FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Over two decades after Brussels' promise, the region's countries remain outside the EU amid unfinished reforms, corruption, and geopolitical rivalry.
The Western Balkan countries are responsible for the slowed expansion of the European Union, due to the poor implementation of democratic reforms, but also the European Union itself, which has long prioritized stability to the detriment of democracy in the region.
EUobserver raises the question of whether the Western Balkan countries will ever become EU members and warns that this “brings geopolitical risks for Europe, as external powers are trying to strengthen their influence in the region” .
“Just look at Serbia,” the portal emphasizes, adding that “in Serbia, although a candidate country for membership, support for EU accession is the lowest in the region and only 33 percent of citizens support it.” “Serbia, under President Aleksandar Vučić, continues to rely on Russian gas and is deepening cooperation with China ,” writes EUobserver.
In support of this assessment, the portal also refers to a separate analysis stating that "Serbian students and the diaspora are not giving up on pressure on Vučić to call elections, but the European Union is not helping them in this regard."
Writing in EUobserver
In 2003, the European Union promised the countries of the Western Balkans that they would one day become members of the union. More than two decades have passed, and they still remain outside. Why do they keep waiting? And will that day ever come?
Albania, Bosnia and Herzegovina, Serbia, Kosovo, North Macedonia and Montenegro, these are the so-called “Western Balkans Six”. All are candidate countries for EU membership. However, since Croatia’s accession in 2013, the “waiting room” has not been emptied. And since 2022, the enlargement debate has been dominated mainly by the issue of Ukraine.
This is despite the fact that some Western Balkan countries have been much further along in the accession process than Ukraine. So which countries are most likely to join first?
For now, Montenegro appears closest to membership, followed by Albania. But even for these leading countries, significant obstacles remain. The most persistent problem in the region is democratic backsliding, including systemic corruption and a lack of transparency.
Bisedimet e zhvilluara në Mal të Zi gjatë muajit mars nxorën në pah se, megjithëse vendi ndodhet në “fazën finale” të negociatave, Brukseli ende pret që ai të përshpejtojë reformat dhe të ndërtojë institucione të forta të afta për të mbrojtur demokracinë.
Rasti i Shqipërisë e ilustron edhe më qartë këtë sfidë. Edhe pse kryeministri Edi Rama shpesh duket si një figurë natyrale në tryezën e liderëve të BE-së, në realitet vendi i tij ka rrëshqitur drejt një shteti de facto njëpartiak që prej ardhjes së tij në pushtet trembëdhjetë vite më parë.
Sipas Transparency International, Shqipëria vazhdon të regjistrojë nivele të larta korrupsioni. Prabakthimi demokratik është përhapur në të gjithë rajonin. Të paktën kështu tregon Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2025.
A mban Bashkimi Europian një pjesë të përgjegjësisë për këtë situatë?
Disa ekspertë mendojnë se po. Ata argumentojnë se disa aspekte të politikës së zgjerimit të BE-së kanë favorizuar prej kohësh stabilitetin e regjimeve më shumë sesa demokracinë.
Procesi funksionon në këtë mënyrë: BE-ja u ofron vendeve kandidate asistencë financiare dhe teknike, në mënyrë që ato të përshtatin atë që njihet si acquis i BE-së — me fjalë të tjera, kuadrin ligjor dhe rregullator të unionit.
Por për shumë studiues, kjo çon vetëm në adoptim sipërfaqësor të normave dhe nuk arrin të ndryshojë realitetet politike të rajonit.
Së dyti, ritmi i ngadaltë i integrimit është vetë pjesë e problemit. Kur elitat qeverisëse shohin se anëtarësimi nuk ka gjasa të realizohet gjatë karrierës së tyre politike, ato kanë pak motivim për të çuar përpara reforma të vështira.
Megjithatë, për Bashkimin Europian ka shumë në lojë.
Zvarritja e zgjerimit sjell gjithashtu rreziqe gjeopolitike në rritje për Europën në tërësi, sepse fuqi të jashtme po përpiqen të konsolidojnë ndikimin e tyre në rajon.
Mjafton të shohim Serbinë. Pavarësisht se është vend kandidat, mbështetja për anëtarësimin në BE atje është më e ulëta në rajon, vetëm 33 për qind.
Nën drejtimin e presidentit Aleksandar Vuçiç, vendi vazhdon të mbështetet te gazi rus dhe të thellojë bashkëpunimin me Kinën.
E njëjta gjë vlen edhe për Bosnjën dhe Hercegovinën, ku lideri i Republikës Sërpska, Milorad Dodik, mbështet hapur afrimin me Moskën.
Kina gjithashtu ka krijuar një prani të konsiderueshme në rajon, duke investuar 32 miliardë euro që nga viti 2014, kryesisht përmes projekteve të infrastrukturës dhe energjisë.
Për të thyer ngërçin, po fitojnë terren qasje alternative.
Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë mbron atë që e quan “integrim operacional”, përfshirjen e institucioneve të Ballkanit Perëndimor në procese dhe agjenci të përzgjedhura të BE-së pa u dhënë anëtarësim të plotë.
Vetëm pak ditë më parë, kancelari gjerman Friedrich Merz hodhi idenë e “vendeve të asociuara”, të cilat mund të marrin pjesërisht pjesë në negociatat e BE-së. Ai i referohej kryesisht Ukrainës.
But the idea of gradual membership has been discussed for a long time and could gain momentum if the political will exists within the union.
But, returning to our initial question: when can the Western Balkans join the EU?
Montenegro had hoped to become a member by 2028, just two years from now. But this deadline may prove difficult to meet for all the reasons we mentioned.
Therefore, the early 2030s sounds more realistic, although there are absolutely no guarantees.
Even the European Union itself must resolve some internal issues before welcoming new members, including the issue of unanimity in decision-making on certain policies. / Pamphlet /
Lini një Përgjigje