FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The new crisis between Washington and Ottawa is morphing into a battle over Alberta's sovereignty. Donald Trump sees the energy-rich province as Canada's weakest point, while Mark Carney struggles to preserve federal unity in the face of American pressure.
The once-unbreakable relationship between Washington and Ottawa has deteriorated sharply over the past year, turning into an open ideological and economic battleground. Since Donald Trump returned to the White House, clashes with Canadian Prime Minister Mark Carney - a former central bank governor who took over Canada after Trudeau's resignation - have been constant.
Tensions peaked at the World Economic Forum in Davos this week, where Carney gave a defiant speech, warning of "great powers" using economic force to force smaller countries into submission.
Without naming names, Carney's message was a direct attack on Trump's "America First" policy, calling it a breach of the international order. Trump's reaction was immediate, morphing into a diplomatic and territorial "revenge" that is shaking the foundations of Canadian confederation.
After excluding Canada from key peace initiatives and warning Carney that “Canada only exists because of the US ,” the Trump administration has now moved on to a new phase: openly fomenting Canada’s internal division.
Thus, the Canadian newspaper "Toronto Star" echoed the statement of one of the US president's cabinet secretaries, who declared on Friday that the Alberta region is being blocked by the construction of a new oil pipeline on the Pacific coast, adding that the people there "want sovereignty" and are ready for a possible referendum on independence.
Speaking on a conservative American media outlet, US Treasury Secretary Scott Bessent said Alberta should send oil to the US, as the province has "a wealth of natural resources, but they won't let them build a pipeline to the Pacific."
He went on to call Albertans “very independent people” before declaring that “people there are talking” about a possible independence referendum. “People want sovereignty. They want what the United States has!” he said.
Asked about Bessent's comments during the second day of the Canadian government meeting at the Quebec City castle, Artificial Intelligence Minister Evan Solomon avoided direct criticism, stating that US foreign policy is "their business."
“Le të mos e zbukurojmë situatën. Kryeministri nuk e bën kurrë këtë. Kjo që po jetojmë është një botë e vështirë. Ka përçarje që do të përkeqësohen dhe disa njerëz do të përpiqen t’i thellojnë ato, dhe ne e kuptojmë këtë. Puna është të vazhdojmë të investojmë te kanadezët, t’u japim atyre mundësi, sepse ky është vendi më i mirë për të jetuar, për të investuar dhe për të lulëzuar. Dhe kjo është ajo që duhet ta bëjmë ekonomikisht çdo ditë”, deklaroi ai.
Përpara se të nënshkruante një marrëveshje mbi klimën dhe energjinë me qeverinë federale
të Carney-t në nëntor 2025, kryeministrja e Albertës, Danielle Smith, e kishte përshkruar propozimin e provincës së saj për tubacionin - një projekt në zhvillim e sipër, por që nuk ka asnjë mbështetje nga sektori privat - si një provë nëse federata kanadeze po funksionon apo jo.
Smith, ashtu si lobistët në sektorin e karburanteve fosile dhe konservatorët federalë, fajësoi rregulloret dhe ligjet e miratuara nga qeveritë liberale gjatë dekadës së kaluar për pengimin e perspektivave të ndërtimit të projekteve të mëdha.
Këtu përfshihen politikat klimatike të zbutura, të pezulluara ose të anuluara në marrëveshjen e nëntorit 2025, si dhe regjimin federal të vlerësimit mjedisor dhe një moratorium ligjor mbi trafikun e cisternave të rënda të naftës në bregun veriperëndimor të Kolumbisë Britanike.
Që kur mori detyrën vitin e kaluar, Carney është zotuar të përshpejtojë projektet me “interes kombëtar” dhe sinjalizoi se qeveria e tij mund të mbështesë tubacionin e ri të preferuar të Albertës nëse një superprojekt masiv i kapjes së karbonit - i projektuar për të zhdukur emetimet e gazrave serrë nga nxjerrja e naftës - do ecë përpara në provincë.
Në një intervistë të kohëve të fundit, deputeti liberal i Calgary-t, Corey Hogan, i tha gazetës “Toronto Star” se e di që Carney është shumë i vetëdijshëm për diskutimet rreth shkëputjes së Albertës nga pjesa tjetër e vedit, dhe se ndjenja e pavarësisë ishte një faktor që motivoi nënshkrimin e marrëveshjes me këtë rajon.
Por, ndërsa theksoi se referendumi mbetet hipotetik dhe sipas tij jopopullor, ai shtoi gjithashtu se elementë të lëvizjes separatiste të provincës duan që Alberta të bëhet pjesë e Shteteve të Bashkuara. Gjithsesi deklarata e Bessent pati efektin e saj.
Pavarësisht interesit të madh të medias vendase, Mark Carney refuzoi të kundërpërgjigjej ndaj akuzave më të fundit të Trump ndaj Kanadasë apo NATO-s në përgjithësi. Kanadaja është një shtet federal me 10 provinca dhe 3 territore. Alberta është një nga provincat.
Provincat kanë qeveritë e tyre, me një kryeministër dhe parlament lokal. Po ashtu ato kanë kompetenca të gjera në fusha si arsimi, shëndetësia, burimet natyrore, policia provinciale dhe taksat provinciale. Alberta ndodhet në kufi me SHBA. Ajo ka një sipërfaqe të madhe prej 661.849 km² dhe mbi 5 milion banorë, duke qenë një nga provincat me rritje më të shpejtë. Ekonomia e saj mbështetet kryesisht te nafta dhe gazi, duke e bërë një qendër energjetike të rëndësishme për vendin. Alberta ka gjithashtu një sektor të fuqishëm bujqësor. Motoja e saj është “Fortis et liber” (e fortë dhe e lirë), që pasqyron identitetin e saj kulturor dhe politik.
Në këtë kontekst, separatizmi i Albertës po shfaqet si karta përmes së cilës Donald Trump synon të ushtrojë presion mbi Kanadanë dhe të sfidojë liderin e saj rebel, duke e përdorur ndarjen e brendshme si mjet për ta nënshtruar politikisht dhe ekonomikisht vendin fqinj./ Përshtati "Pamfleti" nga "The Star"
Lini një Përgjigje