FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga Ukraina te klima: si ushqehen njëra-tjetrën konfliktet e reja...
Në diskursin ndërkombëtar është bërë modë fjala “polycrisis”, një gjendje ku bota përballet me disa kriza njëkohësisht, të ndërlidhura me njëra-tjetrën, duke krijuar një situatë të përgjithshme destabilizimi. Por në realitet, shumë analistë po vënë re se nuk bëhet më fjalë për kriza spontane, por për një arkitekturë të qëllimshme destabilizimi, ku aktorë shtetërorë dhe jo-shtetërorë përdorin kaosin si instrument politik dhe strategjik.
Sipas raporteve më të fundit ndërkombëtare, 22 shtete janë identifikuar si më të rrezikuarat nga ky fenomen, vende ku krizat ekonomike, klimatike dhe të sigurisë përplasen njëra mbi tjetrën, duke i futur në një spirale të rrezikshme.
Kriza të shumta apo kriza të prodhuara?
Krizat e sotme nuk janë të izoluara. Lufta në Ukrainë, përplasja e SHBA me Kinën, ngritja e një blloku autoritar midis Pekinit, Moskës, Teheranit dhe Phenianit, krizat klimatike dhe mungesa e ujit, si dhe sfidat e inteligjencës artificiale, nuk ndodhin në vakum. Ato ushqehen nga njëra-tjetra, duke e bërë më të vështirë dallimin mes pasojës natyrore dhe manovrës së qëllimshme. Për shembull, agresioni rus në Ukrainë nuk ka shkaktuar vetëm pasiguri të sigurisë, por edhe krizë energjetike e ushqimore që u përdorën si mjet presioni ndaj Europës dhe vendeve në zhvillim.
Aleanca e autoritarëve dhe dobësia e Perëndimit
Ndërkohë, Kina dhe Rusia po promovojnë një rend të ri botëror duke u lidhur ngushtë me Iranin dhe Korenë e Veriut. Ky “bllok autoritar” e përdor destabilizimin global si kartë politike. Sa herë që Perëndimi merret me emergjencat e brendshme, ky bllok fiton terren. Përballë kësaj, Perëndimi duket shpesh i kapur në befasi, i ngatërruar mes retorikës dhe mungesës së një strategjie të qartë.
Kriza klimatike si katalizator i konflikteve
Ndryshimet klimatike nuk janë më vetëm çështje ambientale. Ato po ndikojnë drejtpërdrejt në stabilitetin e shteteve. Në Afrikë, ku temperaturat pritet të rriten me 1 deri në 4 gradë Celsius deri në vitin 2030, humbjet ekonomike mund të arrijnë deri në 50 miliardë dollarë. Kjo do të thotë më shumë konflikte për burimet natyrore, më shumë migrim dhe më shumë terren për grupet ekstremiste që shfrytëzojnë varfërinë dhe kaosin.
Teknologjia si armë e dyfishtë
Inteligjenca artificiale është shembulli më i mirë i një krize që është njëkohësisht mundësi dhe kërcënim. Nëse përdoret pa rregull, ajo rrit pabarazitë, shkurton vende pune dhe shndërrohet në instrument propagande dhe kontrolli nga regjimet autoritare. Nëse menaxhohet me kujdes, ajo mund të zbusë shumë nga problemet e botës. Dilema qëndron në faktin se nuk ka një rregullator global për ta balancuar këtë teknologji.
Nga polycrisis tek “strategjia e ngërçit”
Sot nuk është më e qartë nëse bota ndodhet përballë një polycrisis spontane apo një strategjie të mirëorganizuar ngërçi global. Çdo krizë shndërrohet në pretekst për të dobësuar rendin liberal ndërkombëtar, për të forcuar autoritarët dhe për të rrëzuar besimin e qytetarëve tek demokracia. /Përshtatur nga "Finacial Times"
Lini një Përgjigje