FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The Government and the Bank of Albania are obviously standing aside, not performing their basic functions: preventing the risk from speculative or fraudulent financial products.
Some companies that claim to offer innovative financial products are giving some unsuspecting Albanians loans with an interest rate of over 100% per year. The Government and the Bank of Albania are obviously standing aside, not performing their basic functions: preventing the risk from speculative or fraudulent financial products.
A few years ago, some websites started offering online currency trading service. Under this business model, anyone with as little as $250 could create an account and start buying and selling currencies, from the more familiar ones like the euro or dollar to the more exotic like the South African rand or the New Zealand dollar. Not only that, but the platforms offered the possibility that with $250, you could buy $1,000, or $10,000. Profit and loss were therefore proportionately high. If you buy $10,000 and the dollar moves 1% up or down, your profits are $100, and if it moves down 1%, your losses are $100.
Such platforms became so popular that for a period of time they began to attract the world's attention through advertising even at the highest level sports events such as the European Championship. What was not said on these platforms was that every time traders exchanged an amount of dollars for some other currency, they paid a commission. The seemingly negligible commission meant that the player not only had to predict the direction of movement of a coin's value, no easy task, but the movement had to be large enough to cover the cost of the commission and gave him a profit.
It took several years for regulatory authorities in developed countries to name these platforms, which seemed to promise to democratize the financial world, allowing anyone, even someone with as little as $250 in their pocket, to play trading. coins, a world that usually belongs to those with staggering sums of money. Regulatory authorities in developed countries found that such a scheme was nothing more than a betting activity, similar to sports betting activities, in which the game organizers keep a commission on the bets placed by the players. When this was realized, the regulatory authorities forced the providers of such trading schemes to write in the advertisements with which they lured customers: “Eighty percent of people who have played on this platform have lost money. Do not risk on this platform amounts that you cannot afford to lose.”
The ruling, while not stopping the platforms from operating, helped enough for users to understand what they were doing. In fact, the job of regulatory authorities in the financial system and the reason why the world invented regulatory authorities in this sector is precisely this: to prevent abuse and protect the consumer.
In Albania, currently, a number of operators presented as "microcredit" have flourished thanks to the general ignorance of citizens about financial problems, but also the lack, we can say, to the level of irresponsibility, of warning and preventive actions on the part of the Supervisory Council of the Bank of Albania and more broadly, of the state authority.
These offices, which in Albania are introduced with the false term "microloans", are also known around the world with the names Next Day Loans (loans within the next day) or Shark Loans (loans with sharks), or usury rate loans (with an interest rate of moneylenders), due to their extortionate nature and targeting with aggressive marketing the most vulnerable citizens in the poorest and peripheral areas of a country. These offices give loans to naive Albanians or those in difficulty with an interest rate of over 100% per year. Anyone who understands even a little bit of finance knows that loans with such interest rates will inevitably default on a substantial portion of borrowers. And the Albanian legal network today, instead of protecting borrowers, seems to have been put at the disposal of loan sharks.
Për këdo që e ka harruar se si funksionon ekonomiksi bazë, modeli është përafërsisht ky: ekonomia shqiptare rritet në vlerë nominale me mesatarisht 6 për qind në vit. Kjo do të thotë, i gjithë kapitali ynë fizik, natyror, financiar e njerëzor, pëson kaq rritje në vlerë. Në një botë ideale, qytetarët që kanë para me tepri, i vendosin këto para në depozita me një normë interesi, fjala vjen, 2 për qind. Bankat ia japin këto para qytetarëve që kanë nevojë për kapital, me, fjala vjen, 4 për qind. Qytetarët që e marrin kredinë, punojnë me këto para, realizojnë një kthim prej 6%, nga të cilat, 2% i mbajnë për vete dhe 4% ia kthejnë bankës. Nëse norma e interesit të kredisë është, fjala vjen, 8 për qind apo 10 për qind, atëhere kjo do të thotë që qytetari që ka marrë hua, jo vetëm që nuk po fiton para nga kapitali që ka huazuar, por në fakt, nga puna e vet po shlyen një normë interesi dhe në përgjithësi po del i humbur nga skema.
Në praktikë gjërat janë pak më tolerante se sa kaq. Disa biznese kanë norma fitimi mbi mesataren, pra mbi 6 për qind dhe mund t'i lejojnë vetes të shlyejnë një kredi me interes më të lartë. Por në përgjithësi, çdo kredi me normë interesi sa dyfishi a më shumë i normës së rritjes ekonomike, është humbës dhe falimentues për kredimarrësin. Ndërsa normat e interesit mbi 100% të kompanive të “mikrokreditit”, këto nuk janë kredi, këto janë fajde, janë skema piramidale si ato të vitit 1997.
Teoria e mikrokredisë, e cila ka justifikuar normal interesi, jo 100 për qind, por, fjala vjen, 10 apo 15 për qind, ka lindur në Bangladesh dhe ka qenë përqendruar te formula që, një i varfër që nuk ka akses në sistemin bankar, mund të marrë, fjala vjen, 100 dollarë kredi me normë interesi 20% për të kryer ndonjë shpenzim të domosdoshëm për të punuar tokën, fjala vjen, të blejë farën për ta mbjellë dhe rrjedhimisht toka është në gjendje ta kthejë kredinë dhe normën e interesit. Edhe në këtë rast, debatet janë të shumta nëse këto lloj skemash me të vërtetë ndihmojnë të varfrit apo e shtojnë varfërinë. Sepse, me shumë të drejtë argumentohet se pasi një fshatar ka dalë nga varfëria ekstreme pas korrjes së parë të prodhimit të realizuar me ndihmën e kredisë, ai nuk do të ketë më nevojë për 100 dollarë. Dhe rrjedhimisht, një skemë mikrokrediti do të duhet të dalë nga tregu ose të zhvillohet në banking konvencional menjëherë pasi ka ndihmuar për herë të parë dhe të fundit varfanjakun.
Fakti që këto kompanitë shqiptare të fajdeve kanë marrë nofkën “mikrokredi” përbën në vetvete një mashtrim me imazhin. Dhe logjika ta do që asnjë shqiptar nuk është sot aq i varfër sa të ketë nevojë për 100 dollarë për të blerë farë misri, vendi nuk është aq i varfër. Dhe këto kompanitë e mikrokreditit nuk duket se po shënjestrojnë këtë shtresë të popullsisë. Sipas përshkrimit që një oligark i bëri bisedës me pronarin e një prej këtyre kompanive të mikrokredisë, kredimarrësi potencial është “një i ri të cilit i ka shkrepur në mendje të blejë një celular të modelit të fundit.” Me një fjalë, një i ri që nuk ka, fjala vjen, 1 mijë euro për të blerë celularin, hyn në kredi, për të cilën duhet të paguajë 2 mijë euro. Është afër mendësh që shumë prej këtyre kredimarrësve të kësaj natyre do të falimentojnë. Dhe situata pritet të bëhet shumë e pakëndshme me rikthimin e industrisë së bixhozit në vend. Bixhiozçiu që do të humbasë te dyqani i zhub-zhubit, do të ketë mundësinë të marrë kredi te dyqani ngjitur.
Sistemi gjyqësor dukshëm po sillet në mënyrë jo shumë të ligjshme me këtë histori. Lajme të njëpasnjëshme po shfaqen për kredimarrës të tillë, të cilët, pasi dështojnë të shlyejnë një fajde, bien në kurthin e një zinxhiri çnjerëzor zhvatësish, nga përmbaruesit gjyqësorë dhe avokatët e gjyqtarët, të cilët, autorizojnë, jo vetëm rekuperimin e shumës së pashlyer të kredisë, por edhe të një morie tarifash të tjera zhvatëse dhe shpesh, bllokojnë pronat e patundshme të kredimarrësit, gjë që cënon thelbin e kredisë pa kolateral. Sepse mikrokredia supozohet se ka interes të lartë për shkakun e vetëm se është e pagarantuar. Nëse do të ishte e garantuar, fjala vjen, me kolateralin e shtëpisë së kredimarrësit, atëhere nuk duhej të kishte interes të tillë zhvatës.
Nga ana tjetër, që të thuash se problemi është i lidhur ngushtë vetëm me institucionet e mikrokreditit, kjo do të ishte e pasaktë. Interesa të larta, jo kaq zhvatëse, por gjithsesi, të konsiderueshme, dhe fushata marketingu agresive për kredi të tilla gjenden edhe te të ashtuquajturat, banka serioze. Kredi për pushime, me normë interesi prej 15 apo 20 për qind në vit, reklamohet pa teklif nga bankat “serioze”, vetëm se në reklama, asnjëherë nuk jepet norma e interesit.
Shqipëria nuk përballet me një situatë të tillë për herë të parë. Dhe, duke mos folur më për skemat piramidale të vitit 1997, na duhet të rikujtojmë tregun spekulant të kredive të viteve 2000-2008, kur qytetarëve u jepeshin kredi me norma interesi zhvatëse, ndërsa interesi u maskohej, një herë si interes, pastaj si komision, pastaj si kamatëvonesë. Në vitin 2008, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë miratoi një paketë për mbrojtjen konsumatore, vendosi konceptin e Normës Efektive të Interesit dhe detyroi bankat dhe institucionet e tjera të kredisë që të paraqesnin normën e interesit efektive në mjediset e tyre të punës. Sipas rregullores, kredidhënësi duhet të jetë i qartë dhe i ndershëm me kredimarrësin mbi normën e interesit dhe rreziqet që mbart produkti i përdorur. Zbatimi i kësaj rregulloreje duket se lë për të dëshiruar. Kjo vihet re në faktin se shumë nga kompanitë e mikrokreditit reklamojnë në faqet e tyre të interesit “kredi duke filluar nga 20” apo nga “30” për qind, ndërsa dukshëm normat janë më të larta se sa kaq.
Mikrokredia në Shqipëri ka arritur përmes ofertave të tilla të zhvillojë veten deri në pikën kur reklamon në televizionet kombëtare apo në oraret më të ndjekura. Ndalimi i reklamave të tilla është një debat i gjerë i medias në vendet normale. Për shembull, këtu mund të dalloni se si Google ndalon reklamimin e kredive me normë interesi mbi 36% ndërsa fushata aktivistësh në vende të ndryshme punojnë për të informuar qytetarët se reklamimi i kredive të tilla zhvatëse për grupe të ndryshme shoqërore, fjala vjen, të varfër apo të papunë, është imorale. Sot në Shqipëri këto reklama i sheh në emisionet kryesore dhe vendi nuk ka filluar ende të shqyrtojë moralitetin e një biznesi të tillë.
Banka e Shqipërisë aktualisht lejon kredi me normë interesi 100% nëse kredia është deri në 200 mijë lekë dhe me normë interesi 40% kur kredia është deri në 600 mijë lekë. Në vendet normale, rregullat që qeverisin këtë segment janë më të detajuara se sa kaq. Në Mbretërinë e Bashkuar, kreditorët nuk lejohet të vendosin tarifa më të larta falimenti se sa totali i kredisë së marrë.
In the absence of effective education campaigns on what is too much in interest rates on loans, these restrictions are clearly insufficient to avoid the poor falling into a chain of debt. For this reason, the decision of the world's regulatory authorities to compel forex trading companies to warn users in the advertisement of how much they win and how much they lose in such speculative financial products, is the only reasonable solution. Microcredit companies do not add any value to the economy and cause too much trouble to be left free. Such products should be treated the same as gambling or tobacco. While it is not reasonable to ban them, any advertising should be accompanied by clear and understandable warnings and full transparency on the interest rate charged and the consequences for failure to repay on time, including bankruptcy and enforcement costs and risk. that the creditor's house or other immovable property be blocked for unpaid amounts. It is time for BSH and the government to take measures to prevent the extension of these activities./ BIRN
Lini një Përgjigje