboring "thousands of traitors and quislings" from the three countries.
"These traitors and Chetniks, he emphasized, cooperate with the Greek police and terrorize the population in order to incite ethnic hatred. Only in February 1945, 40 Albanian criminals of the fascist organization of the Italian occupation 'Balli Kombëtar', founded in Albania and with metastases in Yugoslavia, escaped to Greece"! ("Rizospastis", December 19, 1944).
The Greek Communist Party (PKG) faithfully adopted the Yugoslav point of view in its propaganda. Together with the PKG, the Italian Communist Party and the entire left-wing press, he described the political refugees from Albania as; "war criminals". The Albanian press brutally insulted the Albanian fugitives, calling them "collaborators of the Germans, criminals eager for war, bloodthirsty, bandits and renegades of the nation", whose aim is to alienate the national sovereignty of the homeland.
International law had not yet institutionalized a special protection clause for refugees. Only UNRRA was inspired to save them, but it too suspended its charitable activities in 1947.
For all this, on December 19, 1946, the UN Security Council, due to protests and verbal statements and official requests, both from Greece and from its three northern neighbors, decided to set up a Commission of Inquiry. visited the Hatzikyriakeio orphanage in Piraeus on February 17, 1947, to investigate 400 Albanian political fugitives who were temporarily sheltered there.
The main leaders who were questioned were: Fiqiri Dine, Hysni Dema, Muharrem Bajraktari, Alush Leshanaku, Prenk Pervizi and Abaz Ermenji, who had played a role in Albanian politics during the Italian and German occupation, as officials in the army and public administration. However, Fiqiri Dine also served as prime minister for a short time.
All of them unanimously declared that they were anti-communists and that if they had stayed in Albania, the state regime would have killed them. Muharrem Bajraktari even added that; Greece is a country of real freedom and democracy and presented a memorandum to the Commission, rejecting the accusations of Kosanović and the Albanian representative, Nesti Kerenxhi.
Two days later, on February 19, 1947, the commission visited the Syros island camp in Ermoupolis, where 53 Albanian political fugitives had been rehabilitated. In Syros, although the camp functioned as a place of re-education and disciplinary measures for suspects, the internees did not complain of anything bad, says an Albanian political fugitive, as the island's population was very welcoming.
Those who lived there were lucky. In August 1946 there were 1900 refugees from all countries in Syros, but later their number reached 132. Many of the refugees lived with their families, moved around and worked for free. Among the well-known Albanians in Syros was Ali Nivica, who escaped in October 1944, under pressure from the National Liberation Army forces, and Haki Rushiti, who also escaped at the same time.
Nesti Kerenxhi, Deputy Minister of the Interior and the first Director of State Security (1946-1948), young and aggressive with eyes covered under glasses, asked the commission to "deal with Albanian traitors and renegades", describing them as; "war criminals" and demanded their extradition and surrender to Albanian justice.
Po ashtu u hetuan Rexhep Ramadani dhe Luan Gashi, shqiptarë të Kosovës, të cilët thanë se të gjithë bashkatdhetarët e tyre ishin të lirë dhe u jepej një kompensim ditor, prej 2.000 dhrahmish. “Të tjerët, nënvizoi Gashi, – punojnë në ndërtim”.
U mor në pyetje edhe komandanti i kampit, i cili hodhi poshtë pretendimin se të instaluarit në kamp, kishin shprehur vullnetin që të dërgoheshin për të luftuar në kufijtë e atdheut të tyre, siç padiste PKG dhe përfaqësuesit e Shqipërisë, Bullgarisë dhe Jugosllavisë.
Oficeri shqiptar denoncoi gjithashtu se kriminelët shqiptarë të luftës, të cilët ishin strehuar në Greqi, dhe konkretisht; Hysni Dema, Alush Leshanaku dhe Prenk Pervizi, morën pjesë aktive në formacionet e përbashkëta ushtarake italo-shqiptare kundër Greqisë, në operacionet e tetorit–nëntorit 1940.
Akuzat në fjalë të Kerenxhit, shoqëruar nga Teodor Heba, Kadri Hazbiu, Nuri Huta, etj., të ndihmuar nga propaganda komuniste e PKG-së, por edhe nga një pjesë ekstremistësh grekë. të prirur armiqësisht kundër ardhacakëve shqiptarë. lëshuan një hije të rëndë mbi të arratisurit e pambrojtur dhe e vunë Greqinë në një pozitë tejet të vështirë. si vend i tyre pritës, i cili duhej t’i mbronte të arratisurit.
Për pasojë, të gjithë ata përjetonin një gjendje të nderë pasigurie dhe kërcënimi për t’u dëbuar, si rezultat i padisë së shtetit të tyre. Sidoqoftë, komisioni hetimor nuk u bind nga “provat” e përfaqësuesit të Sigurimit të Shtetit shqiptar dhe arriti në përfundimin se; të mbajturit nëpër kampe, gëzonin liri të plotë, u lejohej të lexonin libra dhe gazeta, dhe letërkëmbimi i tyre zhvillohej lirshëm përmes PTT-së së Greqisë.
Të gjithë të arratisurit hodhën poshtë pretendimin absurd se merrnin udhëzime ushtarake ose politike nga ndonjë mision ose autoritet i huaj. Në kampin e Siros, të arratisurit kishin afishuar një parullë të madhe: “Shpëtoni Shqipërinë nga terrori i kuq, çlironi një milion shqiptarë të Kosovës, nga tirania e tmerrshme e kuqe e regjimit jugosllav. Zhdukni Hoxhën e ndyrë dhe bandën e tij, nga Shqipëria”.
Disa nga të arratisurit shqiptarë, kryesisht shqiptarë të Kosovës, u gjetën në kampe ose kazerma të improvizuara ose në shkolla në Ierapetra në Lassithi të Kretës. Ierapetra shërbeu gjithashtu si kamp riedukimi për të dyshuarit dhe kundërvajtësit e rregullave të kampit.
Ndërkohë, lufta civile në Greqi po bëhej e ashpër dhe bashkëpunimi midis komunistëve shqiptarë dhe gueriljeve grekë, po forcohej. Pjesa më e madhe e ndihmave staliniste lindore, u kanalizua në frontin e luftës (Gramoz-Murganë) nga Shqipëria.
Më 9 maj 1947, tre muaj pas vizitës së Komisionit Hetimor në Greqi, në Veria, gueriljet u lëshuan në një sulm vrastar në një lagje civile, ku pati përleshje dhe disa viktima, në Elassona pati përleshje të armatosura, ndërsa në Lamia, një grup gueriljesh sulmuan dhe rrëmbyen popullsi civile, ndërsa plaçkitën fshatin Monastiri, të Domoko-së dhe Agrinion.
Në zona të tjera, u hodhën në erë fabrika, termocentrale dhe ujësjellësa. Në të njëjtën ditë, një grup gueriljesh sulmuan stacionin hekurudhor Kalamon, treni i të cilit përveç transportit të udhëtarëve të rregullt, transferonte dhe 28 komunistë të dyshuar, të shoqëruar nga xhandarmëria. Gjatë përleshjeve u vranë 8 oficerë të xhandarmërisë, ndërsa të gjithë komunistët u hodhën në arrati.
Por komunistët grekë konsiderojnë operacionin e Kretës, si suksesin më të madh operacional të pranverës së vitit 1947. Në të njëjtën ditë, pra më 9 maj 1947, një njësit gueril prej 100 personash, nën drejtimin e kapedan Ioannis Podias, sulmuan Ierapetra-n, një qytezë në Kretë me armë të rënda dhe sulmuan xhandarmërinë, duke pushtuar një pjesë të qytetit. Guerilet u përplasën me forcat e pakta të xhandarmërisë, të cilët u kapën në befasi.
Më pas forcat guerile u sulën kundër një kampi refugjatësh ku strehoheshin të arratisur shqiptarë, duke vrarë 11 prej tyre dhe plagosur 6, pas një beteje kacafytëse të ashpër trup me trup. Njëmbëdhjetë veta nga njësiti gueril u vranë dhe tetë u plagosën në përleshje. Kishte të vdekur dhe të plagosur dhe nga ana e xhandarmërisë. Forcat guerile u vunë zjarr depove të plehrave azotike, plaçkitën depot e ushqimeve dhe morën 1.300,000 dhrahmi nga filjali i Bankës Bujqësore.
Situata u agravua dhe përleshjet vrastare mund të përshkallëzoheshin shpejt. Për mbrojtjen e popullsisë civile të Kretës dhe të arratisurve shqiptarë, me urdhër të Ministrit të Transportit, Sofoklis Venizelos, u dërgua enkas në Kretë anija destrojere “Kreta”, e cila lundroi përgjatë bregdetit dhe u ankorua në portin e Heraklionit, për të ndihmuar përpjekjet e forcave lokale dhe për të tërhequr ata që kishin mbijetuar.
Për më tepër, një aeroplan ushtarak i forcave mbretërore greke, kryente fluturime për mbikëqyrjen e Ierapetra-s dhe për të mbrojtur kazermat e të arratisurve shqiptarë.
“Rizospastis”, i karakterizoi viktimat shqiptarë si kuislingë dhe referonte se kishte vetëm 6 të vrarë dhe 6 të plagosur. (“Rizospastis” 10 maj 1947). Më vonë, propaganda e majtë, duke riprodhuar akuzat e Kosanović-it, për bashkëpunim të të arratisurve shqiptarë me xhandarmërinë greke, theksonte se; “kishte mësuar se nazistët shqiptarë, kishin arritur deri në Lassithi, për t’u atashuar me xhandarmërinë vendëse atje. Ata ishin të vetmit që hapën zjarr ndaj forcave guerile dhe 11 prej tyre humbën jetën”. (Maro Douka, Në shtjellat e mitit dhe historisë. ‘Le të gënjejmë’. Roman, Botime Patakis).
Më vonë, më 10 shtator 2006, “Rizospastis”, njoftonte se midis të vrarëve të forcave kundërshtare, ishin 11 shqiptarë, bashkëpunëtorë të vjetër të pushtuesve gjermanë, të cilët tani ishin bashkuar me xhandarmërinë(!).
Në kujtimet e tij, i arratisuri politik Neshat Bilali, i cili u arratis në Greqi në shtator 1946, me Muharrem Bajraktarin, jep versionin e tij: “Para nesh, në nandor të ‘45-s, kish ardhë në Greqi nji grup shqiptarësh të Kosovës, si prej 50 vetash. Fillimisht, grekët i kishin mbajtë mirë n’Athinë.
Por këta dikur kishin nisë me u sjellë jo mirë, bile shpesh flinin nëpër stola t’lulishteve dhe ma s’fundi grekët, i çojnë në Kretë. I vendosin nëpër kazerma të vjetra dhe u thonë se po të dojshin me jetue, duhej të punojshin. Dalgadalë qe hapë fjala, se ishin nacionalista shqiptarë prej Kosove, turkos-alvanos.
Nji natë, nji grup komunistësh grekë, u shkojnë natën kosovarëve për t’i vra. Vrasin 21 vetë. U ba zhumrë e madhe. Muharrem Bajraktari, shkoi dhe u ankue te Ministria e Jashtme dhe kërkoi që kosovarët që kishin shpëtue, t’i binin n’Piré. Ma s’fundi i prunë edhe ata që kishin mbetë në Piré, te Haxhiqirjako. Kosovarët i vendosën në do çadra. Haxhiqirjako ishte nji kullë e madhe, me nji avli shumë të hapët. Aty erdhën edhe do shqiptarë të tjerë, që kishin mundë me ikë prej Shqipnije”. (Neshat Bilali, “Shënime mbi historinë”, Zgjedhur dhe përgatitur nga Petrit Palushi, f. 73)
Nuk mund të faktojmë ndonjë marrëveshje konspirative midis dy partive komuniste, (PKG dhe PKSH-së) për këtë keq-bërje në dëm të të arratisurve të vobektë shqiptarë, por nuk mund të pretendojmë as të kundërtën. Një muaj pasi u informua për ngjarjet makabre të Kretës, më 19 qershor 1947, qeveria shqiptare u kërkoi qeverive të Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara, që të ekstradojnë kriminelët e luftës dhe kuslingët – me një listë të gjatë emërore bashkëngjitur – për daljen e tyre të menjëhershme para drejtësisë popullore shqiptare.
Më 28 shtator 1947, ajo i përsëriti kërkesën e saj Komisionit Ndërkombëtar për Zbulimin e Kriminelëve të Luftës. (AMPJ, V. 1951, D. 205, Fl-169, Letra nga Mihal Prifti drejtuar Presidentit të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Padilla Nervo). Më vonë qeveria e Tiranës përsëriti kërkesën disa herë, por organizatat ndërkombëtare nuk u bindën dhe Greqia asnjëherë nuk i dorëzoi të arratisurit politikë, përveç disa rasteve, pas vitit 1959.
Si përfundim, nën terrorin e diktaturës së proletariatit, populli shqiptar po provonte çdo ditë kufijtë e dhunës dhe moralit institucional. Prishja e këtij ekuilibri i bënte ata ose heronj ose lodra të bindura në duart e diktaturës komuniste. Zgjedhja e parë, pra mohimi i predikimeve të diktaturës, ishte i vështirë, por i bënte ata të lirë para ndërgjegjes së tyre, ndërsa alternativa e dytë, skllavërimi moral ishte një formë e limituar e të jetuarit.
In unfavorable conditions and circumstances, forced to balance the aggressive reactions of internal and external, but mainly of the red oligarchy of the Albanians, poor Greece and especially its people wise and weakened by the civil war continued to welcome the refugees Albanians clinging to ragged borders, skeletal waste from misery and terror as political persecuted by their government, until the fall of the regime in 1991 with the little bread it had.
In short, Greece continued to take care of those Albanians whom their homeland had labeled as; "impostor without a passport" or, worse, how; "excrement of the nation"./ Memorie.al
Lini një Përgjigje