FLASH
Shkruar nga Mitchell Prothero
Sazani becomes a 'paradise' for billionaires: Kushner, Aman and a scheme reminiscent of Moscow and Belgrade...
In 1948, a group of Soviet military officers and East German engineers visited Albania's Sazan Island (then known as Saseno), a 5.7 km² granite massif strategically located between a Soviet Navy base in mainland Albania and the "heel" of Italy.
According to declassified CIA reports, the Russians and their Cold War allies spent the next decade digging an intricate network of underground bunkers and tunnels capable of withstanding a nuclear attack, building fortified submarine bases, and covering the rugged terrain with anti-aircraft guns, long-range missiles, minefields, and trenches.
It was a perfect place to block the Adriatic Sea in the event of World War III and, as the CIA noted, with more than 90 percent of the island's coastline consisting of steep rocky slopes up to 330 meters high, Sazani was virtually invulnerable to attack.
Today, Sazan is uninhabited. The nearly vertical slopes are covered in wild vegetation and the valleys are impassable. There is no natural water supply, the rare flat terrain is mined, and an overpopulation of poisonous snakes has led the Albanian government to ban camping.
In other words, it's the ideal place for Jared Kushner's company Affinity Partners to invest in a luxury resort for wealthy travelers who want a look reminiscent of the video game Call of Duty.
The North Korea of Europe
Kushner has big plans for Albania and its population of nearly three million — and not all of them are crazy. Because of its communist history and Cold War reputation as the “North Korea of Europe,” Albania is one of the last untapped countries in Western Europe.
The Adriatic coastline rivals that of Greece, Montenegro and Croatia, and the waters are crystal clear, largely because Enver Hoxha’s regime developed little industry. A thousand years of Greek, Roman, Ottoman and Italian conquests have produced a unique cuisine, the best in the Balkans. Beyond the beaches, the mountain ranges known as the “Bjeshkët e Nemuna” offer some of the wildest and most untouched scenery in Europe, appealing to climbers and adventurers.
Albania hopes to join the EU in 2030 and tourism has grown significantly: from 2.5 million visitors in 2019 to over 11 million in 2024. However, the country is still not widely seen as an investment destination by traditional investors.
“Shqipëria është një nga historitë më pozitive në Ballkan sepse ka progres në sundimin e ligjit, mbrojtjen e investitorëve dhe stabilitetin politik,” tha një analist imobiliar në Tiranë që kërkoi të mbetet anonim. “Por problemet mbeten serioze: korrupsioni është i rrënjosur në infrastrukturë dhe ndikimin politik. Ka gjithashtu shqetësime për kulturën e pastrimit të parave dhe krimin e organizuar.”
Një gazetar investigativ shqiptar shtoi: “S’ka të mirë në këtë histori. Politika është një sport vdekjeje mes familjeve elitare. E vetmja reformë e vërtetë është ndjekja penale e kundërshtarëve. Po, janë fajtorë, por gjithmonë motivimi është politik.”
Zona ushtarake
Me miliarda investime nga Arabia Saudite dhe një vjehërr në Shtëpinë e Bardhë që është i rehatshëm me politikën si sport gjaku, hetimet e synuara dhe marrëveshje të dyshimta pronash, Kushner e pa Shqipërinë më shumë si një mundësi sesa si rrezik.
Në korrik 2023, Kushner, Ivanka Trump dhe Richard Grenell (ish-emisar special për Serbinë dhe Kosovën), iu bashkuan kryeministrit Edi Rama në një muze vendas, në atë që mendohet të ketë qenë pika nisëse e diskutimeve. Marrëveshja u shpall zyrtarisht nga Kushner në një intervistë për Bloomberg në mars 2024, duke paraqitur tre projekte zhvillimi me vlerë disa miliardë dollarë.
Projekti i parë, një resort dhe rezidenca buzë detit në veri të Vlorës, pranë një aeroporti në ndërtim, ka ngjallur reagime nga ambientalistët për dëmtim të ekosistemit. Por administrata Rama i ka injoruar këto shqetësime.
Por përfshirja e ishullit Sazan në këtë projekt ngjalli më shumë pyetje. Fillimisht nga ushtria shqiptare, që kundërshtoi duke thënë se ishulli ishte ende “zonë e mbyllur ushtarake”—derisa qeveria Rama ndryshoi statusin.
“Nën Hoxhën, s’mund të flisje për Sazanin,” thotë Agimi, një taksist 60-vjeçar që shërbeu si ushtar në ishull në vitet ‘80. “Ka tunele e bunkerë aq thellë sa as bomba atomike s’i prek. Jeta ishte e tmerrshme. Uji vinte me anije, s’kishim energji, as ushqim.”
Sot, anijet turistike ndalojnë vetëm për të parë bunkerët. Aty pranë është një stacion i vogël doganor italo-shqiptar. Plazhi është shkëmbor dhe pjesa tjetër e bregut përfundon në gremina vdekjeprurëse.
Gjatë intervistës për Bloomberg, Kushner prezantoi imazhe të resortit të ardhshëm. Shtigjet për në kabinat futuristike duken si nga filmat e James Bond. Por pyetja mbetet: si arrin aty? Çdo gjë, nga uji te ushqimi, do të vijë me anije. Dhe plehrat? Askush nuk e di.
Jo për të pasurit e zakonshëm
Kushner është bashkuar me Aman Resorts, një kompani që menaxhon hotele ultra-luksoze dhe të izoluara. Aman ofron përvojë për klientelë super të pasur—një natë në New York kushton 2,700 dollarë. Projekti në Sazan thuhet se do të ketë vetëm 40 njësi, duke reflektuar indiferencën ndaj sfidave logjistike. Nëse duhet të pyesësh sa kushton uji që të sjellin me helikopter, atëherë nuk mund ta përballosh këtë resort.
Aman is owned by Russian-Swiss oligarch Vladislav Doronin, who became rich in the 1990s through shady deals with fugitive businessman Marc Rich—a man who was pardoned by Bill Clinton in 2001 after being wanted for fraud, money laundering, and oil trading with Iran during the hostage crisis.
In 2014, Doronin took control of Aman Resorts with the backing of Capital Group, a fund linked to Rich, and began aggressive expansion that also included Sazan.
Apart from some environmental concerns about the Vlora airport, Affinity has not faced any resistance from Albanian regulators, who approved the investment immediately after Trump's reelection.
But a similar deal in Belgrade, worth half a billion dollars, to turn the ruins of NATO bombing into residences has faced opposition. Although Serbian President Vučić publicly supports the project, he has been forced to open a criminal investigation into changing the status of the area from a monument to victims to private property.
In Albania, Grenell’s ties to the region have helped ease tensions. However, Aman’s previous security chief, Charles McGonigal, a former FBI agent, was sentenced to 78 months in prison for violating U.S. sanctions and laundering money for Russian oligarch Oleg Deripaska and a former Albanian agent closely linked to Rama.
The combination of deals with Russian oligarchs, corrupt agents, and close ties to Trump and his family makes the project extraordinary. But Rama shows a knack for navigating these circles. Just last week, he gave a toast at Alex Soros’ wedding to the wife of former Hillary Clinton aide Huma Abedin.
Whether an inaccessible island, with its mines and Cold War-era bunkers, is a suitable location for a luxury resort remains to be seen. But perhaps Kushner and the Saudi investors see greater benefits than financial gain. / Adapted from “Pamphlet” by “Air Mail”
Lini një Përgjigje