FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Boycotting Serbs, enraged by the prospect of rule by ethnic Albanians, took to the streets after Prime Minister Albin Kurti ordered the new mayors to take their posts. Tensions were so high that senior officials had to be escorted to their offices by special police units.
Sitting behind a black table, in a small whitewashed room in the north of Kosovo, the chairman of Zubin Potok, Izmir Zeqiri, is still getting used to the glare of international attention. "It wasn't my intention to become a celebrity," he says as his cell phone rings repeatedly. "We thought more people would compete and we didn't imagine we could win."
This is not false modesty. Zeqiri is one of several hundred ethnic Albanians in the Serb-majority municipality of Zubin Potok, and his candidacy in the April elections was a symbolic gesture. But when Lista Serbe, the Belgrade-backed party that controls much of public life in the Serb-majority northern municipalities, decided to boycott the election and ordered Serb voters to follow suit, Zeqiri found himself in the eye of a storm.
He won 197 votes, with a turnout of 6%, 17 more than his only opponent, so he was sworn into office last week. Albanian mayors were also sworn in in the other three northern municipalities after an even lower turnout.
Boycotting Serbs, enraged by the prospect of rule by ethnic Albanians, took to the streets after Prime Minister Albin Kurti ordered the new mayors to take their posts. Tensions were so high that senior officials had to be escorted to their offices by special police units.
On Monday, NATO peacekeepers, worried that the clashes could escalate, sent troops into the municipalities. They were attacked with guns and explosives by masked demonstrators. The Z symbol, now synonymous with the Russian occupation of Ukraine, was also emblazoned on vehicles. Thirty NATO troops were injured.
The violence alarmed the US, Kosovo's most important international ally. Washington reprimanded Kurt for ordering mayors to their offices and called for de-escalation. To underscore the message, American Ambassador Jeff Hovenier announced that Kosovo had been removed from a joint military exercise and that bilateral relations had been damaged.
But analysts are surprised by this reaction. "It was not the Kosovo police or the government that injured dozens of NATO peacekeepers. It was Serbian armed groups," said Toby Vogel, an analyst of regional politics.
The US and its allies are singling out Kosovo, even though they previously said the elections were in accordance with the country's laws, he added. "After that happened, I think Kurt really didn't have much choice but to force these mayors to sit in their town halls."
Kosovo declared independence from Serbia in 2008, a decade after Serbian President Slobodan Milosevic's campaign of ethnic cleansing against the Albanian population. This culminated in the 1998-1999 war, which was eventually brought to a close by a NATO bombing campaign.
Shumica e vendeve perëndimore, përfshirë Britaninë e Madhe dhe SHBA-në, e njohin sovranitetin e Kosovës, por Serbia dhe aleatët e saj Rusia dhe Kina nuk e njohin. Serbët vazhdojnë të përbëjnë pakicën më të madhe në Kosovë, me rreth 5% të popullsisë së saj dhe ata janë shumicë në katër komunat veriore.
Zeqiri, një aktivist politik në bazë i cili ka kandiduar për kryetar komune një herë më parë, anashkaloi më të keqen e trazirave duke injoruar urdhrin e Kurtit – i cili udhëheq një parti tjetër politike – për të marrë detyrën në bashkinë e Zubin Potok. Në vend të kësaj ai u vendos në Çabër, një fshat shqiptar ku nuk pati protesta.
Si shumë në Kosovë, ai beson se disa protestues janë të lidhur me krimin e organizuar. "Ishte një javë mjaft stresuese," tha ai, me nënvlerësim.
"Ne jemi ende në fazën e krijimit të kabinetit tonë të ri, kështu që ishte keq të shihje revoltën që u shkaktua nga këto banda kriminale ... veprimet e tyre bien ndesh me rendin tonë kushtetues", tha ai.
Gazetarët në terren raportuan shumë sulme, kërcënime dhe frikësime, të cilat sugjeronin më shumë se një kryengritje spontane në bazë.
Në Çabër, 62-vjeçari Eshref Ferizi e mirëpriti gjerësisht qasjen e re, pavarësisht dhunës. Ai shpresonte se kjo do ta bënte më të lehtë jetën në veri të Kosovës, i cili ka ekzistuar në një gjendje harresë që nga lufta, nën kontrollin de facto të Beogradit.
“Ne jetojmë me pasiguri të madhe, në një gjendje të vazhdueshme stresi për atë që do të ndodhë,” tha Ferizi, teksa ecte me nipin e tij në shkollë. “Në këto 20 vitet e fundit, ne kurrë nuk jemi ndjerë të lirë si pjesa tjetër e Kosovës”.
Nëntorin e kaluar, serbët në institucionet publike të Kosovës iu bashkuan një daljeje për të protestuar kundër rregullave të reja që kërkojnë që të gjitha automjetet të kenë targa të lëshuara nga Kosova. Për shumë njerëz, përdorimi i targave të lëshuara në Prishtinë është i barabartë me njohjen e pavarësisë së Kosovës.
Kurti, i cili mori pushtetin me një biletë kundër korrupsionit në vitin 2021, me një rekord 50% të votave, zbatoi rregullat e targave. Një pjesë kyçe e agjendës së tij të reformave përfshinte një qëndrim "reciprociteti" ndaj Serbisë, pas më shumë se një dekade përpjekjesh për të normalizuar marrëdhëniet nën patronazhin e BE-së.
Vogel gjithashtu beson se ndërsa ka pasur shprehje të sinqerta zemërimi nga serbët lokalë për mundësinë e qeverisjes nga kryetarët shqiptarë, për të cilët ata nuk kanë votuar, është e qartë se të paktën një pjesë e dhunës së javës së kaluar ishte organizuar dhe drejtuar diku tjetër.
“Asgjë në të vërtetë nuk ndodh në komunat me shumicë serbe pa miratimin apo drejtimin e Beogradit,” tha ai.
“Kjo nuk do të thotë se çdo gjë e vetme që ka ndodhur gjatë demonstratave … është urdhëruar drejtpërdrejt nga Beogradi. Por asnjë forcë e mirëfilltë politike lokale nuk do të lejohet të shfaqet nëse nuk është plotësisht e lidhur.”
Pas presionit të mëtejshëm nga liderët evropianë dhe amerikanë, Kurti ka treguar se ai është i hapur për mbajtjen e zgjedhjeve të reja lokale në komunat e prekura, por ai këmbëngul se duhet "një fund i menjëhershëm i dhunës nga turmat e sponsorizuara nga Beogradi".
Tani për tani, ngjyra e kaltër dhe e verdhë e flamurit të Kosovës valëvitet për herë të parë mbi ndërtesën kryesore komunale të Zubin Potokut.
Direkt përballë, qendra trekatëshe e shëndetit publik ka një flamur serb të mbështjellë nga çatia në rrugë. Më poshtë, dhjetëra protestues strehohen nga dielli në kampe të improvizuara, duke shpërthyer muzikën që pohon rolin qendror të Kosovës në folklorin serb.
One protester, who declined to be named, said she wanted the Kosovo police to leave. "Why are they here? This is not their place," she said. "What is that Kosovo flag doing there? We don't want it. We have our own." /Adapted "Pamphlet" from "The Guardian"
Lini një Përgjigje