FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Sami Repishti: In Albania, the communist crime of the transient is not documented and punished, it is not the "spiritual cleansing", the conscientious confession and denunciation of ordinary communist criminals!
"Under the shadow of Rozafa"
During the 30's and 40's of the last century, with the descent of the unstoppable fascist and communist downpour on Europe, before and later on the whole world, "fate" took the Albanian nation by the throat. Like all young people, I found myself at a crossroads where a position had to be taken, even at the risk of my life. Then I said "no" to the dictatorship, I took the road that had no end, a navigator in the long sea, without shores. The act of rebellion that nearly killed me simultaneously set me free. I am an eyewitness of life in the fascist and communist hell in Albania, not as a "politician", "personality" of Albanian macro-politics, but as a student, as a young person who became aware of my role, at that time and in that place, from love for country and desire for freedom; simply, as a young man with remarkable sensibility, true to himself, of life with dignity.
EPILOGUE
An act as basic as illegal escape, in the face of death, despite all the careful planning, seemed to me to have been undertaken in an irrational atmosphere. When I thought of the great danger I had faced, the act took on a spontaneous character, an act prompted by the instinct of self-defense. Not that such an act was not weighed well and long before the hour of action; but, the day I made the decision to leave, I was not mobilized by a reasoning, which advised me to jump into the deadly adventure, but by an uncontrollable impulse, which I could not explain, which was the complete master of my being .
Escaping with a new identity, that of a political refugee, in a foreign country. My anti-communist attitude in the homeland was known and I was sure that the Yugoslav authorities were aware of it. This thought made me aware that, on my back, my past was definitely a burden. Now and then, for the rest of my life, I would carry on my shoulders a "legacy", the value and responsibility of my work, in the past. For better or for worse, I was inseparable from them, maybe even their pawn! In a communist country like "Tito's Yugoslavia", this "inheritance" required me to be an eyewitness. The activity of the past, in a large percentage, gave shape, not only to the present, but also to my future.
Now, it was clear that I had a central idea that opposed communism and that I accepted as the axis of my thoughts and actions. It was the spirit of my democratic conviction! During the years of prison in Albania, I constantly tried to connect my activity with the movements of the past, in order to create the atmosphere of continuity, in time and openness, and the possibility of my placement within it. It was the call of tradition! But, in this Yugoslav cell, for political refugees, the sphere of my opinion was "defined by others", as an anti-communist, I felt limited. This bothered me! Participation in a historical march is justified by the place where it takes place and the time in which one lives; both are the strongest support imaginable.
Then everything seems to take its place, the fear of the surrounding world is removed for those who think, anxiety evaporates in the warm wave of enthusiasm of participation in this march. The small individual grows, takes on superhuman dimensions, which are ennobled by the greatness of the cause he serves. To forge your destiny with your own hands and in solidarity with others, to write the history of your country and your time, are the highest peaks that any free being can reach, who seeks to justify life on earth, and with full conscience, of inevitable death. This, I thought, was the essence of true heroism. The simplicity of my limitation in the mold of "anti-communism" denied me such a privilege.
I fought against inhumanity, regardless of color…! Poor Nana said that, on a cold and gloomy winter day, the Shkodra State Security guards did not tell her where I was. Her prayers were answered with mockery. To the stubbornness of the old woman who was asking about the boy's fate, the communist indoctrinated guard answered with a mocking tone: - "Will you know where the boy is?" - "Yes, I have been waiting for him for more than two hours", - answered the old woman. - "Good then. Your son is not here, not even in other prisons...! Find out yourself where it is". - "Where can I find the poor thing? My legs fell, you walked..."!
- "Its not far! Where are the cemeteries? There…with the others…”!
The old woman said that she had fallen to her knees. His legs had not held him, the fairy had not left his mouth. With his eyes fixed on the cloudy sky of that day you know, he had lost all feeling. Without moving, we knelt on the frozen ground, it looked more like a shapeless tombstone than a living being. Her face, yellow from pain, blackened by the icy wind that lifted her, showed more of a dead person than alive. The tarry and frozen lips did not move, nor did our eyes fixate on the brown clouds that covered the city that day. The place itself, she looked around, had turned into a grave for the boy, that she had tried to imagine in her mind and, experienced in her memories, the moment when the boy was shot, pushed with his foot into the open pit, his face covered with and, we forget them, without a name, without a trace.
Para nji vegimi të këtillë, të mbështjellun nga hija e vdekjes, dy duert e saj ishin ngritë ngadalë kah qielli, vendi ku për atë qëndronte Krijuesi, e i ishte dorëzue Atij, pa kundërshtim…! Ishte kjo bota që unë luftojsha pa rezerva! Në atë çmendinë që ishte Shqipnia komuniste, që lashë mbas shpine, rojet komuniste ishin qen të tërbuem, të hipnotizuem nga propaganda partiake, që shkatërronte çdo ditë e ma shumë, në anën e tyne njerëzore. Ata kishin përvetësue zanatin e të bindunit verbënisht, rolin që u caktohej nga partia e diktaturës së proletariatit, në vendin tonë. E, nëqoftëse asnjë rol i denjë nuk u ofrohej e, mbetej vetëm ai i rrugaçit, që vjedh e vret qytetarët, rojet komuniste, me boshllëqe shpirtnore e mendore, ishin gati me pranue, vetëm me qenë pjesë e dramës së përgjakshme, që luhej në kurrizin e nji popullsie të nënshtrueme me dhunë.
Pretendimet e vazhdueshme të propagandës partiake se, punohet për të mirën e popullit, ishin vetëm sharlatanizëm i thjeshtë, i “Nanës Parti”! Ishte bota që unë luftojsha pa rezerva! Mendja e kriminelëve komunistë, ishte e smurë, ishte e mbrapshtë! Kujtojsha fytyrat e pa gëzim të “klasës punëtore”, në kantierët e vendit. Nuk shihsha asnji shej nga pushteti, ose Partia, që tregojshin mirëkuptim, për problemet e qytetarëve të thjeshtë. Përkundrazi! Kishte nji mungesë të theksueme dashunie, mëshirë e sensitiviteti, për popullin e thjeshtë, në udhëheqjen komuniste të vendit, nji grup mjeranësh të murosun nga nji histori çapkëne dhe e pashpirt. Vetë “udhëheqja”, ishte nji grup aventurierësh pa ndërgjegje, që synonte forcimin e pushtetit, mbrojtës i privilegjeve të tyne, dhe i të gjithë atyne – siç ishin rojet komuniste!
Që ishin lidhë në mënyrë të pazgjidhshme, me qerren e përgjakshme të tiranisë së vendosun nga “Nana Parti”! Ishte kjo bota, që unë luftojsha pa rezerva! Ngado që sillsha sytë, vrejsha vetëm nji prirje: përdorimin e dhunës. Çdo gja, sillte me vete nji tingull të përbashkët: zhurmën e përdorimit të dhunës. Emnuesi i përbashkët, për të gjithë ata që quajshin veten komunistë, ishte dhuna. Në dhunën ata njihshin njeni-tjetrin, në dhunën bashkoheshin si në kungim, para besimit të ri të “Nanës Parti”, që i krijoi, i ushqeu, i rriti e i çoroditi. Dhuna, krahu muskular i mercenarit, e zhveshun nga çdo parim moral. Lejonte forcën brutale me shtypë, me coptue, e me asgjasue! Ishte kjo bota, që unë luftojsha pa rezerva! Urrejtja e kulti i saj, shiheshin kudo, në bisedimet që bajshin, në fjalimet që mbajshin, në librat shkollorë, në shtypin e përditshëm, në letërsi, në art e muzikë, kur i thurshin kangë Neronit të kuq.
Urrejtja përfaqsonte dëshirën e goditjes me shpatë, ngrente cilësinë agresive të ushtarakut pa zemër, nxiste përleshjen me “kundërshtarin”, të vërtetë ose imagjinar, që nuk ishte tjetër, veçse bashkë vendasi: nji vëlla që përbuzte diktaturën, nji shok që nuk pranonte tradhtinë, nji qytetar që ngulte kambë, me jetue i lirë. Lëvizja e shfrenueme e dhunës dhe urrejtjes, rrokullisej në mënyrë të paevitueshme poshtë, në humnerën e militarizmit të jetës së përditshme. “Në një dorë pushkën, në tjetrën kazmën”! që predikonte “Nana Parti”! nuk ishte tjetër, veçse puna e detyrueshme nën frikën e pushkës, puna në shërbim të “rendit” të vendosun nga pushka, puna skllave e pushkës vrastare, dy vlera themelore, të rendit të ri komunist në Shqipni! Ishte kjo bota, që unë luftojsha pa rezerva!
E gjithë historia mijëvjeçare e vendit tim, në ato çaste dëshprimi, më dukej sikur nuk kishte kuptim, sikur kishte mbet në duert e fatit të verbët e të marshit të tij të pakontrollueshëm, çapkën e shtypës. Gjithçka ishte e ngurtë, si rregullat e burgut e të kampit të punës së detyrueshme, që kisha përjetue. Të nesërmet premtuese, ishin vetëm të sotmet plot vuejtje. Ku ishin shpresat, për nji jetë ma të mirë? A mund të pritej nga udhëheqësit e çmendun, të hiqshin dorë nga rruga e tyne, nga kambëngulja në kauzën që kishte humbë kuptimin?
Por, duhej të pranojshim se tragjedia e vendit, ishte e paevitueshme, sepse edhe ndryshimi i mundshëm, ishte jashtë kontrollit të atyne që mbajshin pushtetin me forcë, jashtë kontrollit të “Nanës Parti”! Në qoftë se po, cili ishte atëherë kuptimi i rezistencës sonë antikomuniste, i vuajtjeve tona për demokraci? Nji akt guximtar, fisnik, por vetëvrasës? Shqipnia e torturueme, më dukej e transformueme në nji altar të madh, të ngritun për Meshën Solemne, ku rolin e korit kishtar, e luejshin ata që mbulojshin fytyrën me duar, kur vajtojshin, ata që himnizojshin me lot, fshamje, e lutje të pambarim. Krijuesin e Lirinë, që kishin humbë.
Ishte kjo botë që unë dashunojsha pa rezerva! Shqipnia e njimendtë, ishte nën dhe! Aty ishte vuejtja e ushqyeme me sakrifica, aty ishte nderi, aty ishte fara e fitores. Vargjet e gjata të grave krahthata e, të veshuna në zi, ishin aty me dëshmue. Shqipnia ishte nën dhe, por fitimtare mbi errësinën që e mbulonte, për hir të peshqesheve të ofrueme Hadesit të pangopun, në atë shpellë pa dritë, të ftohët e të pashpirt. Shqipnia e njimendtë, ishte nën dhe, si nji familje e vetme! Ata që ulen me frikë në tryezën me vende të boshatisuna përjetë, e ata që nuk hanë fare, në qelitë pa shpresa; ata që flejnë me zemër të ngrime e, ata që pa gjumë ngrihen akull në bodrumet nëntokësore; ata që jetojnë përjashta, për nji copë bukë të thatë e, ata që barkthatë punojnë e coptohen në kampet e mbylluna; ata që kanë frikë me qa, e ata që derdhin lotë kryenaltësie, për shokët që durojnë vuajtjet pa u lëkundë, të gjithë së bashku, të lidhun si vëllau me vëlla, i jepshin madhnisht rezistencës kundër çnjerëzimit, justifikimin e përhershëm moral.
Ishte kjo bota që unë dashunojsha pa rezerva! Shqipnia e njimendtë ishte nën dhe! Sepse, ashtu e deshtën shqiptarët që nuk deshtën vdekjen e Shqipnisë. Në këto vorreza pa emën, që kriminelët e kuq, shembën nga frika se ringjallja e tyne do t’i kthente në tempuj adhurimi, gjindej i vetmi tempull i denjë për këtë emën, suaza e të cilit, ishte burgu e kampi katror, i rrethuem nga telat me gjemba e, gryka e pushkës vrastare partizane. Ishte kjo bota, që unë nderojsha pa rezerva!
Lavdia e trojeve tremijëvjeçare, ishte fisnikëria e sakrificës supreme, që u ofrue në altarin e Lirisë, nga mija të vramë e të pushkatuem, e nga dhjetramija të burgosun, që mbushën burgjet e kampet e përqendrimit.
Kryenaltësia e vendit ishte shpirti i panënshtrueshëm i rezistencës anti-diktatoriale që përfaqësonte demokracinë, ishte refuzimi dinjitoz i bijve e bijave ma të mira, me pranue çnjerëzimin. Kjo brezni ishte shpresa ma e mirë e vendit, e ishte kjo brezni e re, e rritun nën komunizëm, që kishte hedhë poshtë kërkesën me vu entuziazmin, në shërbim të nji kauze që nuk tërhiqte, me pranue nji ideologji që nuk frymëzonte, e me përkrahë nji pushtet që nuk përfaqësonte, veçse privilegjet e veta. Ishte kjo bota që unë adhurojsha pa rezerva!
E, për ata që pranuen pa u ankue këtë flijim suprem, për ata që përqafuen me afshin e mistikut, vuajtjen e pabesueshme që kërkoi edhe gjakun e tyne, me lehtësue qoftë edhe fajin e xhelatëve, tue marrë kështu përsipër, ringjalljen e besimit të të gjithëve, në nderin e dinjitetin e qenies njerëzore, për ata që u hodhën me guxim, ne zjarrin e ndezun nga çetat e satanëve të “Nanës Parti”! akt çlirues e purifikues, i fajit që verboi sytë e vllazënve e motrave të tyne, të fundosun në pellgun e humbjes së përjetshme, për ata, o vëlla e motër e imja, fjala asht e tepërt e gjesti jone mirënjohës, nuk tregon si duhet, madhështinë e aktit të tyne mbinjerëzor.
Ndoshta, heshtja e madhe, e plotë, e thellë, misterioze e masave të gjana besimtare, që nuk dinë me shprehë dhimbjen me fjalë, veçse me lutje, mund të jetë veli i vetëm, i hyjnueshëm, që mbështjell kujtimin e tyne të pavdekshëm e kunora e zbukurueme, aureolë shejtnie, në ballin e tyne ngadhnjimtar! Ishte kjo bota që unë dashunojsha pa rezerva!
***
O bijt e bijat fatzeza të Shqipnisë së martirizueme! Ju, me kockat e gjunjëve të thyeme me çekan para ekzekutimit, që të mos tentoni ikjen nga burgu;
– ju të mjerë, që ju shkulën dhambët e gojës e thonjtë e duerve, e u prenë gjuhën me gërshanë, qe të mos tregoni te vërtetën qe keni dëshmue në qelitë e Sigurimit;
– ju të rrahunit egërsisht me dru të pagdhendun, deri në vdekje, e me gjenitale të shkatërrueme, që të mos lindni “fëmijë reaksionarë”;
– ju me sytë e djegun me cigare, trupin e premë me thikë e plagët e mbushuna me kripë;
– ju që u varët me litar për ditë e javë të tana në degët e pemëve, dritaret e qelive e tavanet e qendrave të izolimit;
– ju që u hodhët nga dritaret e kateve të nalta, me i shpëtue torturës së padurueshme;
– ju që vdiqët nga uria e pagjumësia, nga dhimbja, dëshprimi e vetmia, në qelitë e errta
– ju, të rij e të reja qytetarë, që vuejtet për dekada të gjata në fshatra malore, pa dritë e pa ngrohje, dimën e verë, në punë të randa krahu, vetëm sepse me guxim, përbuzët degjenerimin që kërkojshin nga ju pashallarët e kuq, të harremeve komuniste;
– ju të rij e të reja, malsorë e fshatarë, që u detyruet me krrusë kurrizin, në projekte të çmenduna të pushtetit të pashpirt;
– ju klerikë, paqësorë e martirë, që para vdekjes, mbajtët besën e dhanë Krijuesit që adhuroni;
– ju nana, që akoma në të zeza vajtoni djalin e vramë e të zhdukun pa gjurmë, bashkëshorte të veja, me burrat gjallë në burgje e kampe shfarosjeje;
– ju bija, motra e vllazën të familjeve të përndjekuna, që u rrahët, u demaskuet, u përbuzët, u ndrydhët në kantieret e punëve ma të randa, me qëllim që të përkuleshit nën presionin e tiranisë së kuqe të “Nanës Parti”! që kërkonte poshtnimin moral e shkatërrimin tuej fizik;
– ju qytetarë shqiptarë në të gjithë vendin, që u shfrytëzuet ma keq se skllavet e piramidave, në kampet e punës së detyrueshme, në kantieret e “punës vullnetare”, në minierat e pasigurueme e në moçalishtet malarike, pa mëshirë e pa mbrojtje;
– ju, të gjitha ju, o krijesa fisnike, që nga Vermoshi deri në Konispol, që u persekutuat me kambëngulje e egërsi për dekada me radhë, vetëm sepse deshët jetën e lirë,
– e, ju o luftëtarë të lirisë, që dhatë jetën me armë në dorë për çlirimin e nji populli të shtypun e pavarësinë e atdheut të tradhtuem:
– më pranoni sot si nji vlla i familjes suej të madhe, bashkësisë dinjitoze të vuejtjes së pameritueme;
- accept me today as a living witness of your liberating message, embroidered with your hands, which still tremble from endless suffering, suffering that returned dignity to our common country, promised you the immortal hope of democracy and complete freedom, for the whole human family… one and indivisible!
And all together, let's pass on our liberating message as a legacy to the new generations:
May our collective tragedy be an inspiration for a crusade against torture, in any place and at any time. Never, never...!/Memorie.al
Lini një Përgjigje