FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Day by day, domestic beer production is dissolving like salt in water. Albanian beer continues to lose ground in the market even with the start of the new tourist season, while imported beers are expanding rapidly in the local market.
According to data from the Ministry of Finance and Economy, beer imports in the January-May period account for 60% of market consumption.
About 40% of the demand for the beer product is covered by Albanian production. In 2022, imported beers accounted for 51% of the market and in 2015, around 40% of beers came from abroad.
The increase in the share of imported beer has been influenced by the loss of competitiveness of domestic beer. In the period January-May 2023, domestic production has shrunk by 16% compared to the same period of 2022.
In the last 8 years (comparative period 2015-2023) this is the biggest decrease in domestic production for the 5-month period, after the marked contraction in the period of the Covid-19 pandemic due to the closure of the economy.
While imported beer, after the high trend of growth (in January-February 2023 imports increased by 56% compared to 2022) continued to expand for the months of March-April-May 2023.
For the 5-month period, imports increased by 21%, replacing a large part of the market, which was left empty by manufacturers.
Unanimously, the beer industrialists raise the concern of high costs, especially from the excise tax, and the marked decrease in consumption due to immigration.
Domestic factories claimed that they are facing sales declines of 15 to 30% compared to years. The main reasons, according to them, are that Albanian beer has lost its competitive price advantage due to extremely expensive costs directly affected by the doubling of excise duty, raw materials, and fuel.
An important factor that is highlighted by producers as a disadvantage in consumption, in addition to the increased price, is also the mass departure of the population in emigration, especially of the 25 to 40-year-old age group, who are also the biggest consumers of alcoholic beverages.
Both for the large producers of Albanian beer and for the craft breweries, it is claimed that the sector is on the verge of bankruptcy. Representatives of the local beer association and craft micro-units asked for the return of the excise tax to previous levels as a solution.
Imports increase
The amount of imported beers in the period January-May 2023 increased by 20% compared to years. The highest imported quantity for this year was recorded in the months of January-February, when imports increased 56% year-on-year.
We remind you that in this period, due to the increase in the cost of the excise tax that came into effect on January 1, 2023 and the cold winter temperatures, some local factories made the decision to shut them down until March.
In total, according to MFE data for the 5-month period, 17.3 million liters of beer entered the Albanian market, compared to 11.5 million liters which is the production of the period.
According to the Customs, the total import includes any type of import regardless of whether it was directly consumed or entered the customs/fiscal warehouse.
Nga kompania AGNA, që importon markat ndërkombëtare të birrave, siç janë “Hieneken” dhe “Amstel” u pohua se importet u tkurrën në sasi, por kjo vjen për shkak të tendencës në rënie që shënojnë çdo vit importet e markave të huaja.
Importet e birrës “Amstel” kanë pësuar rënie sipas tyre për këtë arsye 5 deri në 10%. Tkurrja është në njëjtat nivele të vitin të kaluar. Importet e birrës “Hieneken” janë të qëndrueshme krahasuar me vjet.
Sa është shtrenjtuar në kosto birra shqiptare
Prodhuesit e birrës shqiptare vijojnë të jenë në gjendje të rënduar nga rritja e kostove për shkak të dyfishimit të akcizës që nisi zbatimin nga 1 janari 2023.
Prodhimi i vendit, para ndryshimeve fiskale ka qenë i tarifuar me 360 lekë/HL për prodhuesit nën 200,000 Hl, ndërsa për prodhimin mbi këtë nivel, akciza ishte 710 lekë. Pas ndryshimeve në ligjin “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë”, taksa u unifikua në 710 lekë të prodhuesve nën dhe mbi 200,000 Hl, si vendas dhe të huaj.
Përveç shtrenjtimit të kostos nga akciza, nga 1 janari i këtij viti prodhuesit vendas po furnizohen me rritje 100% të lëndës së parë, birrës malto. Çmimi i saj vijon të jetë i lartë prej 850 eurosh për ton krahasuar me vjet që u shit 420 euro për ton.
Në analizën që bën administratori i fabrikës së birrës “Stela”, z. Enzo Panteqi, situata për prodhimin shqiptar është fataliste, pasi kostoja e prodhimit është e njëjtë me çmimin e shitjes. Z. Panteqi thekson se kjo situatë nuk është hasur prej dekadash, pasi sipas tij prodhuesit shqiptarë janë të vetëm përballë “peshkaqenëve” të prodhimit të huaj.
“Në tërësi, sektori i prodhimit të birrës është në zi, me kosto dhe çmime të larta të pahasura ndonjëherë gjatë periudhës së tranzicionit. Kjo situatë është krijuar nga një sërë faktorësh.
Së pari, kostot e prodhimit barazohen me çmimin e shitjes, çka do të thotë që nuk gjeneron fitim, madje në disa raste shesim me humbje.
Nga shitjet e birrës nuk arrijmë të mbulojmë kostot fikse të prodhimit, siç janë pagat e punonjësve, amortizimi, energjia. Ndërsa kostoja variabël zë 25% të çmimit për shkak të dyfishimit të akcizës nga 1 janari 2023. Shtrenjtim të çmimit ka pasur edhe për lëndën e parë, birrën malto”.
Administratori i birrës “Korça”, Adrian Kostaqi, pohoi për “Monitor” se prodhuesit e birrës në vend, prej vitit të kaluar po përballen me rritje të kostove nga shtrenjtimi i lëndës së parë, birrës malto, karburanteve dhe energjisë.
Ai nënvizon se birra malto vijon të shtrenjtohet në tregjet e huaja, pas rritjes prej 40% që pati me fillimin e luftës Rusi-Ukrainë nga marsi i 2022.
“Prej vitit të kaluar, prodhuesit vendas të birrës filluan të përballen me kosto shumë të larta prodhimi nga rritja e lëndës së parë në tregjet e huaja, karburantit dhe energjisë elektrike. Dyfishimi i akcizës së birrës nga 1 janari 2023 përkeqësoi kostot prodhuese, duke sjellë humbjen e konkurrueshmërisë. Birra vendase në shumë raste po shitet më shtrenjtë apo me çmime të njëjta se birrat e markave të huaja”.
Me dyfishim të akcizës po përballen edhe importuesit, por te ta ndikimi është më i vogël. Sipas përfaqësuesit të birrës “Korça” shumë fabrika në rajon dhe Europë subvencionohen nga shtetet e tyre për çmimin e rritur të energjisë dhe gazit. “Fabrikat e huaja kanë kapacitete më të larta prodhuese.
Madhësia e prodhimit ndikon në zbutjen e kostove, por importuesit përfitojnë edhe subvencione nga shtetet e tyre që kanë efekt lehtësues te kostoja”.
Përfaqësuesi i birrës “Korça” thotë se prodhuesit vendas, jo vetëm që nuk subvencionohen, por ata paguajnë taksa shumë herë më të larta se rajoni. “
Mbi akcizën e dyfishuar dhe tarifës së pullës fiskale, prodhuesve u llogaritet në pagesë edhe TVSH-ja. Ndërkohë që TVSH-ja paguhet edhe te pagat”, thekson ai.
Rënia e konsumit
Në tërësi, ecuria e konsumit të birrës shfaqet me rënie në muajt janar-maj 2023. Sipas të dhënave të Doganave, totali i konsumit prodhim vendas + importe është ulur 6,5% krahasuar me vjet.
Prodhuesit vendas janë ata që po përballen me rënien më të lartë të konsumit, për shkak të rritjes së çmimit të birrës nga akciza dhe emigracioni i të rinjve.
Çmimi i birrës shqiptare në gjithë tregun shqiptar, sipas të dhënave të Shoqatës së Prodhuesve të Birrës u rrit 20% krahasuar me vjet, si pasojë e shtrenjtimit të kostos.
Administratori i fabrikës së prodhimit të birrës “Stela”, Enzo Panteqi, pohoi për “Monitor” se konsumi i birrës është 30% më pak se vitin e kaluar. Rënia, sipas tij, në raport me 2021 është edhe më e thellë.
Ndër arsyet kryesore, z. Panteqi rendit çmimet e larta të birrës vendase krahasuar me birrat e rajonit, duke përfshirë atë të Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë, Italisë dhe Gjermanisë.
Megjithatë, fillimi i sezonit turistik nuk ka mundur të rikuperojë shitjet e prodhuesve vendas, pasi siç pohon z. Panteqi, birrat e importit po shiten me çmimi 2 deri 5% më lirë se prodhimi vendas, kur vitin e kaluar çmimet e tyre ishin 10% më shtrenjtë se prodhimi shqiptar.
“Çmimet vendase nuk janë konkurruese në raport me fqinjët e rajonit dhe Italinë.
Në treg, birra e Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe ajo e Serbisë shiten 2 deri në 5% më pak se birra vendase, në një kohë kur më parë, çmimet e tyre ishin 10% më shtrenjtë. Ndërsa birrat italiane shpeshherë aplikojnë oferta çmimesh.
Menjëherë pas uljes së çmimit përballemi me furnizime të vrullshme nga dyqanet e pakicës, madje magazinojnë blerje deri në dy muaj”, pohon administratori i fabrikës së birrës “Stela”.
Problematika e mprehtë e emigracionit, sipas administratorit të birrës “Stela” vijon të japë pasojat negative te tkurrja e konsumit. “Nga vit në viti, shtohet numri i të larguarve te vendi, duke ndikuar drejtpërdrejt te tkurrja e konsumit.
Problematika e konsumit nga rritja e çmimeve dhe largimet nuk besoj se do të zgjidhet edhe me fillimin e sezonit turistik, pavarësisht se parashikimet e ecurisë së tij pritet të jenë të mbara këtë vit”, thekson ai.
Prodhuesit e birrës vendase “Elbar” nënvizuan për “Monitor” se në periudhën janar-maj, prodhimi është ulur 15% krahasuar me të njëjtën periudhë me vjet.
Rënia e prodhimit, sipas tyre, është ndikuar nga shtrenjtimi i kostove nga akciza dhe rënia e konsumit. Për përfaqësuesit e birrës “Elbar”, tkurrja e konsumit vjen për shkak të motit të pastabilizuar me temperaturat e stinës së verës dhe nga largimi i të rinjve në emigracion.
Prodhuesit e birrës “Elbar” thonë se ardhja e turistëve të huaj ende nuk po jep efekte pozitive te konsumi i birrës.
Adrian Kostaqi, administrator of "Korça" beer, says that for years, the trend of consumption of this product by foreigners has been increasing. He adds that despite the increase this year in the consumption of "Korça" beer by foreign tourists, this trend does not manage to compensate for the decrease in costs and the increase in price.
Mr. Kostaqi adds that keeping the price at these levels does not bring profits and does not fully cover the increased costs. It is impossible for them to make another price increase, as they would reduce consumption at a time when foreign beers are being sold cheaper./ Monitor
Lini një Përgjigje