FLASH
Shkruar nga Rob Geist Pinfold & Dania Thafer
Why the Gulf states' grand strategies are unlikely to change, even under the pressure of Iranian attacks...
The policies of the Gulf states and the assumptions on which they are based are facing their most severe test yet. After pressuring the United States not to strike Iran, these countries now face daily Iranian missiles and drones. The perception of the Gulf states as an oasis of calm and stability, carefully built by themselves, has been shaken.
Commentators remain divided on what will change first: will the Gulf states abandon their dependence on the United States, or will they abandon the long-standing effort to bring Iran closer through dialogue? In any case, there is a growing belief, both inside and outside the region, that this conflict will force Gulf leaders to rethink everything.
The Gulf states are indeed facing unprecedented pressure. However, this does not mean that they will fundamentally change their grand strategies in response to the war. On the contrary, they are likely to continue to deepen their security partnership with the United States, while maintaining some form of engagement with Iran.
Predictably, the war has heightened suspicions in the region about the Gulf states’ support for Washington. It has reinforced the sense that these countries remain second-rate allies to the US, compared to Israel. Even more problematic, the US bases in the region, which were supposed to serve as a deterrent to attacks against the Gulf, now appear to have had the opposite effect.
However, disagreements between the United States and its Gulf partners over how to deal with Iran are not new. Most Gulf states opposed the U.S.-led invasion of Iraq in 2003, fearing that Iran would benefit from the chaos. The Gulf Cooperation Council subsequently did not support the Obama administration’s nuclear deal. When Israel attacked Iran in June 2025, GCC countries lobbied Washington to get Israel to accept a ceasefire; ultimately, the U.S. joined the military campaign. None of these episodes severed ties between the Gulf and the United States, although they caused great concern.
For this reason, the Gulf states are unlikely to expel US forces after the conflict ends. Such a move would be interpreted as justification for Iranian attacks. There is also little evidence to support Tehran’s claim that the US has extensively used its bases in the Gulf to strike Iran. On the contrary, most GCC countries forbade Washington from such use, but Iran attacked them anyway.
Kjo tregon se heqja e bazave amerikane nuk do ta mbronte domosdoshmërisht Gjirin nga sulme të ardhshme iraniane. Irani po përpiqet ta ndërkombëtarizojë luftën duke goditur qendrat ekonomike të GCC-së, me synimin për të tronditur tregjet globale dhe për të imponuar një armëpushim. Pikërisht kjo logjikë, dhe jo vetëm prania e bazave amerikane, e ka shtyrë Teheranin të sulmojë shtetet e Gjirit. Kjo do të thotë se, në rast të një konflikti tjetër në të ardhmen, vendet e GCC-së ka gjasa të mbeten objektiva, pavarësisht nëse bazat amerikane janë të pranishme apo jo.
Shtetet e Gjirit ndodhen përballë një dileme: vuajnë nëse i mbajnë trupat amerikane në territorin e tyre, por mund të vuajnë edhe më shumë nëse i largojnë ato. Konflikti aktual vetëm sa i ka forcuar lidhjet e sigurisë mes SHBA-së dhe Gjirit. Pa sistemet e avancuara amerikane, si Patriot PAC-3 dhe THAAD, shtetet e Gjirit do të kishin paguar një kosto shumë më të lartë. Të kombinuara me kapacitetet amerikane të paralajmërimit të hershëm nga bazat në rajon, këto sisteme kanë ndihmuar në neutralizimin mesatarisht të rreth 90 për qind të municioneve iraniane.
Alternativat ndaj partneritetit të sigurisë Gjiri-SHBA tregojnë kufijtë e politikës së balancimit. Pasi Izraeli goditi Dohën, Katar, në shtator 2025, një marrëveshje mbrojtjeje mes Arabisë Saudite dhe Pakistanit u paraqit si shembull i diversifikimit të lidhjeve ushtarake të shteteve të Gjirit. Megjithatë, pavarësisht retorikës pakistaneze, ndikimi i saj në konfliktin aktual ka qenë i papërfillshëm. Në vend që të përqendrohej te ndihma për Arabinë Saudite, Pakistani siguroi dërgesat e veta përmes Ngushticës së Hormuzit.
Edhe një kthesë drejt partnerëve të tjerë mund të krijojë vështirësi të reja. Personeli ushtarak do të duhej të përshtatej me sisteme të ndryshme, ndërsa politikat amerikane të përdorimit të dyfishtë ndalojnë shitjen e teknologjive të avancuara për shtetet që blejnë pajisje rivale nga kundërshtarët e Uashingtonit. A mund të mbështetet Gjiri te Kina, kur Pekini ka qëndruar jashtë këtij konflikti dhe ka abstenuar në një rezolutë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, të mbështetur nga GCC-ja, që dënonte sulmet iraniane? Po ashtu, bashkëpunimi i sigurisë me Europën funksionon më mirë si plotësues i rolit amerikan, sesa si zëvendësues i tij.
Ndërsa marrëdhëniet SHBA-GCC ka gjasa të mbeten të qëndrueshme, perceptimet e Gjirit për Iranin po ndryshojnë. Para konfliktit, shumë deklarata të vendeve të GCC-së e quanin Iranin “vend vëllazëror”. Edhe nëse kjo ishte pjesërisht retorikë, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë qenë prej kohësh partneri i dytë më i madh tregtar i Iranit, ndërsa viti 2023 solli një afrim saudit-iranian. Tani që Irani vazhdon të lëshojë breshëri raketash ndaj qyteteve të tyre, gjuha e shteteve të Gjirit po bëhet më e ashpër. Ato e kanë dënuar vazhdimisht Teheranin për veprimet e tij “të urryera”, ndërsa një zyrtar me ndikim i një think tank-u saudit e quajti Iranin “armik”, formulim që para këtij konflikti do të konsiderohej i papranueshëm.
Pavarësisht kësaj, vendet e GCC-së nuk do ta ndërpresin angazhimin me Iranin. Shumë prej tyre e kanë konsideruar prej kohësh Iranin si kërcënim. Megjithatë, ato e kundërshtuan konfliktin sepse besonin se Irani mund të përmbahej më mirë përmes angazhimit sesa me forcë ushtarake. Refuzimi i tyre i vazhdueshëm për të kaluar në ofensivë sugjeron se ky supozim mbetet ende në fuqi.
Pa ndryshim regjimi, Irani mund të shkaktojë trazira për një kohë të pacaktuar në Ngushticën e Hormuzit. Sistemet interceptuese janë vendimtare për kufizimin e dëmeve, por ato nuk mund ta ndalin as kapacitetin e Iranit, as gatishmërinë e tij për të lëshuar dronë dhe raketa. Shtetet e Gjirit mbeten pengje të gjeografisë: ato dyshojnë për ambiciet irredentiste të Iranit në afërsi të tyre, por njëkohësisht varen nga marrëdhëniet me të për të ruajtur stabilitetin rajonal dhe për të mbajtur të hapura rrjedhat tregtare. Ndoshta kjo shpjegon pse, me përjashtim të Emirateve të Bashkuara Arabe, çdo shtet tjetër i Gjirit e ka mbajtur të hapur ambasadën në Teheran.
Një ndryshim i qartë është rritja e ndjenjës së unitetit mes popujve të Gjirit. Përplasjet verbale mes sauditëve dhe emiratasve, që dominonin rrjetet sociale dhe deklaratat zyrtare para luftës, janë zbutur. Fakti që Irani ka sulmuar çdo shtet të Gjirit, përfshirë Omanin, me të cilin kishte lidhje veçanërisht të afërta, ka krijuar ndjesinë se Gjiri po përballet së bashku me të njëjtin kërcënim. Kjo ka nxitur thirrje për një “NATO të Gjirit”: një aleancë sigurie që do të mund të shfaqte unitet rajonal dhe të frenonte kërcënimet pa pasur nevojë për partnerë të jashtëm.
Deri tani, megjithatë, nuk ka shenja se ky solidaritet popullor do të përkthehet në një nivel të tillë rreshtimi politik. Dallimet serioze politike dhe perceptimet e ndryshme për kërcënimin vazhdojnë të pengojnë unitetin. Omani e uroi zyrtarisht liderin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamenein. Asnjë shtet tjetër i GCC-së nuk ndoqi të njëjtin hap. Ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe janë goditur nga afro 2 mijë raketa dhe dronë iranianë, Omani raportohet se është përballur me më pak se një duzinë. Me dalje në Detin e Kuq që nuk varet nga Ngushtica e Hormuzit, Arabia Saudite mund të forcojë thjesht fushatën e saj afatgjatë për tërheqjen e investimeve të huaja në energji, ndërsa Emiratet, qendrat e të cilave në Jebel Ali dhe Fujairah janë goditur vazhdimisht, përballen me një sfidë më të madhe. Në fund, naftës saudite i ka garantuar rrjedhjen tubacioni Lindje-Perëndim, ndërsa shtetet e tjera të Gjirit mbeten shumë të cenueshme nga ndërprerjet.
Kjo nuk do të thotë se nuk do të ketë ndryshime. Shtetet e Gjirit mund të thellojnë bashkëpunimin e tyre ushtarak, diçka që SHBA-ja e ka kërkuar prej vitesh, ose mund t’i bashkohen një koalicioni ndërkombëtar për sigurinë e Ngushticës së Hormuzit. Por ato me gjasë do të ndalen përpara krijimit të një versioni të mirëfilltë lokal të NATO-s. Në vend të kësaj, mund të forcojnë më tej Komandën e tyre të Unifikuar Ushtarake, dikur e njohur si Peninsula Shield, e cila synon të integrojë forcat e armatosura të vendeve të GCC-së në një strukturë të përbashkët mbrojtëse. Po ashtu, ka të ngjarë që të investojnë më shumë në industri të lokalizuara të mbrojtjes, me theks te sisteme vendase të mbrojtjes nga raketat, më pak të varura nga aktorë të jashtëm.
Ndryshimi i madh strategjik është i rrallë dhe i vështirë. Nga këndvështrimi amerikan, ai shpesh kërkon ose një sulm me shumë viktima, si Pearl Harbor apo 11 Shtatori, ose një ngjarje transformuese në nivel sistemi, si shpërbërja e Bashkimit Sovjetik. Edhe pse shtetet e Gjirit ndodhen në një pikë kthese, kriza aktuale ende nuk e ka kaluar këtë prag. Sulmet iraniane përbëjnë një sfidë ekonomike, por nuk kanë shkaktuar viktima masive.
Në vitin 2003, ministri i Jashtëm saudit, Saud bin Faisal Al Saud, paralajmëroi se mbretëria nuk do të lejonte që SHBA-ja të përdorte bazat e saj në territorin saudit për të sulmuar Irakun. Ai e quajti paraprakisht konfliktin e ardhshëm një akt “agresioni”. Sauditët mund të jenë ndier të justifikuar në bindjen e tyre se lufta do të sillte vetëm paqëndrueshmëri dhe do të forconte ndikimin iranian. Megjithatë, ata nuk e rishikuan marrëdhënien e tyre as me Iranin, as me Shtetet e Bashkuara.
Today, the stakes are much higher. But once the situation calms down, GCC countries will likely choose to adjust existing policies rather than undertake radical change. While the United States remains a significant part of the problem, it also continues to be a significant part of the solution. Ironically, the same is true for Iran. /Adapted from ForeignPolicy/
Rob Geist Pinfold, lecturer in international security at King's College London, researcher at the Peace Research Center Prague and associate professor at Johns Hopkins University
Dania Thafer, executive director of the Gulf International Forum
Lini një Përgjigje