FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një autor i persekutuar prej kohësh mbi humorin, sharlatanët dhe vdekjen
Një shenjë e zbehte dallohet në faqen. Një lente e errësuar mbulon vendin ku dikur ishte syri i tij i djathtë. Megjithatë, për një burrë 78-vjeçar që është therur 15 herë nga një fanatik i tërbuar, ai është çuditërisht i gëzuar.
Për gati gjysmën e jetës së tij, Sir Salman Rushdie ka jetuar nën dënimin me vdekje, pasi një ajatollah i dëshpëruar u tha myslimanëve se ishte detyra e tyre ta vrisnin atë për shkak se kishte shkruar një roman që dyshohet se fyente Profetin. Pavarësisht një atentati pothuajse të suksesshëm në vitin 2022, ai ka mbijetuar mjaftueshëm gjatë për të shkruar një përmbledhje të re të shkëlqyer me tregime të shkurtra, "Ora e Njëmbëdhjetë".
Një nga gjërat (më pak të dukshme) që e bezdis Sir Salmanin në lidhje me famën për fetvanë është se njerëzit e anashkalojnë komedinë e shkrimeve të tij. I ulur në një dhomë anësore në Cliveden, një shtëpi britanike në fshat që organizon një festival letrar, me truproja që qëndrojnë seriozisht në sfond, shkrimtari e zgjeron këtë temë.
"Meqenëse sulmi kundër [Vargjeve Satanike] nuk ishte qesharak, supozohej se libri nuk mund të ishte qesharak. Dhe njerëzit pushuan së shkruari për mua sikur shkrimi im të kishte humor në të", thotë ai.
Kjo ka rëndësi, sepse humori ka rëndësi. Përveçse sjell gëzim, ai është një armë në luftën kundër shtypjes. “Mungesa e humorit është një karakteristikë e mendjengushtësisë; ka shumë pak diktatorë humoristë. Gjithashtu, humori i ngacmon njerëzit më shumë se çdo gjë tjetër, siç e shohim nga sjellja e fundit në Amerikë ndaj komedianëve”, shprehet ai.
Libri i tij i ri tall me dinakëri një gamë të gjerë objektivash: fanatikë fetarë, sharlatanë politikë, vetë vdekjen. Në një rrëfim satirik të këndshëm për ta luajtur në piano dhe hakmarrje të quajtur "Muzikanti i Kahanit", një grua indiane laike fillon të ndiejë një "grimcë dyshimi" rreth ateizmit të burrit të saj, "një dyshim që do të dilte në plan të parë të të menduarit të saj kur [ai] të dilte nga martesa e tyre për të ndjekur një mashtrim fetar". Guruja në fjalë predikon se paratë janë "më shumë se në rregull"; dhe "paratë, të lumtura që u jepet miratimi shpirtëror, vërshuan në llogaritë e tij".
Satira është personale. Jeta e Sir Salman është njollosur nga mendimi anti-Iluminist, nga ideja se fjalëve duhet t'u përgjigjen me çelik. Ai thotë se nuk e pa kurrë thikën që e verboi në njërin sy. Ajo që i bëri përshtypje në gjykatë te personi që përdori thikën, një libano-amerikan i quajtur Hadi Matar, ishte "sa mirë ishte me gjithçka". Në moshën 24 vjeç, pa precedentë të mëparshëm penalë, ai ishte përpjekur të vriste një të huaj para qindra dëshmitarëve. Ai nuk do shpëtonte kurrë paq. (Ai u dënua me 25 vjet burg në maj.) Megjithatë, ai ishte i përgatitur të shkatërronte jetën e tij për të shuar një tjetër. "Është një mister", ngre supet Sir Salman.
Sir Salman ka frikë se liria e fjalës është në "gjendje të keqe". Ai citon atmosferën e frikës në Indi dhe ndalimet absurde të librave në disa shkolla amerikane, të veprave të tilla si "Huckleberry Finn". Sulmet nga ato që ai i quan burime "tradicionale" - konservatorë dhe autoritarë - po vazhdojnë "me forcë". Megjithatë, ai është veçanërisht i acaruar nga censurimi i progresistëve, i cili "dobëson argumentin tënd kur përpiqesh të argumentosh kundër shtypjes që vjen nga pala tjetër". Ai ngre duart lart për vrasjen e Charlie Kirk, një folës i krahut të djathtë, të cilin disa në të majtë e dënuan vetëm me gjysmë zemre. "Njerëzit nuk duhet të vriten. Vrasja është gjë e keqe."
Ai sheh ngjashmëri midis kulteve fetare dhe MAGA-s. Në të dyja rastet, ndjekësit konkurrojnë për të treguar përkushtimin e tyre ndaj udhëheqësit dhe urrejtjen ndaj armiqve të tij. Në një histori të quajtur "Oklahoma", ai përshkruan një "mbret kriminal" i cili e rrethon veten me oborrtarë që e lajkatojnë dhe i akuzojnë kundërshtarët e tij për krimet për të cilat është fajtor. Ky mbret gjithashtu ndryshon kuptimet e fjalëve, kështu që kur martohet me dy mbesa, fjala "incest" hiqet nga fjalori dhe me kalimin e kohës ai e ripërcakton "përdhunimin si dashuri, tmerrin si patriotizëm, ngacmimin si qeverisje të mirë".
Shkrimtarët janë “rojtarët e gjuhës”, pohon Sir Salman. Kur të fuqishmit i shtrembërojnë fjalët për të fshehur të vërtetën ose për të ndryshuar rregullat, shkrimtarët kanë detyrë ta nxjerrin në pah këtë. (Mendoni se si zoti Trump pretendon se “lufta figurative kundër drogës” është një luftë e vërtetë, si një justifikim për të rrëmbyer pushtete të jashtëzakonshme.)
Shkrimtarët gjithashtu kanë një rol në atë që Sir Salman e ka quajtur “një luftë botërore [figurative] historish - një luftë midis versioneve të papajtueshme të realitetit”. Ai e sheh këtë në rishkrimin e historisë nga Vladimir Putin për të justifikuar pushtimin e Ukrainës; gjithashtu në Lindjen e Mesme (“dy rrëfime të papajtueshme rreth historisë së kësaj cope shumë të vogël toke”); dhe në Indi, ku nacionalistët hindu këmbëngulin se janë viktimizuar nga myslimanët (“është shumë e çuditshme që shumica 85% duhet të ndiejë se është pala e dëmtuar.”) “Secila palë ndien se historia e tyre po përfshihet dhe shtypet nga historia tjetër. Pra, po, historitë mund të jenë vdekja juaj.”
Fakti që pothuajse është vrarë e bën natyrshëm të reflektojë mbi vdekshmërinë. I pyetur për plakjen, ai qesh: “Jam kundër kësaj.” Në “Oklahoma”, ai pyet se si duhet t’i përballojnë njerëzit ditët e fundit të jetës: me qetësi apo me tërbim? Një personazh thotë se disa budallenj janë “idiotë të qetë [dhe] mirënjohës për ‘bukurinë’ dhe ‘dashurinë’”. Por Sir Salman ofron një përgjigje më delikate. “Nuk ka pse të jetë ose njëra ose tjetra. Mund të jenë të dyja. Mund të jesh i qetë të martën dhe i zemëruar të mërkurën.” /Përshtati “Pamfleti” nga “The Economist”
Lini një Përgjigje