FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Now in my old age, I feel compelled to confess my truth, as I lived it. I'm talking about modest men, who never boasted about their achievements, and about others who were silenced by the regime and buried in nameless tombs.
In no case do I undertake to usurp the monopoly of the truth or to claim laurels for an event, where I was a casual attendee, although I was eager to feel a little bit my friends, who tactfully and kindly avoided me: "Byrazer, open your eyes... don't get confused... because you still have two months left"! Worry that stuck with me like a talisman, from the morning of May 21, 22 and 23, 1974, even followed me for the following months, until I was released. However, everything I saw and heard in those three days, I would not want to take to my grave.
I could distinguish the dialects even though I couldn't make out the faces.
"They have a taste for politics"?
A long moan pierced the earth:
"What's up Fran"? - I don't like it. Silence.
"You don't feel well, do you?" - Luigi asked the question out of place.
"Could it feel good to be a slave in a sack"?!
"They've got you in the bag, huh"?
"Let's laugh, men"! – we stretched out our hands like a blind man's cane and confused more than helped. The desire to free an even luckier one, took out the shackles from our minds. With ten-fingered hands, we grabbed a rough sargi but could not find the mouth. The cloth stung through our prickly fingers as my wrists were cut by the handcuffs, a metal eyelet, scratched the sheet metal and pierced our ears.
"Kyre, they have handcuffed the bag"! - someone expressed surprise.
"They tied you up, huh"? - asked the other.
"Where's the head, Fran"? - Luigi's voice.
"You can hear the voice, but you can't see it"! - intervened Ladi, who had not felt it until then.
"I don't know what's wrong, the men said to me, when you can't see it with your own eyes, towards me, from inside the bag"?!
He was right, all the Homers are in the grave, who don't know where they come from or where they are going.
"Leave this job, they have secured it well, before they added it to me"! - said a northerner.
"Why do they have you, Fran-a"?
"They don't have me d'nu ala"!
"Where are you taking me, bro"?
"N'Rrshen, I love my mind"!
We learned the destination, we would end up in Spaç. In the end, the policeman had clearly spoken: "Break it in the branch, and do it further"!
"They took us to Spač"! - who spoke.
"Are we still far away"? - I asked.
“Hell knows! - someone answered me. - Tell me where you are, and I'll tell you how many roads there are?
"I know where we are"! - Ladi jumped.
Someone laughed, but I didn't understand because laughter knows no dialect.
"Devil, work, how is the slave freed, laugh even in the grave"! I philosophized, but the very name Spaç, drained my brain and spoiled my date.
"Come on, five years in the mine! What about Ladi, ten? As for these, God knows how much they have punished"?!
Luigjin e dija, e kishin dënuar katër vjet, por ai ishte garip, pa familje, pa shtëpi, pa punë, pa katandi dhe s’bëhej kiameti, të paktën do gjente një strehë dhe një pjatë supë, atje ku do ta shpinin.
“Jo, asgjë”! – në fakt shpreha pa dashur, ç’ka bluaja në tru. Kafshova gjuhën dhe heshta.
Ndërsa auto-varri vijonte troshitjet nëpër gropa…!
“Për ç’të kanë shti, bre Fran”! – vijoi serinë e pyetjeve dikush.
“Mendojsha se të kishin shti për politikë, si na”?
“Ku m’e gjet me kën nji’ashtu, po kam vra! Oh nan, m’dul shpirti”! – rënkoi thesi apo njeriu në të.
“Ma zi, s’jam ndi kurr’iher”!
“Mbahu, he burrë! – u rrek Luigji t’i jepte zemër të vdekurit – Na jena t’tanë për politikë”! – mbase shpresoi t’i lehtësonte dhimbjet të ndryrit në thes, duke theksuar këtë fakt.
“Lum ju! Politikën e bajnë të ditunit, budallët vrasin”! – i zhyturi në thes vijoi rënkimet. “Ç’na rrëfeve, të ditunit”?!
“Kush qenkan ‘të ditunit’, o njeriu i thesit? Luigji! Ku di politikë ai, or qyq! Jepi një tavë kocka lope dhe fluturon në qiellin e shtatë! Po ne të tjerët, ç’politikë zeza dimë? Hiç, hiç fare! Na futën se kështu ia desh puna Partisë! O njeri, jemi kot fare, ama s’kemi vrarë dhe s’i kemi njollosur duart, me gjak”!
Mendova se u shpreha me zë, por monologu shtjellohej në odëzat e shkartisura të trurit. Çudi si u dobësoka arsyeja, kur të pllakos terri, zia depërton në tru, të penetron në shpirt dhe të trallis gjykimin! Atëbotë e kuptova pse e përdornin terrin, si mjet torture. Zot, o Zot! Motori gulçoi. Auto-varri u tërhuz dhe u luhat, duke e tërhequr me zor peshën e vet, në të përpjetën e ndonjë qafe mali.
Aroma e benzinës së padjegur, më pështjelloi stomakun që shtërzoi si ta kishin mbushur me uthull. Nga goja më shpërtheu një gulfë lëngu. Orvata ta kapërdija, por një thartirë më përcëlloi fundin e ezofagut dhe një duhmë e rëndë më shpoi flegrat e hundës. Ndërkohë, ngjitur meje, shpoi terrin një lemzë e tej zgjatur dhe përgjatë parakrahut tim rrodhi një lëng viskoz gjer te majat e gishtave, ndërsa mbi surrat, m’u zbraz një gulfë me erë haleje. Grahmë e neveritshme më kujtoi një të ngjashmen e vet, që e kisha nuhatur diku, po se ku s’po më binte në hatër.
“O Zot, vdiqa”! – u ankua Ladi dhe nxori ç’kishte në bark.
“Plasa, me zor po e mbaja brenda”.
“Qite, eh burrë! Vet e kam qitë tash nji sahat dhe ndihem bajagi mir’”!
U ndërmenda papritmas: aroma e auto-burgun tonë, i përngjiste erës së plehut të stallës, përzier me amoniakun e urinës.
“Eureka, eureka! Si s’m’u kujtua më herët duhma e bajgave të karro-burgut të Xhikes”! Po ajo zhaurimë, po ajo djegësirë, po ajo shije athëtirë veçse më e pështirë.
Befas më gufoi ezofagu, një vrundull i ri shfreu me presion. Unë u rrudha ta mbaja, po çelësi i vullnetit nuk funksionoi dhe presioni, sa s’më plasi mushkëritë.
“Oh Zot”! – rënkova pa vetëdije.
“Qite, he burrë”! – më nxitën nga terri.
U tregova i leshtë që imponova veten të përmbaja të vjellat, të mposhtja shtërzimet dhe ngërçet e stomakut, kur të tjerët e kishin zbrazur me vakt! Sa hapa gojën, një fontanë grahmë rëndë shpërtheu sosh. Unë u shmanga për mos të spërkatur bashkudhëtarët dhe u ktheva nga mendoja se binte spondi, por rrodhën furishëm edhe dy tre gulfe të beftë, bash si shurra e kalit të Xhikes.
“U shofshë o Xhike me kalë dhe araba, s’m’u ndave, që s’m’u ndave”!
M’u squllën muskujt e barkut dhe m’u shpi fyti, ndërkohë frymënxjerrja e thellë u pasua nga një valë athëtie dhe u shkreha kokëvarur, sa gati më kaploi gjumi. Teksa auto-burgu vazhdonte luhatjet nëpër gropa, u shtuan rënkimet dhe përpëlitjet e thesit, duke më kujtuar ku gjendesha, shkrydha gjymtyrët dhe rifitova drejtpeshimin.
“Ban me t’pvet diça”? – dëgjova Luigjin, që s’donte t’ia dinte për trandjet e auto-varrit. Çudi, ky rob i rritur për ibret, kishte organizëm kameleoni, përshtatej në çdo ambient!
“Mu don me p’vet, a”? – shpoi sargjinë tingulli.
“Po, he burrë”! – dhe shtoi pa pritur miratimin e tjetrit: – “Kë ke vra, o shoq”?
“T’fejuemen, me të dashmin e vet”?
“Keq boll paske ba”! – një dialekt malësori. – “I paske ba hakun”! – prapë dialekt i njëjtë. “Sa vite, kishe i fejuem”?
“Sa vjeç ishte”? – pyeti Ladi.
“Si kështu, u paskan fejuar pa lindur”?!
“Jo. Por e dinte kah moti”!
“Gjynah”! – Ladi heshti. Heshtën edhe të tjerët.
Mes territ s’isha në gjendje të ajgëtoja se ç’bluanin bashkudhëtarët. Por s’po gjeja ndonjë motiv ta përligjja, atë krim monstruoz.
“Si u vraka robi kaq lehtë? Sepse dashka një djalë dhe s’pranon ta shtyj jetën me një të panjohur! Vër dorë o Zot! Si mund t’u marrësh jetën e dy njerëzve, si me shtyp dy buburrecë patatesh”!
“Ama motiv”! – më shpëtoi pa dashje.
“S asht motiv, po zakon, kanun”! O Zot, ç’injorancë!
“S’a zakon’ as kanun. Por krim, o rob Zoti! Krim i pashembullt dhe Lek Dukagjini, s’do ta kish vrarë të bijën, pse s’do pranonte të merrte një të panjohur! Madje jam i prirë të besoj se Leka, s’do t’ia jepte kurrë t’huaji”!
Më buisën në tru ato pak rreshta, që kisha fiksuar nga ‘Kanuni i Lek’…”!
“Khjellohuni, asnjë kanun nuk i përmend këto krime…”- të fundit e shpreha me zë, të tjerat sa i ëndërrova.
“Me komandantin e çetës”!
“Mos, he burrë! T’dy i ke mbyt, a”?
“T’lumt pushka, hej trim i dheit”!
Në çast do të doja të isha zog, milingonë, zvarranik, të dilja nga sënduku i ndotur me krimba dhe të merrja nga sytë këmbët, jo t’i shpëtoja burgut, por mos të dëgjoja atë gjëmë.
“Përpimë o dhe! Të më kishe shurdhuar o Zot, para se të dëgjoja këto hynere! Shyqyr që jam në terr, ku s’mund ta shoh mburravecin”!
Mes duhmës së rëndë të atij auto-varri të flamosur, iu zilepsa Homerit:
“Ma mirë që qe i verbër, sepse po të kish qenë me sy dhe t’i kish parë heronjtë e tij’ mbase s’do t’iu kish veshur superlativa perëndish dhe do na mungonin Ilida e Odisea”!
Përfytyrova Bethovenin shurdh dhe fatin e partiturave mahnitëse:
Po të kish pasur veshë, do na kish lënë vallë atë harmoni notash, që i sajoi me imagjinatë? Ku të shpie miopia, t’i marrësh jetën të ngjashmit dhe të mburresh si të mbytësh një gjarpër! Dhe përse?
Oo burracak, je peng i një premtimi të pa mbajtur, që fundja s’ke ndonjë demint, sepse s’e ke dhënë ndonjëherë! Kur jepej “besa”, ti s’kishe ardhur ne jetë, madje edhe ata që u betuan në emrin tënd, tetëmbëdhjetë vite më parë, me siguri janë bërë pishman!
Kam vu nderin n’vend, mund të mbrohesh, kam zbatue kanunin e malësisë pik për pikë!
Jo o thes, s’ta preku kush nderin! As kanuni s’thotë kund të sakrifikosh pa motiv, të vrasësh pa motiv, të mburresh pa motiv!
Po ku gjen motiv që përligj vrasjen, o tutkun!
Vdekja është anti motiv i jetës, sfidë ndaj njerëzimit, sakrilegj ndaj Krijuesit. Motivet janë streha e burracakëve! Kush ka lepurin në bark, kërkon të vejë në vend burrërinë e zhburrëruar, me gjoja gjeste heroike.
“Ruana Zot nga kokat e nxehta, që nxitin hakmarrjen primitive”!
Trutë më përcëllonin, si të m’i kishin gjakosur me driza, më therën sa më shprishën mendsh!
“Bota e qytetëruar tenton të eliminojë luftërat, të zbusë gjakrat, të paqtojë zemrat, të afrojë racat, të demokratizojë idetë, të eksplorojë kozmosin e më tej, ndërsa ne strukemi pas perdeve të vetizolimit dhe rrekemi të fshihemi pas doktrinave që s’i përfillin as atje ku kanë lindur, përkundrazi i urrejnë. I ngremë pusi të sotmes dhe nxisim urrejtjen në zgripet më të errëta të shpirtit!”
Komunizmi nxiti dasitë dhe stimuloi ndarjen klasore; ushqeu urrejtjen, për të afërmin, përktheu përkatësinë sociale, në të kundërtën e “besës”:
“Partia punon me shpirt të edukojë brezin e ri, njeriun e klasës, instrumentin që do shpjerë përpara idealet e ndritura të kohës, komunistin e devotshëm, burrin e “sh-besës apo (homo denonciatorus)”, do deklaronte me mburrje diktatori Enver Hoxha, nga çdo tribunë kongresi.
“S’do lejojmë kënd t’i molepsë mendjen rinisë, me izmat dekadente të Perëndimit të kalbur në vese. Do ta qërojmë me fshesën e hekurt, çdo bartës të besëtytnive dhe zakoneve prapanike, do t’i degdisim në ferr gjithë rrufjanët politikë dhe kriminelët ordinerë, do t’iu japim ndëshkimin e merituar horrave dhe do i hedhim në koshin e plehrave të historisë! Rinia jonë heroike, do ecë e sigurt në rrugën e ndritur, që i ka skicuar Partia syshqiponjë…”, vazhdonte predikimin dhe kërcënimet i Madhi.
Dhe ç’është e vërteta, i dënuan ashpërsisht krimet, por të ndëshkuarit sakrifikuan në dy kategori antagoniste: në ordinerë që, “gjithsesi mbeten esuikët tanë” dhe kundërshtarë politikë, “armiq të rrezikshëm për rendin dhe për shoqërinë socialiste”! Pra, në një farë mënyre i stimuluan. Në vend t’i kthenin burgjet në ferr ndëshkimor për kriminelët e banditët, i shndërruan në skëterrë, për kundërshtarët politikë.
Aq e vërtetë është kjo, sa kriminelët ordinerë, na anatemonin ne politikanëve:
“Ngordhshi në litar, armiq të poshtër, që donit me përmbys Partinë dhe shokun Enver”! Teksa veten dhe krimet e tyre, i justifikonin me parullat partiake:
“Vërtet kemi bërë faje, po s’kemi tradhtuar! Partia dhe shoku Enver, e kanë barkun të madh dhe zemrën të gjerë! Të rrojë Partia dhe shoku Enver Hoxha! Urra-a”!
Teksa krimi përligjej dhe kriminelët shtoheshin, Partia i duartrokiste. Fatkeqësisht kjo palo politikë penale, “bombardoi” opinionin nga mëngjesi në mbrëmje, sa i kandisi trushpërlarët mëndje mykur, t’i dilnin mbrojë krimit.
Vajmedet, një syresh kish qëlluar edhe mes nesh. “T’lumt pushka, ej trim i dheit”! inkurajoi vrasësin.
“Më thuaj o të kam rixha, ç’trimëri ka bërë?” më erdhi të ulërija. “Bëri ndonjë heroizëm ndërplanetar, që s’e ditkemi? Shpëtoi rruzullin nga apokalipsi?! I preu shtatë kokat kuçedrës, që kish lënë fshatin pa ujë? Mposhti djallin, që po i çoroditka mendjen rinisë? Ngarkoi mbi shpinë kryqin dhe vuri mbi krye kurorën gjembaçe të Jezu Krishtit, duke predikuar paqen mes njerëzve?
Apo veshi zhgunin, ngjeshi në brez litarin e Shën Françeskut dhe bredh botën zbathur, pa bukë e pa ujë, që të mbjellë dashurinë e munguar? Jo, ai ka bërë krim! Krim me të madhe! Ka hyrë në pjesën e Zotit! Ka ndarë dy qengja nga grigja e Tij! Ka marrë dy jetë të pafajshme! Ka shuar dy shkëndija, që donin të ndiznin një flakadan! Ka këputur dy lule në kopshtin e Edenit! Dhe përse? Sepse na paska mbetur pezull, diku në një gremç të ndryshkur, premtimi i pa-dhënë kurrë”!
“Turp, turp, turp”! – pasthirrmat dolën klithma.
Heshta. Po tashmë heshti edhe motori.
Pas derës kuisi shuli, ca duar zhvatën thesin dhe dera u mbyll.
Auto-varri gulçoi, turfulloi, u trand dhe bëri para i lehtësuar, tashmë s’peshonte më duhma kutërbuese e krimit…!
“Në firifistun, në mbretërinë e djallit me brirë”!
“Mbase na degdis në ndonjë hon të zi, më beter se barku i përbindëshit, ku na kanë ndryrë”!
“Qoftë lëvduar i Madhi Zot që na ndau nga krimi…”!
Dita kur auto-burgu kapërcente telat gjembaçë dhe futej në kamp, ishte ngjarje me vlerë, jo vetëm për të shkarkuarin e radhës, i cili niste numërimin mbrapsht të ditëve, javëve, muajve, viteve, e dekadave gjer në përfundim të dënimit, në e kish kësmet të mos i ri dënonin së dyti, apo së treti, apo t’ia kish taksur Zoti të mbërrinte orën, por edhe për të tjerët që e kishin filluar llogarinë prej kohësh dhe s’arritën ta mbyllnin ndonjëherë.
Historia fillonte qysh se ndalte auto-burgu, i hiqnin shulet, hapnin derën dhe ndiheshin britmat: “Hajt, zdryp poshtë or tëj?
Kur askush s’tundej, shtonin: “Apo doni m’u çue n’varr”? dhe vërtet, shumë fatzinj i çuan nga auto-varri në varr e, pastaj, në analet e harresës.
“Tunduni bre, ja paskeni shtrue si me ken mjedis pjacës n’Kafe t’Madhe!” – na u shkreh polici, kur auto-burgu ndali në Reps.
Yes, we were numb and could not react. Then they climbed up and threw us like cattle at the butcher's door, without considering the fatigue from the road, over five or six hours, the rumbling and rumbling of the stomach, nor the blood dripping from the joints from the Germankas and the coldness of Fan's throat. They cracked our caps on each other, kicked us in the back with sticks and sticks, scolded us, cursed us, hurriedly drew up the minutes of surrender and the crisis was over.
This was the ritual of the auto-prison that arrived first, took the new load and spread it over the vomit of the newly passed out, to return with a meal. The date of arrival or departure from the auto-prison remained a reference for the fatzis he left or the others he took, like a hook where tight clothes hang. The fate of this person, or the date of this event, was related to the arrival or return of the auto-prison: Do you remember the person who was transferred, released, or died on the barbed wire? Memory.al
Lini një Përgjigje