FLASH
Shkruar nga Pamfleti
After failing to implement the special law for the construction of the new national theater and the towers behind it, entrepreneur Shkëlqim Fusha and the Albanian government have drawn up a new plan.
A 23-story tower will be erected behind the National Theatre, on a public area of 1,266 m2, which the Municipality of Tirana "donates" through an agreement where it receives construction area in exchange.
Citizens has the project-idea of the "Mixuse" tower of 13-24 floors that will be erected on the "Abdi Toptani" promenade.
There are no towers there. No towers will be built there. There are no towers inside, outside, behind and in the entire perimeter where they did the imaginary crawling of the victim", declared Prime Minister Edi Rama, at the time of the artists' protests against the demolition of the National Theatre.
With a decision dated May 3 of last year, the Municipality of Tirana has given the company "Fusha shpk" 1266.6 m2 of land on "Abdi Toptani" street, and two buildings, respectively 801.4 m2 and 183 m2. One of them is the building of the decor company of Tirana.
The company "Fusha" had already offered in 2018 for the free construction of the National Theater in exchange for an area of thousands of square meters where it would erect a complex of 6 towers. Currently, the Theater with a cost of 40 million euros is being built from public funds, however the entrepreneur is realizing his ambition to build on public land in the heart of the capital.
"In exchange for the benefit of 50% of the construction area (underground and above ground), which will be erected in the property of the land type owned by the Municipality of Tirana" , it is stated in the decision of the Municipality of Tirana.
SON Engineering & Construction is the company that designed the construction of the tower, which has a subsidiary company "Tirana 4 Concession Company", that 32.9% of the shares are owned by the company "Fusha", while the administrator is Elti Fusha, the son of Shkëlqim Fusha.
Citizens contacted a representative of the Fusha company for a comment on this project, but the latter declined to be quoted.
The "Fusha" company has a long history of efforts to build the National Theater, which seems to be sealed with the donation of this land.
"The municipality of Tirana is implementing the anti-constitutional Fusha draft law"
In July 2021, the Constitutional Court overturned the government's decision to transfer the ownership of the National Theater to the Municipality of Tirana, considering it incompatible with the constitution and international agreements.
The agreement approved by the Municipal Council seems to have come out on top of all the institutions, as it is executing a decision which the Parliament failed to do since it was declared unconstitutional.
Gjykata Kushtetuese vlerësoi asokohe se ligji, i cili përcaktonte një procedurë të veçantë negocimi për lidhjen e kontratës për projektin urban dhe godinën e re të teatrit, “cënon lirinë e veprimtarisë ekonomike, parimin e shtetit të së drejtës dhe atë të decentralizimit dhe të autonomisë vendore”.
Antikushtetueshmëria e ligjit lidhej me faktin që shteti nuk mundet të falë tokë publike tek një privat.
Sot Bashkia Tiranë po zbaton me anë të një Vendimi të Këshillit Bashkiak parimin e këtij ligji duke falur tokë publike.
Në 16 shkurt 2018, sipërmarrësi Shkëlqim Fusha përmes një kërkesë dyfaqëshe synonte të transformonte pronën e tij prej vetëm 298.1 m2 në një kompleks kullash 17-21 kate, të shtrira mbi 8465 m2 tokë publike-përfshirë Teatrin Kombëtar, ish-selinë e Partisë Demokratike dhe Drejtorinë e Përgjithshme të Burgjeve.
Ai propozonte ndërtimin e një teatri të ri dhe një bllok ndërtesash komerciale në truallin ekzsitues të Teatrit Kombëtar.
Në 8 shkurt u vendos guri i parë për shembjen e Teatrit Kombëtar si dhe nisën dhe hapat e para të betejës 2 vjeçare të artistëve dhe aktivistëve.
Në atë datë, artistët u njoftuan për lirimin e godinës dhe zhvendosjen e tyre te ArtTurbina. Ata dyshuan se pas kërkesës për lirimin e godinës qëndronte plani për shembjen e saj.
Dhe pak ditë më vonë u shfaq plani i Shkëlqim Fushës për ndërtimin e kullave dhe teatrit të ri.
Më 12 Mars, kryeministri Edi Rama bëri publike planet e qeverisë për ndërtimin e teatrit të ri me Partneritet Publik Privat.
Po ashtu u prezantua një projektligj i jashtëzakonshëm për t’i dhënë kompanisë “Fusha shpk”, pa garë tokën e Teatrit Kombëtar, i cili kaloi më pas në Kuvend më 5 Korrik, por më pas u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese.
Por qeveria nuk u tërhoq nga shembja e teatrit.
Pas një rezistence të gjatë të aktivistëve dhe artistëve, që qëndruan me netë në godinën e Teatrit Kombëtar, qeveria përdori një moment delikat gjatë pandemisë dhe zgjodhi të shembë godinën në orët e para të mëngjesit në 17 maj 2020, duke shënuar fundin e betejës 2-vjeçare.
Qeveria ndryshoi planin dhe deklaroi se tashmë teatri do të ndërtohej me para publike.
“Hapim një garë ndërkombëtare për 60 ditë dhe pastaj me të shpallur fituesin ne fillojmë ndërtimin e Teatrit Kombëtar të Tiranës me projektin e Bjarke Ingels, me projektin danez dhe do të kemi teatrin ndoshta me modern në Ballkan”, tha kreu i Bashkisë Tiranë Erion Veliaj.
Por u deshën 800 ditë, një sërë afatesh të shkelura dhe premtimesh të pambajtura që të hapej gara për ndërtimin e Teatrit të ri, sepse puna për ndërtimin e tij është një histori tjetër.
Më 15 gusht 2020, në 100 vjetorin e Tiranës kryeqytet, Veliaj deklaroi nisjen punimeve dhe konfirmoi projektin e miratuar për tu zbatuar, i studios Bjarke Ingels Group.
Ndërsa më 29 qershor 2021, Veliaj bëri me dije se Këshilli Kombëtar i Territorit miratoi lejen për ndërtimin e Teatrit të ri.
On December 21, 2022, in a ceremony closed to the public and the media, Tirana Mayor Erion Veliaj together with Prime Minister Edi Rama, representatives of the government and artists positioned in their favor, inaugurated the start of work on the new theater.
The first stone was laid that would mark the start of the works, but for a long time it was the only stone laid, because the machines appeared at the beginning of 2024 in the theater square.
According to Prime Minister Rama and Mayor Veliaj, work stalled due to the pandemic, the earthquake and the war in Ukraine.
On April 25, 2022, at the International Culture Week conference, Rama blamed natural disasters and the situation in Ukraine for not starting the works.
Lini një Përgjigje