FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Fighting smuggling or the phenomenon of informality through concession contracts seems like fighting windmills.
Even today, 10 years after the implementation of the oil marking concession contract, there is still no concrete data from the General Directorate of Customs (DPD) on how financially effective the concession has been in the fight against smuggling.
The DPD affirmed for "Monitor" that the oil tracking process has worked normally, while regarding the question of the number of cases of discovery of contraband oil through tracking from the concession contract, he did not comment.
As a result, for Customs, evasion in the fuel sector is detected in case of non-payment of excise duty by the operators, while there are no cases of smuggling or informality that have so far been detected through the concession contract.
"The concession contract concluded between the Contracting Authority and the concession company 'Global Fluids Internationals' (GFI) has as its object the marking/marking and monitoring of fuels, with the ultimate goal of quality control and revenue collection.
The General Directorate of Customs, in the capacity of the "Authority", through its structures, has cooperated and operated with GFI in relation to the control and monitoring of hydrocarbon products with the clear aim of verifying the marking of these products and, therefore, also paying off fiscal obligations.
Joint working groups, with representatives of the Authority and the GFI, every working day on the basis of risk analysis, operational information, work plans operate with physical controls and verifications and relevant analyses, at distribution or sales points and distributors, with minority and majority of hydrocarbon products.
During their daily tracking activity, these working groups, when they found problems in the concentration level of the marker in the liquid volume, stopped by proceeding according to the law by blocking the quantity of the product, blocking the distributor's point, collecting obligations fiscal and fine the operator.
In conclusion, we can say that the tracking process has worked normally", the General Directorate of Customs asserted.
The Hydrocarbons Association continues to assert the same position as it warned 8 years ago that the fuel tracking system in Albania, through the concession contract approved in 2011, has failed.
The president of the Hydrocarbons Association, Luigji Aliaj, told "Monitor" that the contract is abusive and was aimed only at the implementation of a theft scheme, since oil branding has never worked.
Mr. Aliaj emphasizes that the concessionaire company has not invested in any plant for the injection of the tracer substance, but implements the process technically, not realizing the uniform mixture of the marker.
According to the head of the Association of Hydrocarbons, in total, for the tax of 1 lek per liter that is levied on the operators, for a process that is not implemented, the consumers' pockets are burdened with 15 million USD costs per year.
“Markimi ose thënë më thjeshtë, shënjimi i naftës, nënkupton kur nafta dhe benzina ose hidrokarbure të tjera bëhen me shenjë, pra ngjyrosen ato sasi të cilat përjashtohen nga taksa, me qëllim favorizimin e sektorëve të ndryshëm, si: nafta për bujqësinë, peshkimin, sektorin detar, aviacion apo për përdorim ngrohje etj.
Është përgjegjësia e ministrit të Financave dhe Energjetikës të përcaktojnë llojin e shënjuesit (ngjyruesit) sipas sektorëve prioritarë.
Kjo procedurë është pjesë e standardit për çdo produkt dhe kompania, që merr të drejtën e furnizimit me naftë për këta sektorë, ka detyrimin ta sigurojë vetë këtë standard.
Shënjimi i naftës apo ngjyrimi i saj shërben që autoritetet e zbatimit të ligjit në këtë sektor të dallojnë lehtësisht nëse dikush abuzon, duke kaluar produktin e përjashtuar nga taksat në tregun ku duhej të paguhej taksa.
Kjo është një praktikë ndërkombëtare e ndjekur nga të gjitha shtetet ku funksionon ekonomia e tregut.
Në Shqipëri, për 10 vite, është shpikur një variant thjesht për të vjedhur dikush ca para. Tregu paguan taksën 1 lekë për litër për pseudo markimin e një produkti për të cilin paguhen të gjitha taksat, duke i zhvatur konsumatorit mesatarisht 15 milionë USD në vit.
Kjo nuk ndodh në asnjë vend të botës, pasi askush nuk ka si të përdorë produktin për të cilat janë paguar taksat, për sektorë të përjashtuar nga detyrimet. Kjo është paradoksale.
Por edhe sikur markimi të kishte rol, te ne nuk realizohet. Kjo për disa arsye. Së pari, kompania koncesionare nuk ka ndërtuar asnjë impiant injektimi dhe gjatë gjithë kohës përdor hedhje mekanike. Edhe individë me njohuri të pakta rreth kësaj fushe e kuptojnë që dy masa të lëngshme me specifikë të ndryshme nuk mund të përzihen në mënyrë uniforme.
Edhe kur është tentuar të bëhen kontrolle, ato kanë dështuar, pasi në një kampion, përqendrimi i markuesit ishte shumëfish i normës e diku tjetër, nuk kishte fare.
Së dyti, ky markues ndryshe nga shënjimi me ngjyrues nuk duket me sy. Për këtë kërkohen kryerja e analizave në laboratorë të specializuar që agjencitë tona shtetërore nuk e kanë. Pra është një shërbim zhvatës pa asnjë dobi”, pohon ai.
Kontrata u miratua nga qeveria e mëparshme në vitin 2011 me një ofertë të pakërkuar nga kompania ndërkombëtare Global Fluid International, me justifikimin se GFI ishte e specializuar në prodhimin e kimikateve dhe ka filluar të zbatohet në vitin 2013.
Qëllimi i koncesionit ishte të garantonte cilësinë e produktit (mospërzierjen e tij) dhe mosndërrimin e destinacionit të karburantit (p.sh., që nafta që përdoret për peshkimin të mos hidhej në treg).
Doganat: Kontrata koncesionare përfundon më 1 gusht 2023
Drejtoria e Përgjithshme e Doganave tha për “Monitor” se afati i përfundimit të kontratës është 1 gushti i këtij viti, sipas parashikimeve të VKM-së nr. 632, 31.7.2013, që ndryshe nga VKM nr.498, e datës 30.05.2013, përcaktonte datën 1 korrik 2013 të nisjes së shënjimit të naftës. Fillimi i kontratës koncesionare me afat 10-vjeçar u ndryshua më 1 gusht 2013 me vendimin e dytë të nxjerrë nga qeveria e mëparshme.
Me VKM nr.498, datë 30.05.2013, Këshilli i Ministrave ka miratuar procedurat e shënjimit të karburanteve në Shqipëri, duke i hapur zyrtarisht rrugën markimit të produktit. Vendimi përcakton se nga 1 korriku 2013, kompania koncesionare duhet të fillojë procedurat zyrtare për marrjen e të gjithë lejeve të nevojshme për instalimin e pajisjeve.
Ndërsa vendimi nr. 632, datë 31.7.2013, për një ndryshim dhe shtesë në vendimin nr. 498, datë 30.5.2013 të Këshillit të Ministrave “Për procedurat e shënjimit të naftës bruto dhe nënprodukteve të naftës” në mbështetje të nenit 100 të Kushtetutës dhe të pikës 5, të nenit 54 të ligjit nr. 61/2012 “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë”, me propozimin e Ministrit të Financave, Këshilli i Ministrave vendosi ndryshimet si: “1. Në aneksin 1, bashkëlidhur vendimit, kudo data “…1 korrik 2013…” zëvendësohet me “…1 gusht 2013 …”.
Nga Ministria e Financave dhe Ekonomisë nuk ka një përgjigje ndaj kërkesës për informim të “Monitor” si për afatet e përfundimit të koncesionit të markimit të naftës, fillimin e punës për inventarizimin e aseteve, por edhe si do të vijohet më tej me procesin e gjurmimit të karburanteve, do të menaxhohet nga shteti apo kompanitë private. Apo do të vijojë të jetë sërish GFI?
Vjet, Ministria e Financave dhe Ekonomisë, sipas këtyre përcaktimeve për mbylljen e kontratës në muajin gusht 2023, ngriti një grup pune me ekspertë të saj dhe Doganave të Përgjithshme për zbatimin e procedurave të mbylljes së koncesionit.
Por kompania koncesionare GFI Albania bllokoi procesin e grupit të punës për mbylljen e koncesionit, me pretendimin se ende nuk është realizuar një element i kontratës, ai i markimit të naftës bruto.
Burime nga DPD që ishin pjesë e grupit të punës nënvizuan më herët për “Monitor” se nuk u lejuan të zhvillohen procedurat e mbylljes së koncesionit, pasi janë ndeshur me pretendimet e kompanisë për moszbatimin e një komponenti të saj, atë të markimit të naftës bruto.
Qëllimi i grupit të punës ishte përgatitja e inventarit për pajisjet e instaluara nga subjekti dhe përcaktimi se cilat prej tyre do të kalonin në pronësi të shtetit. Burime nga grupi i punës shtuan se nga MFE nuk u janë komunikuar ndryshime në afatin e përfundimit të kontratës.
Ky ishte rasti i dyti në Shqipëri, pas atij të koncesionit të pullave fiskale që pretendimet e kompanive koncesionare, po nxisin debate për afatet e përfundimit të kontratave, ndërsa tarifat e larta apo absurde të këtyre shërbimeve i paguan konsumatori.
Në rastin e koncesionit të pullave fiskale, pas pretendimit të kompanisë për zgjatjen me 10 vite të tjera të afatit për mosrealizimin e një komponenti të kontratës, MFE mori vendimin për zgjatjen e saj edhe me 10 vite dhe uljen 20% të tarifës që paguajnë kompanitë e mallrave të akcizës.
Për sistemin e gjurmimit të karburanteve vjet, ministrja e Financave dhe Ekonomisë, Delina Ibrahimaj, paralajmëroi para deputetëve në Komisionin parlamentar të Ekonomisë dhe Financave ngritjen nga e para të një sistemi të ri gjurmimi për naftën, ndërsa tha se shteti shqiptar është në gjyq për këtë proces, pasi ai ka mbetur i pazbatuar.
“Komponenti i gjurmimit te karburantet mbetet i pazbatuar. Për këtë komponent jemi në proces gjyqësor.
Në planet e qeverisë shqiptare ishte edhe kryerja e gjurmimit të karburanteve, proces i cili nuk ka filluar. Kjo lidhet me gjyqin e shtetit shqiptar me një kompani edhe me ngritjen e një sistemi gjurmimi nga e para”.
“Monitor” mësoi se ishte kompania koncesionare e markimit të karburanteve Global Fluid International Albania (GFI Albania) që ka hedhur në gjyq vendimin e Këshillit të Ministrave për gjurmimin e karburanteve. GFI u pyet sërish nga “Monitor” se cilat janë arsyet e ankimit gjyqësor ndaj institucioneve shqiptare dhe për afatin e përfundimit të kontratës, por nuk mori asnjë përgjigje.
Shoqata e Hidrokarbureve thotë se operatorët e naftës vijojnë të paguajnë ende tarifën e markimit te karburantet, pavarësisht se kontrata ka përfunduar më 26 shkurt 2023 referuar anekseve të saj.
Në kontratën koncesionare parashikohet që data e përfundimit të saj është pas 10 vitesh operim, më 26 shkurt 2023. Të njëjtën datë të përfundimit të aktivitetit ka deklaruar në QKB edhe kompania koncesionare, Global Fluid International (GFI).
Kryetari i Shoqatës së Hidrokarbureve, Luigji Aliaj, pohon se ndonëse kontrata koncesionare ka përfunduar, ende nuk është bërë asnjë ballafaqim me grupet e interesit, ku do të dilte qartë se sa i pavlerë ka qenë ky koncesion.
“Ndërkohë, taksa vijon të vilet tek operatorët, madje po negociohet për ta përsëritur, me pretendimin se operatorit nuk i kanë dhënë të markojë naftën bruto. Kjo është marrëzia më e padëgjuar në botë. Nëse vërtet koncesionari ka hedhur në gjyq Ministrinë e Financave për këtë arsye, le t’ua japin të markojë edhe 10 vite naftën bruto.
Por nëse nuk arrin ta markojë, gjë e cila është fizikisht e pamundur, shteti shqiptar nuk ka pse e paguan më këtë operator, pasi askush në botë nuk mund të paguhet nëpërmjet një kontrate për një punë që nuk e kryen. Të tjerat janë justifikime për t’i kaluar disa miliona dikujt në kurriz të konsumatorit shqiptar”, – nënvizoi z. Aliaj.
Markimi i naftës bruto që prodhohet në vend, edhe pse teknikisht rezulton i pamundur, parashikohej në kontratën koncesionare të miratohej nga qeveria e mëparshme.
Në zbatim të saj, ish-qeveria “Berisha” miratoi vendimin nr.498, të datës 30 maj 2013, “Për përcaktimin e procedurave të shënjimit të naftës bruto dhe nënprodukteve të naftës”. Vendimi përcaktoi edhe afatet e fillimit të këtij shërbimi, që ishte 1 tetor 2013.
Këtij procesi të parealizueshëm teknikisht, me urdhër të ish-ministrit të Financave, Arben Ahmetaj, në vitin 2016 do t’i hapej rrugë fillimit të procedurës të shërbimit, i parashikuar në kontratë.
Deputeti i PS-së, Erjon Braçe, në cilësinë e Kryetarit të Komisionit Parlamentar të Ekonomisë në vitin 2016 do të deklaronte se “nafta bruto e prodhuar në vend, veçanërisht e asaj cilësie që është në Shqipëri nuk markohet, është e vështirë të markohet dhe është e vështirë të realizohet ky proces nga ana teknologjike, pavarësisht garancive që ka dhënë koncesionari.
Gjithashtu markimi i naftës bruto nuk ndodh kurrkund. Ky element u vendos në kontratë vetëm për të rritur vlerën e të ardhurave që do të arkëtonte koncesionari”.
Edhe zv.ministri i Infrastrukturës dhe Energjetikës, Ilir Bejtja, pohoi për “Monitor” se shteti shqiptar nuk e ka penguar koncesionarin të markojë naftën bruto, e parashikuar në kontratë. Pavarësisht se markimi i naftës bruto është i parashikuar në kontratë, procesi praktikisht dhe teknikisht është i pamundur të zbatohet, pasi ky markues është i vlefshëm deri në 45 gradë, ndërsa prodhuesit e naftës e përpunojnë atë deri në 95 gradë.
Z.Bejtja tha se kompania koncesionare ka tentuar ta realizojë procesin, por teknikisht ka rezultuar i pamundur. “Shteti shqiptar nuk e ka penguar kompaninë koncesionare të markojë naftën bruto, e parashikuar në kontratë.
Deri tani, procesi nuk është realizuar, pasi cilësia e naftës bruto të prodhuar në vend për t’u eksportuar, teknikisht nuk e mundëson markimin.
Megjithatë kompania koncesionare ka provuar ta markojë naftën bruto, për të rritur të ardhurat nga markimi, pasi kjo naftë nuk përdoret në tregun vendas dhe shteti nuk përfiton nga taksat dhe akciza, por nuk ka arritur ta realizojë procesin.
Për këtë arsye, mosrealizimi i procesit nuk është për fajin e qeverisë, por për faj të koncesionarit”, deklaroi më herët z. Bejtja.
Të ardhurat e koncesionarit
Deri në 2021, për 9 vite (periudha 2013-2021), të ardhurat e kompanisë GFI Albania sipas bilanceve në QKB janë rreth 3,4 mld lekë, apo 32 mln euro.
Në vitet 2013-2015, humbjet e kompanisë janë 282 mln lekë, ndërsa për vitet 2016-2021, fitimet janë rreth 856 mln lekë.
Në vitin e parë të operimit në 2013, të ardhurat e kompanisë nga markimi i karburantit arrinin 137 mln lekë. Vitin e parë, kompania e ka mbyllur me pozitë jo të mirë financiare. Humbjet arrinin rreth 99 mln lekë.
Më pas, në 2014, të ardhurat e kompanitë u rritën 170% më shumë se 2013, ndërsa humbjet u thelluan me 84%.
Në dhjetor të vitit 2014, GFI ka shitur 75% të aksioneve tek aksioneri i dytë, “Petroleum Consulting Partners”, që më parë kishte rreth 25% të aksioneve dhe pjesën tjetër prej 75% e kishte GFI, sipas të dhënave të QKB.
Të ardhurat e kompanisë në 2015 ishin 374,5 mln lekë, ndërsa humbjet ishin 31 mln lekë. Për vitin 2015, të ardhurat shënuan rritje të lehtë krahasuar me 2014, ndërsa humbjet e kompanisë u reduktuan 5-fish krahasuar me vitin paraardhës.
From 2016 to 2021, the company's revenues followed the upward trend, with the exception of 2020, where due to the pandemic, revenues fell by 7% compared to 2019. From 2016, the company's profits also increased.
On February 16, 2022, GFI Albania changed the beneficial owner or the individual who owns or controls the entity. The beneficial owners initially registered for the company GFI Albania were Ismail Mulleti (Albanian citizen) and Assaf Halkin (Israeli citizen).
On February 16, 2022, according to the Register of Beneficial Owners at the CKB, Ismail Mulleti and Assaf Halkin were deregistered and Nerve Korkmaz with Turkish citizenship was registered. /Monitor
Lini një Përgjigje