FLASH
Shkruar nga Afrim Imaj 
If Haxhiu has flowed, the Party does not care! He, on every page, shows Enver sick, even half dead. This was not our Enver. Albanians don't need such an Enveer...
Second part
Continued from Part One
Haxhi Kroi's book was banned by order of Nexhmije Hoxha, the editor-in-chief who spent some time preparing it. Returning to the circumstances as he is familiar with the sudden decision, he explains the chronicle of the event.
"Immediately after Ali's order, the editor recalls, I contacted Haxhi Kroi and received from him the diary with the 40 blocks of manuscripts." That same day, according to him, a copy of them was received by Nexhmije Hoxha, who after two weeks called him to the office and informed him that Kroi's book would not be published.
"Surprised by her reaction, adds the KQ's trusted reporter, I asked her about the reasons for the suspension. Nexhmija, with a frown on her face, after asking me if I had read the material to the end, burst out in a rude tone: If Haxhiu leaked, the Party doesn't care! He, on every page, shows Enver sick, even half dead. This was not our Enver. Albanians do not need such an Enver." Apparently, adds the editor of Hoxha's works, Nexhmija's attention was drawn to the fact that Kroi had accurately documented the entire chronology of her husband's illnesses, starting from flu conditions to heart attacks, which according to her denatured his image .
Sakaq, Hoxha's widow, felt bad when his secretary had memorized in detail the time of her husband's stay at work.
"In fact, says the official of the KQ apparatus, the timing that Kroi had made of the time of Hoxha's stay in the office, confirmed a not at all pleasant figure: Enveri visited the office of the KQ apparatus no more than 100 days a year and stayed there no more than three hours a day!” Asked about Nexhmije's relations with Kroi after that, the editor of the dictator's works, explains that with the death of Enver, his former secretary, he was seen less and less in the KQ, which implied a certain cooling even with Hoxha's widow.
With Enver following Nixon's visit to China
The news about the US president's visit to China in February 1972, fell like a bomb in the Party dome. Shocked as rarely, the head of the regime has engaged the entire arsenal of men and means of the Central Committee to follow closely and decipher closely every message produced by the startling event. What went down in history as the week that changed the world, for Hoxha heralded a shocking divorce with the only communist ally.
Në ditarin e Haxhi Kroit zbardhet përkujdesja e veçantë e kabinetit të Sekretarit të Parë të Partisë, për t’i krijuar kushte sa më konforte këtij të fundit që të ndjek nga afër çdo detaj të vizitës së pabesueshme të presidentit Nikson në Kinën e Mao Ce Dunit.
Duke iu referuar ditëve në vigjilje të ngjarjes së pazakont, njeriu diskret i Hoxhës, kujton porosinë e tij për t’i sjellë në zyrë një aparat televizori nëpërmjet të cilit do të ndiqte nga RAI ceremoninë e pritjes dhe takimet zyrtare të kreut të Shtëpisë së Bardhë në Pekin. Më tej, ditët e qëndrimit të Niksonit në Kinë, sipas kujtimeve të Kroit, kanë qënë ditët më intesive për eprorin e tij, i cili si asnjëherë tjetër, ka qëndruar për orë e orë të tëra pa dalë nga zyra.
Tronditja që pësonte Tirana zyrtare nga “krushqia” e fundit midis dy kundërshatrëve historik, ishte dramtike. Prej vitesh, ajo i kishte dërguar disa mesazhe e këshilla mbi një sërë çështjesh autoriteteve komuniste të shtetit të madh aziatik, por ato ishin shpërfillur në heshtje, duke rritur pakënaqësinë e liderëve shqiptarë, veçanërisht të kreut të Partisë, Enver Hoxha.
Në shënimet e Kroit bëhet e ditur se përplasjet me miqtë kinezë kishin nisur më herët, qysh kur Pekini zyrtar orvatej të rregullonte marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik dhe të hapej me Perëndimin.
“Në verën e vitit 1971, nënvizon sekretari i Hoxhës, Henri A. Kisinger, këshilltar i Presidentit amerikan për sigurinë, zhvilloi një vizitë të fshehtë në Pekin, pa marrë mendimin e lidershipit shqiptar. Zhvillimet e papritura në Kinën e Maos pasuan njëra tjetrën në fillimin e viteve 70. Tashmë lajmet nga Pekini në zyrën e Enverit, zinin kreun e axhentës dhe kreu i Partisë konsumonte orë të tëra me bashkëpunëtorët e afërt për vijën e sjelljes ndaj lidershipit kinez që zhytej dita ditës në “llumbin e borgjezisë dhe imperializmit”.
Vizita e Niksonit në Pekin, pas asaj të Titos, Çausheskut dhe Karilos, shefit të Partisë revizioniste spanjolle, vlerësohej në Tiranë jo thjesht një kinezëri e rastit, por një rreshtim i Kinës në “krahun e forcave reaksionare dhe antipopullore”.
Në ditarin e Kroit dokumentohen telegarafisht takimet e përditshme të sekretarëve të KQ, mbledhjet periodike të Byrosë Politike të kësaj periudhe, që kishin për kryefjalë tradhëtinë e Kinës dhe rrëshqitjen e saj drejt Perëndimit.
Hoxha, shkruan sekretari i tij, për të ndjekur situatën, është detyruar të ndërpresë pushimet dimërore në Vlorë dhe të kthehet në Tiranë kur kishte vetëm 20 ditë që kishte shkuar.
Në korespodencën me njëshin e Partisë në vilat e udhëheqjes në Ujin e Ftohtë, zyrtari i KQ, zbulon ndërkaq shpërblimin e panjohur të çiftit Hoxha. I përpiktë si gjithnjë në raportet konfidenciale, Kroi shprehet në shënimin e datës 17 janar 1972: Sot i dërgova shoqes Nexhmije rrogën e dyjavorit të parë të Janarit. Për shokun Enver 1150 lekë dhe të saj 750 lekë. Gjithsej 1900 lekë.
Në morinë e ngjarjeve që ka koleksionuar Kroi nga kontaktet me Hoxhën në vitin 1972, tërheq vëmëndjen preokupimi i këtij të fundit për të verifikuar reflektimin e poetit Vehbi Skënderi, i cili ishte ndëshkuar tre vite më parë për manifestim të shfaqjeve liberale në një mbledhje të organizatës së Partisë së Universitetit. I besuari i Enverit që ka ndjekur çështjen, pohon se i ka raportuar atij jo vetëm për rehabilitimin e poetit të njohur, por edhe për veprën e shquar që kishte botuar së fundi për Partinë dhe shokun Enver.
Kroi sakaq nuk harron të shpreh ndjenjat e veta për poemën e Skënderit “Vazhdim i një bisede”, e cila, sipas tij, është vepër e goditur që nxjerr madhështinë e Partisë si një mëmë e dhimbsur që kujdeset për anëtarët e saj, por njëkohësisht edhe e rreptë me ata që kanë dalë në qorrsokak dhe janë molepsur me mbeturinat e së kaluarës.
“Infakti i parë në ‘73, shoku Enver katër muaj regjim shtrati”
Nga tetori i vitit 1973 deri në shkurt të vitit 1974, Enver Hoxha, ka qënë me regjim shtrati. I janë dashur katër muaj e gjysëm, shkruan Kroi, të rikthehet në punë, por jo me atë gjallërinë e parë, madje me pasoja jo të pakta. Ka qënë data 2 shkurt e vitit 1974, kur është shfaqur për herë të parë në zyrë pas tronditjes në zemër. “Nuk mbaj mënd hovin e madh të gëzimit kur e pashë, shënon sekretari i tij në ditar. I dola përpara, e prita, e përqafova, më puthi. Bisedova pak. Atë e preokuponte çështja e të shkruarit, po do të mendojmë, tha, si do ta zgjidhim edhe këtë me diktofon apo me diçka tjetër”.
Nga ky moment i trishtë, bashkë me regjimin e punës së kreut të Partisë, do të ndryshonte edhe regjimi i kabinetit të tij. Haxhi Kroi, shefi i këtij të fundit, pohon se eprori i tij tashmë vjen gjithnjë e më rrallë në zyrë; ka kufizuar shumë takimet me liderët e tjerë dhe në pjesën më të madhe fjalimet nuk i shkruan, por i inçizon. Në këto rrethana, të besuarit të Enverit, i duhet të përkujdeset, siç shprehet, edhe për fuksionimin e dhomës së mjekimit të udhëheqësit të sëmurë, që është hapur enkas për të ngjitur me zyrën e punës. Kabineti i Hoxhës, që këtej, përveç zyrtarëve e ndihmësve, sekreatreve e datilografistëve, do të shtohej me mjek, inxhinerë, teknik inçizimi e deri te folës për t’i lexuar materialet e interesuara.
Viti mbrapsht ’74, shënoi një mori ngjarjesh të padëshiruara, shkruan Kroi duke veçuar operacionin e Pranverës, vajzës së vetme të Hoxhës që e ka tronditur jo pak atë dhe familjen e tij dhe grabitjen në mesnatë të shtëpisë së Vahid Lamës, ndihmësit të Enverit. Sakaq, nuk kanë munguar as ndodhitë e gëzueshme, ku shefi i kabinetit të kreut të regjimit, nxjerr në krye të tyre martesën e Sokolit, djalit të vogël të Hoxhës. “Bashkë me shokët e grupit, shkuam për t’i uruar, shkruan Kroi në shënimet e datës 29 mars 1974, duke iu referuar dasmës në Bllok. Na pritën në pjesën e re të banesës. Në krye qëndronte Sokoli me Liliana Sotirin, vajzën e instruktorit të partisë në Tiranë, Lili Sotiri. I uruam nga zemra. Marrja e një vajze nga një familje e thjeshtë për bashkëshorte tregon më së miri si i ka edukuar shoku Enver djemtë dhe vajzën e vetme”...
“Fjalimi i Enverit i 15 marsit ‘73, këputi kokën e Paçramit”
Drama e Todi Lubonjës e Fadil Paçramit, njohur ndryshe si viktimat e Plenumit të IV të KQ, të qershorit ’73, ka nisur fill pas Festivalit të XI të Këngës në RTSH. Ditari i Haxhi Kroit, zbulon momentet kryesore, së paku ato që ka mësuar në zyrën e Hoxhës të kësaj fushate, projektuar nga kreu i regjimit. Hedhur telegrafisht, në formën e kronikave ditore, ngjarjet pararendëse të kryqëzuatës kundër së dy fuksionarëve të lartë, që mbulonin sektorët e edukimit dhe propagandës, në shënimet e sekretarit të Hoxhës, vijnë kronoligjikisht, duke filluar me fjalimin e këtij të fundit në Presidiumin e Kuvendit Popullor në 9 janar ’73, në të cilin kritikoi për herë të parë frymën moderniste të festivalit të 11 dhe vijojnë me alarmin e beftë në plenumin e 3 shkurtit ’73, për rrezikun që i këcënohej Partisë dhe vendit nga sitata e rëndë në disa institucione si Radio Televizioni Shqiptar, Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve dhe sektorë të tjerë të kulturës dhe rinisë. Pas këtij momenti, projeksioni i Hoxhës po bëhej përherë e më i qartë, duke kulmuar në fjalimin e 15 marsit 73 në mbledhjen e aparatit të KQ.
Këtë radhë në objektin e goditjes nuk ishin thjesht shfaqje e dukuri negative që pengonin progrsin, por një grup i organizuar antiparti me emra konkret. “Fjala e shokut Enver u dha dërrmën “rrufjanëve politik” që fshehin dorën pasi hedhin gurin”, shkruan Kroi, duke kujtuar duartrokitjet e nxehta të të pranishmëve, ku nuk është përfshirë Fadil Paçrami, i cili “përplaste duart me angari lehtë-lehtë, refleks ky i një qëndrimi disaprovues”.
Fadil Paçrami, at that time secretary of the KP district of Tirana, after this undesirable moment, saw himself in the eye of the cyclone and, as Hoxha's assistant writes, he went to his office the very next day, to present the next apology to the head of the Party, but the latter has openly ignored the request for a meeting. In the diary of Enver's secretary, so many unknown details are revealed from the ominous speech "How to understand and successfully fight the vicious imperialist-revisionist siege on our country", which was prepared before March 15, 1973. Kroy's notes make it clear that from January to June when the 4th plenum took place, an extraordinary campaign against the unacceptable liberalization in arts and literature was carried out, which was finalized with the condemnation of all "modernists" and the crucifixion of the high leaders who had addressed to the education and propaganda sectors. (continues...) / Pamphlet
Lini një Përgjigje