FLASH
Shkruar nga Col Mehmeti
Although totalitarian Albania had become the most isolated state in the world, the old dictator in his villa had time to worry about events in Iran. As the reason for some Marxist-Leninist groups in Tehran, Enver Hoxha justified the protests against the Shah, even though they covered Iran with an Islamic cloak - a situation that continues to this day. 'NACIONALE' brings another unknown story about Enver Hoxha's diary, his notes on Iran, and how the 'Peykâr' organization and the leftist fedayeen called themselves 'Albanians', as they were motivated by Enver Hoxha. The communist dictatorship in Albania during its 45 years of bloody rule was involved in all sorts of atrocities even abroad.
A real scandal is also the extremely sympathetic attitude of official Tirana towards the events in Tehran, which led to the overthrow of the Pahlavi dynasty. The unforgettable unrest that lasted a full year – from January 7, 1978 to February 11, 1979 – initially began with protests, continued with strikes and civil disobedience, and culminated in armed clashes in the streets. However, these efforts were ultimately crowned with the overthrow of the government of Shah Mohammad Reza Pahlavi, whose rule paradoxically combined the deep modernization of Iranian life, a pro-Western stance, but also iron-fisted governance.
The revolution that blackened a people
Known around the world as the revolution (in Farsi, Enqelâb-e Irân), February 1979 brought the overthrow of the Imperial State of Iran and its replacement with the so-called Islamic Republic of Iran. The theocratic regime was led by the cleric Ruhollah Khomeini, who had been the leader of one of the rebel factions. He had spent a life in exile since 1964, sometimes in Turkey, sometimes in Iraq, and most recently in France. After a referendum held in March of that year, the new Islamic government drafted a new Constitution.
Despite some superficially liberal elements, the Constitution was founded on the principles and values of “an ideal Islamic society.” Ayatollah Khomeini, who had made himself “supreme leader,” established the concept of Velayat-e Faqih, which means religious rule based on Shiite Islamic law.
The old dictator, Enver Hoxha, was delaying the days with the events in Iran!
Çuditërisht, ngjarjet në Iran përcilleshin me mjaft interes nga udhëheqësi komunist shqiptar, Enver Hoxha. Në ditarin e tij me shënime mbi Lindjen e Mesme, ai u kushtonte faqe të tëra protestave në Teheran dhe qytete të tjera iraniane. Në një shënim të datës 14 janar të vitit 1979, të titulluar domethënshëm si; “Lavdi popullit iranian”! – ai e niste me fjalë të zgjedhura vlerësimin e tij për popullin e Persisë dhe për “traditat e moçme përparimtare, kulturën e madhe dhe filozofinë e gjerë idealiste”.
Në sytë e Hoxhës, shkrimtarët, poetët, filozofët e shkencëtarët persë e kanë mahnitur botën. “Historia e popullit pers dhe përfaqësuesve të tyre të spikatur është një prej pjesëve më të lavdishme të historisë botërore”, shkruante Hoxha me 71-vjet moshë në supet e tij. Sidoqoftë, ngazëllimi i tij për Persinë zhdavaritej sapo ndërmendte faktin se “në kohën moderne Irani është bërë pre e imperializmit”.
Sipas tij, shah Pahlavi ishte bërë lake i Shteteve të Bashkuara të Amerikës. “Amerikanët ishin zotër që sundonin, përvetësuan pjesën më të madhe të naftës dhe e bënin ligjin në Iran.”
Enveri “harronte” Sigurimin, merrej me SAVAK-un!
Pavarësisht se Sigurimi i Shtetit po bënte prej dekadash kërdi në Shqipëri, ku burgjet e kampet e internimit ishin kthyer në peizazhe të rëndomta, Hoxha i jepte vetes të drejtën të merrej me shërbimin inteligjent dhe sigurimin e Pahlavit (SAVAK). “Brenda vendit ai (shahu – v.j.) krijoi SAVAK-un, një armë e pamëshirshme që gjymtonte e vriste këdo që guxonte të kundërshtonte apo, madje të pëshpëriste një fjalë të vetme kundër shahut gjakpirës”, – shkruante Hoxha që, me siguri, ndodhej në ndonjërën prej vilave të tij.
Tutje, ai në ditarin e tij shkëputej nga ngjarjet aktuale dhe merrej me vlerësime edhe për liderët e rinj që po shquheshin në protestat në Iran. “Është fakt dhe duhet të njihet që ky person (ajatollah Khomeini – v.j.) dhe sekti i tij shia, po luajnë rol si faktorë subjektivë në revoltën e popullit iranian, por ai dhe sekti i tij nuk janë assesi e vetmja forcë vendimtare”, -shkruante ai.
“Edhe borgjezia përparimtare iraniane, në të vërtetë borgjezia jofetare ashtu sikurse edhe komunistët dhe atdhetarët e kulluar, janë në krye të këtij revolucioni me tipare borgjezo-demokratike, të cilin mund ta quajmë një revolucion anti-imperialist, slogani i të cilit është ‘Vdekje Shahut!’”. Duke iu gëzuar rrëzimit të regjimit monarkik, Hoxha bënte mashallah se “ja çfarë do të thotë forca kolosale e popullit.”
Këshilla për marksist-leninistët e Teheranit
Megjithatë, seç kishte dofarë shiblash në këto ngjarje që nuk po e kënaqnin tamam guston revolucionare të diktatorit shqiptar. Me një grimasë keqardhje, ai shkruante se Partia Komuniste Marksist-Leniniste, nuk ishte e vetmja në ngjarjet në Iran, pasi kishte edhe forca të tjera përparimtare, demokratike, borgjeze e anti-imperialiste. Për këtë arsye, Hoxha e quante me vend t’i mbushte me këshilla sivëllezërit e tij komunistë në Iran.
“Partia Komuniste Marksist-Leniniste e Iranit, duhet të marrë mësime nga kjo e të shkojë thellë mes njerëzve, të jetë në ballë të situatës, të krijojë lidhje me popullin, me proletariatin, t’ju tregojë atyre fitoret e mëdha të arritura, e të jetë në gjendje të bëjë aleanca me këto elemente, me këta shtretër demokratikë, që morën pjesë gjallërisht në kryengritje, e të përparojë tok me ta nga faza në fazë”.
Evropa komuniste dhe flirti me islamikët iranianë
Ajo çka duket njëmend e çuditshme është qasja tejet paradoksale e një regjimi komunist, kundrejt ngjarjeve që asokohe dhe më vonë u cilësuan si “lëvizje islamike” që e shfytyruan Iranin nga një vend properëndimor, në një regjim teokratik. Me penën e një grupi autorial, libri ‘1989: A Global History of Eastern Europe’ shpalos pikërisht paradoksin sesi disa shtete të Evropës Lindore, u përpoqën ta pajtonin socializmin arabo-islamik, me kulturën socialiste evropiane.
“Shumë regjime në shtetet komuniste të Evropës Lindore, nënvizonin natyrën anti-imperialiste të ndryshimeve në Iran pas 1979-ës, teksa përligjnin lidhje më të afërta ekonomike: në pesë vitet e para pas Revolucionit Islamik, Republika Demokratike Gjermane e rriti dhjetëfish tregtinë me Iranin, kurse Hungaria katërfish.
Në Çekosllovaki, një propagandist i mëshonte asaj se megjithëse Khomeini kishte thënë se Kurani do të ishte ligji më i lartë, nuk do të kishte ‘rikthim në Mesjetë’, siç linte të nënkuptohej shtypi perëndimor: kishte një interpretim modern të Kuranit dhe Revolucioni Islamik, do të ishte ‘unik’ në botën myslimane”, – shkruajnë autorët e librit në fjalë duke shtjelluar qëndrimet e regjimeve komuniste në Evropë.
“Udhëheqësi shqiptar Enver Hoxha, fillimisht pati shpresa të mëdha në potencialin afatgjatë anti-imperialist e marksist. të Revolucionit Iranian”!
Ironi iraniane: ‘Peykâri’ kishte mentor Enver Hoxhën
Ironikisht, përzierja e ndikimeve islamike e marksiste brenda opozitës iraniane, polli situata tejet të ndërlikuara në shoqërinë e atjeshme. Abdyl Javadzadeh e shpjegon mjaft bukur këtë me librin e tij, që mban titullin “Ironia iraniane: marksistët që bëhen myslimanë”. Ai shkruan se brenda Organizatës Popullore të Muxhahedinëve të Iranit ekzistonte një fraksion marksist, i cili më pas u shkëput prej lëvizjes.
“Ironikisht, shumë prej atyre që iu bashkuan fraksionit marksist, qenë mjaft fetarë dhe vinin nga familje të devotshme. Prandaj, ndarja mes marksistëve dhe myslimanëve brenda muxhahedinëve, shkaktoi edhe dasi brenda familjesh. Bashkëshortë e bashkëshorte, vëllezër e motra, dhe etër e bij, morën anë kundër njëri tjetrit, qoftë për marksizmin, qoftë për islamizmin”!
According to this scholar, this was best seen in the Marxist mujahideen, who were part of the Peykâr organization (Organization of Effort for the Emancipation of the Working Class). Peykâr, who had his own particular brand of Marxism, oscillated between Marxism and Islam. “His main ideological mentor was Enver Hoxha, leader of the Communist Party of Albania. This group rejected both the Soviet type and the Chinese variety of Marxism,” Javadzadeh writes.
The Fedayeen and the Albanian faction within them
The extremist version of Marxism in Enver Albania was also winning over a section of the Fedayeen (from the Farsi word fedāyān, “devout”). In the last six months, the Fedayeen had swelled their ranks by thousands. Kevan Harris recounts the experience of the leader of one of these groups, who admitted with some embarrassment that at the time he “belonged to the Albanian faction of the Fedayeen”!
But why would an Iranian student choose to align himself with Albania, which was associated with Enver Hoxha's Stalinism? "It had little to do with Albania and more to do with the rivalry between radical groups, to have radical believers: 'Because we broke away from the Maoist faction, which someone told us was reactionary,'" Harris writes in his book, 'A Social Revolution Politics and the Welfare State in Iran.'
According to the same author, in the last days of the Shah's regime in Iran there was a large but disorganized left, a small group of religious nationalists, as well as Islamist groups withdrawn or placed under the umbrella of Khomeini's leadership./ Memorie.al
Lini një Përgjigje