FLASH
Shkruar nga Ketrin Jochecová
The path to the prime ministership is anything but easy for right-wing populist Andrej Babis, whose ANO movement won convincingly in the parliamentary elections...
Right-wing populist Andrej Babis and his ANO movement won the Czech parliamentary elections by a wide margin, but his path to the prime ministership is anything but easy.
With 99.9 percent of ballots counted, ANO was in a strong lead with 35 percent, well ahead of Prime Minister Petr Fiala's center-right governing coalition, Spolu (Together), which had 23 percent. ANO's vote share is the highest ever achieved by a single party in a Czech parliamentary election.
Politico brings you five key takeaways from the crucial election.
1. Forming a government can take months
ANO failed to secure a majority in the 200-seat lower house, meaning Babis will need parliamentary support to form a government. That could be a protracted process, as all major parties have ruled out cooperating with Babis.
"The negotiations will not be easy or quick at all. I really think that the formation of the government could take quite a while. It could drag on for several months," said Petr Kaniok, a political scientist at Masaryk University in Brno.
Babis said on Saturday evening that he intends to form a minority government with a single party, supported by the far-right Party for Freedom and Direct Democracy (SPD) and the right-wing populist Motorists for Themselves.
"We will lead talks with the SPD and Motorists for Themselves and strive for a one-party government led by the ANO movement," he said.
2. Babis won't have to give much to anti-EU extremists
Babis is no Viktor Orban, unless he is pressured by anti-EU extremists, analysts say, which is what makes his performance so weak in this crucial election. The far-left coalition Stacilo! (Enough), which calls for leaving NATO and the EU and favors closer relations with Russia, failed to pass the 5 percent threshold to enter parliament despite strong polls during the campaign. The eurosceptic SPD got just 8 percent, far below its projected 13 percent, reducing its influence on any potential cooperation with Babis.
“Babis can form his government without having to make any deals that would be anti-European,” said political marketing expert Anna Shavit, who once worked on Babis’ campaign.
Kaniok në Universitetin Masaryk i quajti rezultatet për ekstremistët "lajm të mirë".
“Grupet më radikale përkatësisht Stacilo! dhe SPD morën më pak vota sesa pritej. Nga pikëpamja e së ardhmes së politikës së jashtme çeke, gjithashtu e politikës evropiane, është qartësisht një lajm i mirë, sepse mund të thuhet se lëvizja ANO në disa aspekte ishte radikale në retorikën e saj, duke u përpjekur t’u bënte thirrje fuqishëm votuesve të saj”, tha Kaniok për POLITICO.
“Mendoj se duke mos u mbështetur aq shumë tek ata në formimin e një qeverie, çdo qeveri që do të krijohet mund të mos jetë aq radikale në qëndrimin e saj”, tha ai.
3. Kartë e paparashikueshme në mëngën e presidentit
Presidenti çek Petr Pavel, i cili ka të drejtë diskrecioni për emërimin e kryeministrit, do të takohet me të gjitha partitë që hynë në parlament të dielën. Tradicionalisht, presidenti i ngarkon kryetarit të partisë fituese detyrën për të formuar një qeveri. Pasi të krijohet një qeveri me të paktën një shumicë prej 101 vendesh, presidenti emëron kryeministrin dhe ministrat, por qeveria duhet të fitojë ende një votëbesim.
Paveli më parë tha se nuk do të emëronte ministra që mbështesin tërheqjen e Çekisë nga NATO ose BE. Ai gjithashtu ka thënë se po konsultohet me avokatë mbi çështjen nëse duhet ta bllokojë Babišin për shkak të konfliktit të interesit që paraqet perandoria e tij e madhe bujqësore Agrofert.
Situata e parë e mundshme tani duket shumë më pak e mundshme, pasi SPD nuk pati rezultate të mira, dhe partia e ekstremit të majtë Stacilo! nuk arriti të siguronte 5 përqindëshin e nevojshëm për të hyrë në parlament. Të dyja partitë janë anti-NATO dhe euroskeptike.
Por konflikti i interesit mbi Agrofert është ende në diskutim. Ligji çek i ndalon zyrtarët të zotërojnë ose kontrollojnë një biznes që do të krijonte konflikt me funksionin e tyre qeverisës. Kjo nuk do të thotë që ministrat nuk mund të zotërojnë një biznes, por vetëm se ata janë të mandatuar të japin përparësi interesit publik mbi interesin e tyre.
Babis tha në një debat televiziv përpara zgjedhjeve se ai “do ta zgjidhte konfliktin e interesit”, por nuk specifikoi se si.
Mundësia është e vogël, por Paveli ende ka mundësinë kushtetuese për të refuzuar emërimin e Babisit si kryeministër nëse beson se zgjidhja e propozuar është e pamjaftueshme.
4. Mbështetja për Ukrainën mund të ulet
Babis bëri fushatë për uljen e mbështetjes për Ukrainën dhe për dhënien përparësi Republikës Çeke. Ai më parë tha se nuk e mbështet anëtarësimin e Ukrainës në BE. Ai kritikoi në mënyrë të famshme iniciativën e municioneve të udhëhequr nga Praga, e cila i dërgon miliona fishekë Kievit, dhe u zotua ta anulonte atë , duke sugjeruar që NATO duhet ta zbatojë skemën në vend të kësaj .
Analisti politik Kaniok tha se ANO nuk është “haptas në anën e Rusisë, por shumë më e prirur drejt Rusisë, e aq më pak drejt Ukrainës”.
European officials have watched Babis with concern, worried that he could become another disruptive figure in the EU, along with Hungary's Viktor Orbán and Slovakia's Robert Fico. Babis denies this.
“Of course, we are clearly pro-European and pro-NATO,” Babiš said at a press conference on Saturday after the results, adding that the EU has 27 members. “Ukraine is not a member of the EU. We want, of course, to talk about Europe, about European citizens, about energy prices, about the migration pact,” he added.
Babis, along with Orbán, is a co-founder of the far-right Patriots for Europe group in the European Parliament. Several members of Patriots for Europe, including Orbán and Jordan Bardella of France, congratulated Babis on his victory.
“The truth has triumphed! Andrej Babis has won the Czech parliamentary elections with a convincing lead,” Orban said in a post on X. “A big step for the Czech Republic, good news for Europe. Congratulations, Andrej!”
5. Babis is still accused of alleged fraud
Babis is currently awaiting a ruling from the Prague District Court on whether he defrauded the EU of 2 million euros so that Agrofert could receive subsidies intended for medium-sized businesses.
The issue hinges on whether the Stork's Nest farm was set up by Agrofert to make it appear like a smaller, independent business. If no new evidence is found, the court is bound to follow the example of the Prague Supreme Court, which in June overturned an earlier ruling that had initially cleared Babiš of wrongdoing.
It is highly likely that the lower house of parliament will have to vote to lift Babis' parliamentary immunity. / Adapted from Politico /
Lini një Përgjigje