FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Montenegro, the most advanced candidate for EU membership, could enter the union under stricter conditions. Here's what that means...
The EU enlargement process is expected to be shaped through several new mechanisms, which have begun to be drafted in Brussels and which aim to prevent the new countries that will join the European Union from becoming the next 'Hungary' for the Union. More specifically, it is about imposing stricter conditions, especially regarding the rule of law. And the experiment will start with Montenegro, which is considered among the countries closest to membership from the list of countries aspiring to become EU members, which also includes Albania.
One of the issues being discussed in Brussels is the right of veto, although none of the EU member states has raised or made any concrete proposal. However, Prime Minister Edi Rama and Serbian President Aleksandar Vučić have offered themselves to the European Union, jointly proposing an idea that the two countries they represent, Albania and Serbia, would not have the right of veto at the moment of EU membership. On the other hand, Montenegro is ready to accept other protective mechanisms, but does not want to give up its voice at the decision-making table, namely the right to vote.
A dinner in Brussels between EU ambassadors and European Commission President Ursula von der Leyen's chief of staff, Bjoern Seibert, also included discussions about enlargement. However, a Commission proposal to speed up the accession of candidate countries through a process called "reverse enlargement", which would give countries membership status with privileges and limited voting rights, was strongly rejected, according to three EU diplomats.
An article by 'Politico' analyzes what is happening in Brussels regarding enlargement, but not only that. Indirectly, the proposals of countries aspiring to rapid membership have also been discussed, including the idea put forward by Edi Rama and Aleksandar Vučić, for the membership of their respective countries in the Union, but without the right of veto or vote.
" The Commission's priority now is to ensure that Montenegro and other future accession countries do not become a 'Hungary 2.0'."
"Montenegro's accession treaty, which essentially sets out the rules under which the country becomes part of the EU, will be drafted by a working group organised by the Cypriot presidency of the Council of the EU, with input from all member states, " reads the Politico article, which you can read in full below.
Full Politico article
Plani i BE-së për të ndaluar që anëtarët e rinj të bëhen një Hungari 2.0
Kur bëhet fjalë për pranimin e anëtarëve të rinj në Bashkimin Evropian, Komisioni Evropian ka një prioritet kryesor: të sigurojë që asnjë vend kandidat të mos shndërrohet në “Hungarinë e radhës”.
Për ta arritur këtë, plani është që Mali i Zi, i cili është pranë përfundimit të negociatave për anëtarësim, të përdoret si një lloj prove.
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatović, i tha Politico se ai po diskuton me BE-në dhe me vendet anëtare se si mund të duket kjo qasje. Këto bisedime janë zhvilluar edhe gjatë një vizite të fundit në Irlandë, e cila do të mbajë presidencën e Këshillit të BE-së në gjysmën e dytë të këtij viti.
Komisioni Evropian dëshiron të përfshijë “garanci afatgjata” në traktatin e anëtarësimit të Malit të Zi për të siguruar që blloku të mund të reagojë nëse ky vend i vogël ballkanik bën hapa pas në demokraci ose në sundimin e ligjit, tha një zyrtar i Komisionit për Politico. Zyrtari foli në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së negociatave, ashtu si edhe të tjerë të cituar në këtë artikull.
“Ky do të jetë traktati i anëtarësimit që do të përcaktojë traktatet e ardhshme të anëtarësimit”, tha zyrtari i BE-së.
Mali i Zi nuk është i vetmi vend që synon anëtarësimin në BE. Ukraina po kërkon të anëtarësohet deri në vitin 2027, me synimin që anëtarësimi të përfshihet në një marrëveshje paqeje me Kremlinin, ndërsa Islanda planifikon të mbajë një referendum për rifillimin e bisedimeve për anëtarësim.
Megjithatë, Milatović tha se “askush nuk e di vërtet” se si do të duket përfundimisht teksti i traktatit. Podgorica po pret që Komisioni Evropian të japë më shumë informacion, shtoi ai.
Debati në selinë e Komisionit Evropian në Berlaymont përqendrohet te pyetja: cilat janë “mësimet që kemi nxjerrë nga zgjerimi i vitit 2004”, tha zyrtari i Komisionit, duke iu referuar kohës kur Hungaria, Sllovakia dhe 8 vende të tjera iu bashkuan BE-së.
“A ka Bashkimi ynë aftësinë të reagojë ndaj hapave prapa? Jo në të vërtetë”, shtoi ai.
Hungaria është shndërruar në një lloj paralajmërimi për BE-në. Budapesti, nën drejtimin e Viktor Orbán, shpesh ka krijuar vështirësi për bllokun dhe muajin e kaluar bllokoi raundin e 20-të të sanksioneve të BE-së kundër Rusisë, si edhe një paketë ndihme prej 90 miliardë eurosh për Kievin.
Prioriteti i Komisionit tani është të sigurojë që Mali i Zi dhe vendet e tjera që do të anëtarësohen në të ardhmen të mos shndërrohen në një “Hungari 2.0”.
Traktati i anëtarësimit të Malit të Zi, që në thelb përcakton rregullat sipas të cilave vendet bëhen pjesë e BE-së, do të hartohet nga një grup pune i organizuar nga presidenca qipriote e Këshillit të BE-së, me kontributin e të gjitha vendeve anëtare.
Një zëdhënës i presidencës qipriote nuk pranoi të tregojë se kur do të krijohet ky grup pune. Megjithatë, zyrtari i Komisionit i tha Politico se kjo pritet të ndodhë brenda “javësh”, ndërsa dy diplomatë evropianë konfirmuan se formimi i tij pritet këtë muaj.
Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, i tha Politico se Komisioni “ndodhet aktualisht në fazën përfundimtare të përgatitjes së një draft-traktati”, pa dhënë një afat kohor.
I vetmi vend që po shfaq rezerva është Franca, tha një nga diplomatët. Parisi po refuzon të japë miratimin për hartimin e traktatit të anëtarësimit dhe po mban një qasje shumë të kujdesshme ndaj zgjerimit të BE-së përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027, sipas një diplomati tjetër të lartë evropian.
“Të gjithë po përpiqen ta bindin Francën që ta pranojë këtë”, tha një diplomat i tretë.
Çështja e vetos
Ende nuk është e qartë se çfarë forme do të marrin mekanizmat mbrojtës të BE-së.
“Ka disa ide që qarkullojnë, por askush nuk ka paraqitur ende një propozim konkret”, tha për Politico një diplomat evropian i përfshirë në diskutime.
Disa nga sugjerimet e hershme përfshijnë pezullimin e së drejtës së vetos nëse Mali i Zi ose vendet e tjera që do të anëtarësohen shkelin vlerat themelore të BE-së, veçanërisht sundimin e ligjit.
Një tjetër çështje që diskutohet në prapaskenë është sa kohë duhet të mbeten në fuqi këto mekanizma mbrojtës.
Edhe vendet që u anëtarësuan në vitin 2004 kishin disa klauzola mbrojtëse, për shembull për moszbatimin e rregullave të tregut të brendshëm. Por ato mund të aktivizoheshin vetëm për tre vjet pas anëtarësimit dhe nuk konsideroheshin shumë të forta, tha diplomati.
Vija e vetme e kuqe për Malin e Zi janë kufizimet në të drejtën e votës, tha një zyrtar malazez për Politico. Podgorica është e gatshme të pranojë mekanizma të tjerë mbrojtës, por nuk dëshiron të heqë dorë nga zëri i saj në tryezën e vendimmarrjes.
Një darkë në Bruksel të mërkurën mes ambasadorëve të BE-së dhe shefit të kabinetit të presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, Bjoern Seibert, përfshiu gjithashtu diskutime për zgjerimin.
Megjithatë, një propozim i Komisionit për të përshpejtuar anëtarësimin e vendeve kandidate përmes një procesi të quajtur “zgjerim i kundërt”, që do t’u jepte vendeve status anëtarësimi me privilegje dhe të drejta vote të kufizuara, u refuzua fuqishëm, sipas tre diplomatëve të BE-së.
Tensione të brendshme
E gjithë kjo varet nga fakti nëse Mali i Zi arrin objektivin ambicioz për t’u bërë anëtari i 28-të i BE-së deri në vitin 2028.
Për ta arritur këtë, vendi duhet të miratojë shumë ligje për të harmonizuar legjislacionin e tij me rregullat e BE-së.
Megjithatë, ritmi shumë i shpejtë i reformave po shkakton tensione politike në vend. Muajin e kaluar, presidenti malazez kritikoi deputetët që po miratonin ligje pa i lexuar apo diskutuar siç duhet, duke refuzuar fillimisht t’i nënshkruante ato, përpara se të tërhiqej më pas.
“Nuk është standard evropian që thjesht të ngrini dorën dhe të merrni rrogën”, tha Milatović për Politico, duke shtuar se edhe nëse ligjet kërkohen për anëtarësimin në BE, deputetët duhet të bëjnë punën e tyre me kujdes.
“It is true that Montenegro is in a way ‘delegating’ its democracy to Brussels,” said another European diplomat, emphasizing, “but it has no other choice if it wants to join the EU by 2028.”
Despite the pace of reforms, it remains unclear whether Montenegro can join by 2028.
Podgorica still has 20 out of 33 negotiation chapters to close. According to a Montenegrin official, the next chapter expected to be closed is Chapter 21 on trans-European networks, in March.
Four more chapters are expected to be closed in June. That would give the country six months to complete the remaining 15 chapters by the end of 2026. After that, all 27 current EU countries, including Hungary, must ratify membership, a time-consuming process.
The European Commission official stressed that Montenegro's ambitious goal is "technically possible", especially given Podgorica's commitment.
“But there is politics and then there is life,” he said. Even President Milatović acknowledged that the challenge is great. “It is not so easy to complete 20 chapters in less than the next 10 months,” he said. “And here we have to work even harder than we are doing now.” /Pamphlet/
o flliqesira qe botoni gjera te tilla, heqja e vetos eshte nje akt historik kunder shovinistve sllavo--konuminste
Të gjitha qeveritë shqiptare i kanë puthur bythën dikujt ndërkohë që kanë lehur kundër krahut kundërshtar si askush tjetër. Edhe qeveria e sotme nuk bën përjashtim. Sigurisht që edhe kjo e sotmja, njëlloj si e Berishës, Nanos, apo Çarçanit e Shehut, kanë shqyrtuar të gjitha mundësitë, përfshirë edhe atë të mos mbajturit asnjë krah, por për të qënë “shkëmb graniti në buzë të Adriatikut” Po bëj një pyetje po pat ndonjë lexues: si i bëhet sikur Shqipëria politikisht të demokratizohej dhe të forconte vetëdijen dhe identitetin kombëtar, dhe ekonomikisht të nxiste ekonominë konkuruese të tregut prej vërteti, ndërkohë që ti hapte hapësirë duke i kontrolluar me mjete ndërkombëtarisht të pranueshme tregëtive kineze, indiane, braziliane, etj. Mendimi juaj?