FLASH
Shkruar nga Pamfleti
I was born in the city of Korça, on October 22, 1953. I left Albania in October 1990, after we were given the right to repatriate to Yugoslavia (now North Macedonia). In June 1992, I emigrated to Italy, where I still live today. Although I have been away for 32 years, I did not cut ties, as Albania was the country of my birth, where I spent 37 years, and that part of my blood is Albanian. Years later, the ties with Albania were strengthened, as I also took my wife from Durrës. We came every year on vacation, but the short time of our stay meant that many contacts were cut off. However, true friends and comrades remained forever in my heart.
In the last three years, I did not have the opportunity to visit Albania. But during 2022, I came several times. My commitment on the one hand and the coincidence on the other, made it possible for me to re-establish connections with friends and colleagues whom I had not seen for decades. Knowing my past, some of them advised me to write down what had happened in my life. At first, this idea seemed like a utopia to me, since even though I had been a good student, I had no inclination towards drafting. Then I reflected. I would just write my story, true events, where not much inspiration was needed. Perhaps a writer would know how to present these events, as a true pen artist knows. As I will write them, without much description: short, simple, naked, as they happened.
ADVERTISEMENT
Something else that pushed me even more to write this book was an interview on TV Klan, which I saw in October of this year, directed by the well-known journalist Blendi Fevziu. I did not seek revenge. But I didn't even have justice. With this book, I will make known to the Albanian public opinion, the role of the individuals who contributed to my suffering and that of my family. And today, I am putting my finger on these "beings", not for the task they had, but for the way they performed it. I will start my writing with my grandfather, from my mother's side, to continue with my father, where I will touch on the most important moments of their lives. This will help the reader to know my background.
Then I will also talk about myself. In this book I will also tell some events, one more dramatic than the other, that happened to people I had the honor of knowing. I am glad that many books have been published on the suffering and persecution of "enemies of the people" and their families in internment camps and prisons during the communist dictatorship. I was able to read some of these works. I believe that this book, in a modest way, will contribute to know even more the inhumane methods of the State Security, the way they created accusations and how they destroyed people and families to keep the people under terror.
The author.
December, 2022
ADVERTISEMENT
Continues from last issue
CHAPTER TWO
It was the first time in those two months that I met this intriguer's eyes. After these words, the nervousness of Heraclius reached its peak. I mentioned above, that he was sitting at the end of the bed. His feet moved, sometimes one and sometimes the other, hitting the sponde. His face contorted and darkened. I can't explain to you, the true color he got. He stood up and after staring into my eyes, he began to expel all the bile he had inside.
- "You! - he told me. - You are a sworn enemy of this power, from the tip of your hair to the nail of your foot! You have to drag your whole life! No matter how much you are punished now, we will punish you again and you will never get out of prison again"! I looked at this spirit with disgust. That was the last time I saw him.
Towards the end of December, they bring us another soldier. They called him Vasillaq and accused him of a murder that had been committed near his village. Later, during the investigation, he found out that his father was also arrested for this reason. He had left the tank at the factory (since Vasillaqi served in the army in the tank department) and had returned home, without permission. His bad luck, that on the day of his return, the murder had happened and the police dog had directed him to his house. He insisted that he was innocent, but no one believed him during the investigation.
In addition, one day when they returned him, a mole on his face hurt, ending with some hairs that had been pulled out. After a week, that he stayed with us, Vasillaq was taken away from us. When there were three of us, we were close to sleep. When one of us wanted to switch arms, the three of us would get up and roll around. Months later, I was the fourth one myself for a few days. When we lay down to sleep, we chose the width, where you could not stretch your legs completely, and to stretch them, we raised them on the wall.
Mua në këtë periudhë, më ndërruan hetuesin. Filloi faza e tretë e hetuesisë sime. Hetimet tani i ndiqte Ligor Kondili. Pasi mu dorëzua akt-akuza, çdo gjë u qartësua. Do të më dënonin për agjitacion e propagandë. Që në hetuesinë e parë, ai mbante proces-verbalin e pyetje-përgjigjeve. Më bëri përshtypje se nga dosja që kishte përpara, nxori një foto të një madhësie pothuaj 9×12 cm., që kishim bërë vitin e fundit të fakultetit, që duhej për dokumentet. Kuptohet, çasti kur kisha dalë në fotografi, kishte fiksuar një Nestor, në periudhën më të lumtur të jetës së tij.
Ndërsa tani përpara Kondilit, ishte një tjetër Nestor, të paktën në paraqitje. Pasojë e gjendjes psikologjike, e kushteve të vështira të jetesës në birucë, ushqimit të keq dhe mbi të gjitha, trajtimit që më ishte bërë nga hetuesia, në ato muaj. Si duket pamja ime e re, nuk ngjiste me fotografinë. Prandaj, ai herë shihte nga unë e, herë foton, sikur nga ajo do të merrte një përgjigje, për të sqaruar dyshimin e tij. Më në fund këtë dilemë ia hoqa, duke i thënë me ironi, që të mos dyshonte se fotoja ishte e imja.
Në fillim Ligori insistonte, se ishin shokët e mi që më akuzonin për agjitacion e propagandë. Por, se kush ishin këta shokë, nuk më tregonte. Me pak fjalë edhe ai nuk më tregonte gjë konkrete. Nga ana ime vazhdoja si gjithmonë, të hidhja poshtë akuzat. Kur më çonin në hetuesi, ishte një periudhë që kishte rënë mjaft dëborë. Ndodhte që të kishte edhe diell, drita e të cilit dhe refleksi i borës më verbonin. Zyra e Kondilit, ishte në pallacinën tjetër dhe kur kaloja nëpër oborr dhe hyja brenda, nuk arrija të shihja.
Më dukej sikur përpara syve të kisha prozhektorë të fuqishëm, që ndizeshin dhe fikeshin. Duheshin minuta të tëra, që të stabilizohej shikimi. E njëjta gjë më ndodhte edhe kur kthehesha në errësirën e birucës. Kisha edhe një problem tjetër. Me veshjen e lehtë që kisha, në birucë, trupi ishte mësuar. Por kur dilja jashtë, për të shkuar në hetuesi, më priste i ftohti, me temperaturat minus. Kështu që problemit të syve, iu shtohej edhe ndryshimi i madh i temperaturës, që më godiste në trup.
Gjatë hetuesive me të, vura re që përpiqej të hapte tema të ndryshme, në lidhje me vepra dhe shkrimtarë të letërsisë botërore. Ndoshta për të kuptuar botëkuptimin tim, se kështu e kishin instruktuar. Në gjendjen e vështirë që isha, ato biseda të tij, më dukeshin të shpëlara. Ia preva disa here, se nuk më interesonin ato diskutime.
Nga mesi i muajit, një mëngjes, pata një përplasje me një nga policët e rinj të shërbimit. Për këtë, me urdhër të oficerit të rojës dhe me dijeninë e hetuesit tim, më dënuan tre ditë të lidhur me hekura. Më lart, ju tregova mënyrën e lidhjes së duarve nga mbrapa. Në këtë rast, pasi siguroheshin që t’i kishin shtrënguar mirë, të vinin kyçin. Natën e parë, nuk e kalova keq.
Josifi i palosi të gjitha batanijet dhe krijoi një farë jastëku të lartë. Kështu, pata mundësi të mbështesja kokën, pa i rënduar supit, meqenëse i vetmi pozicion ishte të rrije në krah. Polici i turnit, që gjatë natës kontrollonte nga sporteli, në këto raste shihte dhe hekurat, a ishin në vend. Ditën ishte ndryshe, pasi kur vinin vaktet e të ngrënit, t’i hiqnin. Natën e dytë, e pata pak më të vështirë.
Fillova të ndjeja në supe dhimbje, por edhe kjo natë me pak dhimbje kaloi. Ishte nata e tretë ajo, që më bëri të vuaja shumë. Dhimbja në supe, ishte shumë e fortë. Nuk mund të rrija shtrirë, në asnjë pozicion. Filluan edhe duart të më dhembin. Kur sollën mëngjesin, m’i hoqën përfundimisht. Edhe sot që kanë kaluar 46 vite, nga duart e mia, nuk janë zhdukur shenjat e atyre hekurave.
Nga fundi i janarit në birucë, na sjellin Vasillaqin, përsëri. Sapo e pa, Josifi më bëri shenjë, të kisha kujdes. Ushtari na tregoi që këto kohë, e kishin mbajtur në një tjetër qeli dhe se hetuesia vazhdonte, por deri atë çast, nuk kishin asgjë të re. Më pas desh të dinte, si kishte shkuar hetuesia jonë.
I thashë që më kishin akuzuar, për agjitacion e propagandë. Koha kalonte. Nëpër birucat mbretëronte heshtja e cila, prishej herë pas here nga zhurma e fortë e shuleve të dyerve, që hapeshin e mbylleshin. Hetuesia vazhdonte me ritëm të plotë. Herë pas here, na takonte dhe ne të treve.
Pas disa javësh Josifin, e hoqën nga biruca jonë. Më vonë mora vesh, se e kishin kthyer në Spaç. Si kaluan disa javë të tjera, Vasillaqi më tregoi se vrasësin e vërtetë, e kishin kapur. Babanë e tij, e kishin liruar dhe do ta bënin komunist, për qëndrimin e vendosur që kishte mbajtur. Kurse atij, i kishin dhënë 3 muaj (minimumin), për ikje pa lejë, dhe dënimin do ta mbaronte në qeli.
Gjatë gjithë kohës që i mbeti, qëndroi me mua dhe një ditë para se të lirohej, më këshilloi se po të më sillnin ndonjë të arrestuar të ri, të mos i tregoja akuzën e arrestimit. Kjo nga njëra anë, vërtetoi dyshimin e Josifit, por nga ana tjetër, tregoi se edhe Vasillaqi, ishte një djalë i ndershëm. Të nesërmen u përshëndetëm dhe i urova gjithë të mirat.
Më pas, për disa javë, më lanë vetëm. Ligori përdori metodat e tij mashtruese, që të më bindte të pranoja. Sipas tij; “e kishin detyrë partie”, që populli të shihte, se nuk dënoheshin njerëz kot. Kjo, sipas tij, do të ndihmonte që mamaja me motrën, të mos kishin pasoja. Pasi edhe këto përpjekje i shkuan kot, filloi ballafaqimi me dëshmitarët.
Tre të parët që vinin nga fakulteti, një djalë dhe dy vajza, ishin të huaj për mua. Ishim në të njëjtin fakultet, por nuk kishim shoqëri. Vura re një pamje të trembur, në fytyrat e vajzave. Ndoshta ishte “transformimi” im, që provokonte këtë. Kurse ai djali, qëndronte ulur aty pranë sobës të zjarrit dhe thithte cigaren pa pushim, pa ngritur kokën, gjatë gjithë kohës. E gjitha ishte një farsë. Ndoshta dhe ata ishin penduar që kishin hyrë në këtë valle.
Më pas iu erdhi radha, dy shokëve të mi korçarë. Unë në qytet kisha patur mjaft shokë, si ata të vegjëlisë, që ishim rritur bashkë, shokë të gjimnazit, mjaft të tjerë që kisha njohur verës, kur ngjitesha për të bërë gjimnastikë në kodrat e Shën Thanasit (nga zoti Kene). Kush është korçar, i njeh ato kodra të bukura plot me rogovecka (akacie), që të kënaqnin me aromën e luleve të tyre të bardha.
Pasi më arrestuan, kishin marrë gjithë fotografitë që kishim, për të parë shokët e mi, dhe kishin mundur që dy prej tyre, t’i bindnin për të më dalë dëshmitarë. Me pak fjalë, ata nuk tregonin një të vërtetë, por një shpifje. Në këto raste, flitet shpesh për spiunë dhe shumë pak, për shpifamanë e intrigantë. Për mua, shpifja është më e rëndë se spiunllëku.
Akuzat e këtyre dëshmitarëve, me gënjeshtra dhe shpifje, jua u përplasa në sy. U vunë në vështirësi. Ligori, jo vetëm që nuk kërkoi të zbulojë të vërtetën, si hetues i çështjes, por jua u rregulloi dëshmitë, që në gjyq të ishin më të besueshme. Me pak fjalë, ky hetues, vërtetoi edhe një herë atë që, ata bënin të pamundurën, të më rëndonin sa më shumë. E kisha të qartë se edhe sikur këta dëshmitarë të mos ishin, do të gjenin të tjerë.
Koha kalonte, dhe pas ballafaqimeve, Ligori përpiqej që të pranoja akuzën. Kur kjo nuk po vinte, në një moment i hapi kartat. Më shpjegoi shkakun e vërtetë, pse po më dënonin. Sipas tyre, do të dënohesha pasi nuk kisha ndaluar babanë, të bënte kërkesa për t’u kthyer në Jugosllavi. Pra, kjo donte të thonte që unë pranoja të shkoja në një shtet armik. Si rrjedhim, edhe unë isha armik. Dhe më paralajmëroi se; po t’i deklaroja këto fjalë në gjyq, do të dënohesha edhe për shpifje.
Çfarë paturpësie! Veç kësaj, mundohej të më frikësonte, se kur të dilja në gjyq, kisha për ta parë, se çfarë do të më punonte prokurori. Gjatë hetuesive, herë pas here vinin hetues të tjerë, që këmbenin dy tre fjalë me Ligorin. Këta punonjës Dege, qëndronin indiferentë ndaj meje. Më bëri përshtypje njëri prej tyre. Sapo ishte kthyer nga Tirana. Tregonte për një provim që kishte dhënë dhe nuk kishte mbetur i kënaqur nga nota.
Veç kësaj profesori në fund e kishte pyetur me ironi, në lidhje me vlerësimin. Ajo që më bëri përshtypje, ishte se në këtë moment, ky hetues, dëshironte që këtë profesor, ta kishte të pandehur. Që t’ia tregonte…!
Kishin kaluar pesë muaj në hetuesi dhe ende nuk kishin arritur rezultatin që donin. Meqenëse duhet të më nxirrnin në gjyq dhe për ta ishte e rëndësishme, që unë të pranoja akuzat, vendosën të më detyronin, me dhunë fizike. Kur më çonin në zyrën e hetuesisë, polici kishte urdhër të largohej, pa më hequr hekurat. Kondili rrinte ulur para tavolinës, përballë meje. Në këtë kohë, lajmëronte “hetuesin e provimit” që e përmenda më lart.
I told you about his ignorance. He was a young man. When he came, he brought with him a piece of wood, more than a meter long, which was certainly taken out with an ax, from a twisted trunk. This piece of wood, along its entire length, was accompanied by thin, sharp parts. At first he gave me hard slaps in the face, to continue with punches in the stomach and to finish with a wooden blow from the legs.
These scenes were repeated in several sessions. During these moments, Ligori covered his face with his hands, apparently feeling sorry for what was happening. Every now and then he opened his fingers a little, to see the condition. In two cases, the floor tiles also bled. When he saw that at worst he did not achieve the desired result, he began again with the trick, expressing his regret for what had happened. That this had not been in his hand. I felt contempt for this hypocrite and did not reply.
At the beginning of April, I was brought to court. I didn't understand why I was being punished by a military court. There were few people in the courtroom. From what I found out later, they had not issued a warning. They had not informed me, not even my family members. It seems they had decided to end this process quickly. They had opened the word that I was accused of being an agent and now the people would assist in a comedy, with the accusations of some palaces, for agitation and propaganda. "The mountain became pregnant and a mouse was born," the people say.
The prosecutor began to speak (as I had seen in the movies), in a strict and loud tone, accusing me of "agitation and propaganda, of undermining popular power". After the prosecutor, the judge asked me to express myself, if I accepted the charge. As during the investigation, my answer was negative. The faculty witnesses came out and made those two or three accusations; "for the best schools and for the best life outside". In that period, there was no defense lawyer, I did not know the laws, and as accused of politics, there was no justice.
However, sometimes it happened that the court did something different, to let the people understand that justice existed, the punishments were given by it and did not come from the Security. For this reason, the judge, after listening to the witnesses and my self-defense, closed the first session, asking the prosecutor for other evidence, since today's was not enough./ Memorie.al
Lini një Përgjigje