FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The Ambassador of the Delegation of the European Union in Tirana, Luigi Soreca, says that SPAK must continue the work to fight impunity without political pressure and without interference. Mr. Soreca made these comments in an interview for Voice of America, before his departure from Albania.
His message seems to be for Berisha, Meta and all those who are attacking justice.
During the conversation with our correspondent in Tirana, Armand Mero, he talks about the increased attention that the EU enlargement process has received, about the expectations for the start of talks on the first group of chapters with Albania at the end of this year and the impact it may have Greece, as well as on the issue of the IPARD program, whose funds for Albanian agriculture are suspended, following the investigations carried out by the European Anti-Fraud Office.
Voice of America: Mr. Ambassador, the European Commission recently presented the annual reports for the aspiring countries, and also approved the new Growth Plan for the Western Balkans. A few weeks ago, the high-level meeting of the Berlin Process was held in Tirana. There is clearly an increased attention, even more than ever in recent years, to the Region. But the process is a double dance. In your opinion, how prepared are the Balkan countries and specifically Albania to take advantage of this moment?
Ambassador Soreca: First of all, thank you for inviting me. You are right, there is an increased focus on enlargement and it is clear that this goes back to the time, on February 24, 2022, when Russia's war of aggression against Ukraine changed the geopolitical context in Europe and the European Union realized the importance of enlargement policy to guarantee security on our continent, prosperity and stability in the long term, because the Balkans is at the center of the European Union and may be subject to the influence of a third country. So this has brought a new dimension to expansion.
At the same time, expansion is a very complex and time-consuming process. How to speed up the process? This is why, in addition to the country report, the European Commission has also presented what we call the Growth Plan. The Growth Plan has a clear objective. There is a large economic and social gap between Western Europe and Southeastern Europe, which affects the country's ability to move forward. Therefore, the objective is to accelerate and narrow this gap by bringing some of the benefits that membership brings.
To do this, the Growth Plan identifies at the outset the possibility of the region's country to enter the EU's single market, which means that citizens can benefit from the single euro payment area, better road transport, better digital transition than before membership. But by opening the market for the EU, the six Balkan countries should also open their own market, the so-called Common Regional Market, in order to benefit as much as possible from the opening of the unique market.
The third pillar of the Growth Plan is the acceleration of reform, and here we come to your point. It is important that during this period, 2024-2027, which is the period of the Growth Plan, countries prepare a renewed reform agenda, and the interaction with the EU on this will start very soon, during the next two weeks .
There will be two main teams looking at these reforms that need to be taken forward. To do what? To improve, for example, the business environment in order to benefit from the financial assistance that will come to Albania. We are talking about 6 billion euros, 2 billion for grants and 4 billion for loans for the entire region. So, I am answering the second part of your question: Is Albania ready?
Albania had a very positive year 2023, the screening process was successful. The European Commission is ready to move forward. So Albania has made progress from this point of view. But now is the time not to miss this opportunity. In these four years, Albania must accelerate the pace of reforms. So strong political leadership, discipline and professionalism throughout the public administration would be very important. We hope that at the end of this period, Albania will be in a position, together with the other six countries, to reap the benefits of this important effort from the EU.
Voice of America: Mr. Ambassador, despite the good will, it seems that the EU itself has not shaped a clear new path for the Balkan region. On the one hand, we have the President of the European Council who talks about a deadline, the year 2030, but who is "refuted" by his colleagues. Germany has also presented a roadmap for integration. Meanwhile, France has put forward the idea of a Union with concentric circles. What is happening?
Ambassador Soreca: Yesterday I was reading the first writings by Jean Monnet. Jean Monnet said: "Europe will be made through crises and it will be the result of the decisions made during these crises". We are not in a crisis, but we are in a period of evolution. Currently the crisis came from the dramatic events of 2022. The EU now realizes that on the one hand it has to speed up the enlargement, but on the other hand it has to be ready to host 10 more apartment owners in this huge building.
Por rregullat e lojës duhen rishikuar dhe ja pse ky proces ka nisur para disa muajsh, me disa propozime, dhe mund t’ju them se ka shumë debate në Bruksel se si të sigurohemi që Unioni mund të bëhet më i fortë me këtë valë të re zgjerimi. Ekziston nevoja për të rishikuar shumë rregulla. Të punosh me 27 anëtarë nuk është njësoj si të punosh me 35 apo 37, me implikimet që ka. Prandaj do ta shihja këtë moment si moment pozitiv në periudhën afatgjatë, dhe shpresojmë se në fund të kësaj periudhe do ta bëjë Bashkimin Evropian të jetë gati për të pritur banorët e rinj të shtëpisë.
Zëri i Amerikës: Ambasador Soreca, Komisioni europian rekomandon që në fund të vitit të nisin bisedimet për grupkapitujt e parë, me Shqipërinë. Megjithatë vendimi i takon Këshillit europian. Dhe eksperiencat e të shkuarës kanë dëshmuar se vullneti i Komisionit jo gjithnjë përputhet me atë të vendeve anëtare. Mjaft të kujtojmë këtu bllokimin e gjatë të Greqisë ndaj Shkupit, pastaj atë të Bullgarisë po ndaj Maqedonisë së Veriut. Tani kemi Greqinë e cila publikisht ka paralajmëruar kushtëzimin e rrugëtimit të Shqipërisë me “Çështjen Beleri”, dhe duket se po vepron në këtë drejtim. Situata të tilla a nuk rrëzojnë gjithë premtimet për ta përshpejtuar procesin?
Ambasadori Soreca: Mendoj se është e rëndësishme këtu të themi se Raporti për Shqipërinë i nxjerrë nga Komisioni ka identifikuar qartë objektivin e hapjes së grupimit të parë me Shqipërinë deri në fund të vitit, të ashtuquajturit kapituj themelorë, 23 dhe 24. Ky është objektivi për të cilin Komisioni Evropian po punon me Shtetet Anëtare.
Siç e thatë edhe ju, dhe me të drejtë, sepse ky është rregulli i shtëpisë, varet nga shtetet snëtare në Këshill që të vendosin. Po bëhen diskutime, po vlerësohen pozicione të ndryshme. Mendoj se është e rëndësishme tani të mbajmë parasysh synimin përfundimtar, të sigurohemi se puna e bërë deri tani do të shpërblehet.
Për çështje specifike nuk do të hyj në hollësi, kuptohet, por shpresa jonë është që të gjendet një zgjidhje e shpejtë duke respektuar plotësisht shtetin e së drejtës.
Zëri i Amerikës: Zoti ambasador, duke qëndruar tani te zhvillimet në Shqipëri. Raporti i Komisionit shprehet se mbikqyrja e ekzekutivit nga ana e parlamentit mbetet e kufizuar. Gjatë vitit, por dhe tani kemi disa kërkesa të opozitës për komisione hetimore që hidhen poshtë, me arsye të ndryshme. Si do të mund të bëhej mbikqyrja e ekzekutivit, kur mekanizmi për ta bërë këtë, nuk merret në konsideratë nga një shumicë që ka mbi 10 vjet në pushtet? Kjo ka sjellë nga ana tjetër, thuajse paralizimin e parlamentit, me një grup deputetësh që në shenjë proteste e bllokojnë atë. Madje as seanca e Komisionit të Integrimit ku do të merrnit pjese dhe ju nuk u zhvillua..
Ambasadori Soreca: Për këtë pikë mendoj se është e rëndësishme të kujtojmë, dhe do t’i kthehem Raportit për Shqipërinë të sapo nxjerrë nga Komisioni, që kriteret demokratike janë po aq të rëndësishme sa dhe kriteret politike dhe reformat.
Ndaj për ne, funksionimi i institucioneve demokratike është në zemër të procesit të integrimit në BE dhe raporti ka identifikuar qartë polarizimin që po ndodh në këto momente duke penguar aftësinë e parlamentit për të funksionuar, përfshirë të kërkuarit llogari qeverisë.
Mendoj se tani është koha e duhur që forcat politike të kuptojnë, siç po thoshim edhe më parë, se jemi në një pikë kritike për të ardhmen e rajonit dhe të vendit. I ftojmë t’i kapërcejnë këto ndarje, pikërisht duke i vendosur në qendër të punës së bashku për integrimin në BE. Janë 91% e shqiptarëve që e mbështesin integrimin në BE. Integrimi në BE është një objektiv ndërpartiak dhe dëshira jonë është që kjo të bëhet pika e nisjes për ta kapërcyer këtë ndarje, për t’u siguruar që ky moment të mos humbet për shkak të këtij polarizimi.
Zëri i Amerikës: Zoti Ambasador, në raport thuhet se korrupsioni mbetet një shqetësim serioz, se është i përhapur në të gjitha nivelet. Nga ana tjetër kemi qeverinë e cila përsërit se ka ndërmarrë e po ndërmerr reforma për ta luftuar këtë fenomen. Megjithatë, përcaktimi i BE-së ka mbetur i pandryshuar në vite. A do të thotë kjo se këto reforma nuk kanë sjellë rezultatin e duhur?
Ambasadori Soreca: Kur e shoh këtë fenomen, fenomenin serioz të korrupsionit, me përvojën time mundohem gjithnjë të shoh periudhën afatgjatë. Merr një helikopter dhe vështro periudhën afatgjatë. Shikoni reformën në drejtësi. Kur unë erdha në vitin 2018 ishim në qendër të zbatimit. Dua t’ju tregoj një anekdotë. Kur u ktheva përsëri në shtator të këtij viti, në Rinas pashë ekranin e televizorit dhe pashë një lajm me germa të vogla që thoshte se ishin emëruar anëtarët e 18-të dhe 19-të të Gjykatës së Lartë. Të nesërmen po shikoja gazetat që e kishin si lajm dhe kishte kaluar pothuaj pa rënë në sy. Më kujtohet periudha kur emërimi i gjyqtarit të gjashtë, të shtatë, të tetë, shihej si arritje e madhe. Tani, ky normalitet, që duhet të jetë rregull, na tregon se si është bërë progresi.
Kjo është thjesht një anekdotë për t’ju thënë se nëse shihni periudhën afatgjatë, është bërë progres. A mjafton? Absolutisht jo. Korrupsioni është ende i pranishëm, është shqetësim serioz për ne, dhe siç thuhet në Raport, duhet trajtuar me seriozitet, përfshirë edhe rastet e korrupsionit të nivelit të lartë. SPAK sigurisht ka bërë progres dhe kjo mirëpritet në raport, përfshirë edhe trajtimin e rasteve të korrupsionit të nivelit të lartë dhe ne i mbështesim këto veprime.
Ne e ftojmë SPAK-un dhe gjithë autoritetet e drejtësisë të vazhdojnë të punojnë në këtë drejtim për të krijuar një historik të qëndrueshëm për të luftuar kulturën e mosndëshkimit pa trysni politike dhe pa ndërhyrje. Sigurisht që do t’i kenë autoritetet e drejtësisë në anën e tyre.
Mendoj gjithashtu se hetimi financiar duhet të vazhdojë për të qenë një nga objektivat e veprimit të autoriteteve të drejtësisë, sepse është vërtetuar se kjo është rruga e ardhshme. Unë përdor fjalët “Ndiq paratë”, sepse kjo vjen nga përvoja e mëparshme, por mendoj se është shumë e rëndësishme që ky proces të jetë i qëndrueshëm dhe të vazhdojë në periudhën afatgjatë.
Zëri i Amerikës: Zoti Ambasador, veprimtaria e SPAK-ut është vlerësuar në raport. Por nga një pjesë e opozitës, ky organ po akuzohet se është nën kontrollin e kryeministrit dhe se vepron për llogari të tij. Ju keni qenë gjatë në Shqipëri dhe praktikisht në periudhën e formësimit të kësaj strukture, cili është vlerësimi juaj?
Ambasadori Soreca: Siç e thashë më parë, mendoj se SPAK po zbaton mandatin e vet dhe këtë po e bën duke shqyrtuar rastet e nivelit të lartë të korrupsionit. Kemi pasur edhe dënimet e para të nivelit të lartë kohët e fundit, të ish-ministrave.
Mendoj se është e rëndësishme që puna të vazhdojë plotësisht, me drejtim të qartë, në mënyrë që qytetarët shqiptarë të kuptojnë se reforma shumë serioze që është bërë që prej vitit 2016 në fushën e drejtësisë po sjell vërtet rezultate.
Zëri i Amerikës: Një pyetje, lidhur me çështjen e programit IPARD II. Në një përgjigje për “Zërin e Amerikës” Delegacioni shprehet se raporti i është dorëzuar autoriteteve shqiptare dhe se pret prej tyre që ta marrin shumë seriozisht këtë çështje. Çfarë do të thotë kjo, çfarë realisht prisni nga autoritetet shqiptare?
Ambasadori Soreca: Ju e dini që Komisioni Evropian ka marrë një raport nga OLAF, e ka vlerësuar dhe më pas ia ka transmetuar kërkesën e tij autoriteteve shqiptare duke u kërkuar atyre të marrin masa deri në fund të vitit. Mbi këtë bazë, Komisioni Evropian do të vlerësojë se cilat do të jenë hapat e ardhshme. Megjithatë, ndërkohë, për të mbrojtur interesat financiare të Bashkimit Evropian, siç e dini, pagesa e IPARD II dhe rekomandimi për IPARD III janë ndërprerë. Pse? Sepse po flasim për para të taksapaguesve të BE-së, prandaj duam që kjo çështje të merret shumë seriozisht. Prandaj presim që qeveria shqiptare të veprojë shumë seriozisht për trajtimin e kërkesës së Komisionit, në mënyrë që nëse kjo kërkesë plotësohet, të mund të rinisim këtë program shumë të rëndësishëm që ka prodhuar përfitime konkrete për qytetarët shqiptarë dhe të ndihmojmë një nga fushat më të rëndësishme të ekonomisë së Shqipërisë: bujqësinë.
Ne e dimë sa e rëndësishme është, ndaj synimi përfundimtar është që ta zgjidhim këtë problem në një mënyrë që të plotësojë kërkesën e Komisionit dhe të rinisë programi në dobi të bujqësisë shqiptare.
Voice of America: One more question, Mr. Ambassador, this is your last interview. How do you evaluate your mandate and your return after months in Albania, which has been very intense.
Ambassador Soreca: It was very intense. I was talking to my colleagues and we saw that it was ten weeks, but it seems like ten months looking at the number of issues and meetings that have been held, four ministerial meetings within the framework of the Berlin Process, the Summit of the Berlin Process, the finalization of the Albania Report, a number of other important files that I had to look at very carefully.
I am privileged and honored to have been asked to return. Another anecdote. I was in Brussels on Monday. I was there to finalize the report and I returned to Albania, and when I was showing my passport to the policeman in Rinas, he addressed me in Albanian and said: "Ambassador, welcome home". I think that this for me, on a personal level, in addition to the professional level, is that the important connection that I feel with the Albanians and the country is really taking concrete form. Albania is a part of my life, it will be a part of my life and I always thank the Albanians for the attention and warmth they have shown me during these two mandates.
As you mentioned, this is my last interview, actually the last few hours in Tirana. I am returning to my work in Brussels as the EU's Special Envoy for Migration. Here, a new ambassador has been appointed and will most likely arrive in Albania in December.
VOA: Ambassador, thank you very much!
Ambassador Soreca: You are welcome, thank you very much and goodbye.
Lini një Përgjigje