FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi
A voluminous archival file extracted by the institution of the Authority for Information of Files of the former State Security is published, containing hundreds of documents with the acronym "Top Secret" belonging to the former political convict, Xhavit Qesja, originally from the city of Kruja, whose family during the period of the occupation of the country, 1939-1944, was closely linked to the Anti-Fascist Movement, being one of its main bases and making all the wealth it had available, as Xhavit was one of the first members of the Albanian Communist Party for the Kruja district, leading the Krujë-Ishëm partisan battalion and the 22nd Assault Brigade.
Xhavit Qese's political career after the end of the War, where he was appointed and served in high positions in the Albanian Army, the apparatus of the Central Committee of the Communist Party of Albania, and several districts of the country, from where he was sent to study in the Soviet Union, where he remained until 1957, when he was notified to urgently return to Albania, after having openly expressed his views in favor of the political line that the main leader of the Kremlin, Nikita Khrushchev, was following in condemning the cult of Stalin. Enver Hoxha's conversation with Xhavit Qesen in his office at the Central Committee, where he harshly criticized him for the erroneous views he had displayed during his studies in Moscow, calling on him to reflect and self-criticize, but Xhavit rejected the suggestion of the first secretary of the Party of Labor of Albania, which was the reason why he was no longer allowed to go to the Soviet Union to complete his studies, but was sent on a mission as vice-chairman of the Elbasan Executive Committee, from where a year later, he would be expelled from the ranks of the Party and interned on the Island of Zvërnec, where the communist regime kept isolated some of the former senior party and state cadres, whom it had condemned for their anti-party views.
The ordeal and long persecution of Xhavit Qese from 1957 to 1990, where he spent a full 32 years in prisons and exiles, being one of the rare convicts of Burrel prison who went on long hunger strikes in protest of the treatment and brutal attitude that the communist regime of Enver Hoxha was maintaining towards him. The complete formal, investigative and judicial file in charge of Xhavit Qese, which is published for the first time by Memorie.al, where there are documents of the former State Security that reflect the persecution and wiretapping against him, reports of Security collaborators with their pseudonyms, correspondence with letters that he sent to high party and state instances, as well as the highest leaders of the PPSh, until 1991 when he was released from prison!
Dokumenti i Sigurimit të Shtetit me planin e masave agjenturiale-operative ndaj të dënuarit Xhavit Qesja, i aprovuar nga Zv/Kryetari i Degës së Punëve të Brendshme të Burrelit, Ismail Musta
APROVOHET SEKRET
ZV/KRYETARI DEGËS PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplarë i vetëm
ISMAIL MUSTA Burrel më 3/10/1973
PLAN MASASH
“AGJENTURALO – OPERATIVE, NË DREJTIM TË ELEMENTIT ANTI-PARTI XHAVIT QESJA!”
Meqenëse i dënuari anti-parti, Xhavit Qesja u muar nga kontrolli operativ 2/B, në përpunim aktiv 2/A, për arsye se zhvillon aktivitet armiqësor kundër Partisë dhe pushtetit popullor dhe me qëllim për të zbuluar, dokumentuar dhe goditur veprimtarinë armiqësore si element anti-parti, do të merren këto masa agjenturale-operative:
Meqenëse agjenti “Beni”, ka fituar besimin e këtij objekti, të drejtohet tek objekti në fjalë me një vijë sjellje të studiuar, kur këto do të punojnë së bashku si përkthyes.
Kryen P.Op. E. Lata, kur të fillojnë punën.
Të bëhet dëgjimi me T.O. në zbatim të vijës së sjelljes që do t’i jepet.
Kryen P.Op. E. Lata, kur do t’i jepet vija e sjelljes.
3. Të shkohet në Drejtorinë e Tiranës për të biseduar me ata lidhur me lidhjet që Xhaviti ka krijuar gjatë kohës që ka qenë i shtruar në spital, me qëllim për të siguruar ndonjë proces kallëzim.
Kryen P. Op. Esat Lata, bashkë me hetuesin M. Ostreni, tetor 1973, kjo pas përgjigjes që do të na kthejë Drejtoria e Tiranës me të cilën është korresponduar.
Të mbahet nën kontroll e gjithë korrespondenca e tij.
Kryen P. Op. E. Lata, çdo muaj.
Po qe se do ti vij njëri për takim nga lidhjet e tija, të dëgjohet me T.O.
Detyrë e vazhdueshme, kryen P. Op. E. Lata.
4. Të synohet për të tërhequr një kandidat të përshtatshëm për t’a drejtuar në drejtim të tijë.
Kryen P. Op. E. Lata në bashkëpunim me Kryetarin e Degës, brenda nëntorit 1973.
5. Sipas problemeve që do të dalin do të hartohen detyra plotësuese për të përpunuar më tej këtë përpunim.
Detyrë e vazhdueshme, kryen P. Op. Esat Lata.
6. Të sigurohet dorëshkrimi i tij, për arsye se ky i dënuar e shkruan shumë herë letra udhëheqjes së Partisë dhe nuk përjashtohet rasti, që të shkruaj edhe letra anonime me përmbajtje armiqësore.
7. Kryen P. Op. E. Lata, deri në dhjetor 1973.
PUNËTORI OPERATIV SHEFI I SEKSIONIT
ESAT LATA RAMIZ HOXHA
Dokumenti i hartuar nga Punëtori Operativ i burgut të Burrelit, Esat Lata, me ekstraktin e përgjimeve, të bëra me Teknikë Operative ndaj të dënuarit Xhavit Qesja
E K S T R A K T
PËR XHAVIT QESEN NXJERR NGA INFORMACIONI I T.O. dt.6/10/1973
Xhavit Qesja – Duke fol me Zija Dibrën për problemin e dy Gjermanive tha: “Po, dy Gjermanitë u pranuan në O.K.B. ashtu edhe kriza e dollarit, thonë se është shumë keq, kurse për ato revizionistët sovjetik, thonë se shkuan e mbytën një agjensi në Berlinin Perëndimor.
Xhavit Qesja – Jo jo, tani ato revizionistët filluan të bëjnë një çik zhurmë kundër monopoleve e diktaturës brenda vendit, po nuk u caktua se imperializmi amerikan e ka organizuar këtë. Filluan ato të bëjnë një çik zhurmë mashtruese si republikë, por nuk e kanë me gjithë mend.
Xhavit Qesja – Në se ajo, qeveria demokratike u bë e demokracisë një herë, kapitaliste fund e krye.
Xhavit Qesja – Po e kemi origjinal, prit tani Gjermaninë Federale, kur të bëjë marrëdhënie me të gjithë. Po realiteti i jetës mori fund, po na dëmtojnë njëri tjetrin, kurse kështu lehtësojmë një tjetër.
Xhavit Qesja – Po dërguan vëzhgues more, po lëre se ç’del në gazetë. Dy Gjermani, tre Vietnam, dy Kamboxhia, e bukur do të ishte, të qenë edhe dy Shqipëri, një e Jugut dhe një e Veriut, që këpusim marrëdhëniet me këtë dhe të njohin atë.
PUNËTORI OPERATIV
ESAT LATA
Raport-informacion i Punëtorit Operativ të burgut të Burrelit, Esat Lata, me të dhënat e bashkëpunëtorit të Sigurimit me pseudonimin “Beni”, lidhur me bisedat e bëra nga Xhavit Qesja në atë burg
DHËNË AGJENTIT “BENI”
Marrë P.Op. Esat Lata
Burrel, më 19/XII/1973
Nr. 186
R A P O R T
Ai raporton se duke komentuar artikujt e Sotir Manushit në revistën “Rruga e Partisë”, Nr.12 dhe artikullin e gjatë të “Zërit i Popullit” mbi kursimet, në një bisedë me atë, Xhavit Qesja u shpreh se: “Në artikull jepet alarmi për apatinë e masave të popullit. Këto e kanë vrarë popullin shpirtërisht, niveli i jetesës është mjaftë i ulët, prandaj populli nuk ka pse t’ju besoi”.
Xhaviti shpreh keqardhjen që udhëheqësi i qeverisë mundi të ndikoi tek udhëheqësi i Partisë, që ky i fundit të pranonte të bënte kthesën e Plenumit të IV dhe të pranonte nxitjen artificiale të luftës së klasave dhe kthimin në të kaluarën. “Apatia në popull’ thotë Xhaviti ‘do të vij duke u rritur. Gjithnjë populli dhe sidomos rinia, do t’i kthejnë krahët propagandës që zhvillohet kundër liberalizmit”.
“BENI”
Vlerësimi i të dhënës:
Kjo e dhënë ka vlerë për arsye se Xhavit Qesja mohon rritjen e mirëqenies së popullit, se Partia e ka vrarë popullin e tjerë.
Detyrë:
Bisedoni me Xhavitin dhe i thoni se vërtetë ne themi që populli ka apati për këto, por po të dëgjosh në radio dhe në shtyp, del se këtu ka entuziazëm, gatishmëri, mobilizim, si po ja arrijnë këta, që populli thërret për këto, flasin për rritje të madhe të nivelit të jetës, duke thënë: jo kemi bërë këtë, jo kemi bërë atë, megjithëse ne nuk dimë gjë, se ka kaq vjet në burg.
MASAT OPERATIVE
Pjesa ku bën fjalë për Xhavit Qesen, u shtyp në një kopje dhe u vendos në dosjen formulare të tij.
PUNËTORI OPERATIV
ESAT LATA
Shënime të Kryetarit Degës: Për çështjen që ngre ndaj Kadri Hoxhës, të shfrytëzohet ankesa e Xhavit Qeses, e të veprohet sipas shënimit që është vënë në letrën e tij, B. p. të mos dalë në skemë.
Kryetari i Degës
Dt.25/XII/1973 F. Sinoimeri
Raport-informacion i Punëtorit Operativ të burgut të Burrelit, Esat Lata, me të dhënat e bashkëpunëtorit të Sigurimit me pseudonimin “Beni”, lidhur me bisedat e bëra nga Xhavit Qesja në atë burg
DHËNË Agjenti “BENI”
Marrë P.Op. ESAT LATA
Burrel më 4/I/1974
Nr.187
R A P O R T
Ai raporton se i dënuari Xhavit Qesja, duke dëgjuar këngët e Festivalit të XII-të u shpreh se: “Shumë mirë që u bë kështu. Me këtë festival, kompozitorët i thonë udhëheqjes, kështu e doni ju, na festivalin, por nuk do t’ua dëgjojë njeri, le me që ti këndoj këngët. Kjo vetëm do të shpejtojë largimin e rinisë nga udhëheqja e sotme. Këto janë frytet e fitores së vijës së udhëheqësit të Qeverisë. Udhëheqësi i Partisë, do të shikoi dëmin që i sjell udhëheqësi i Qeverisë, por siç duket, pak më vonesë.
Bota dhe bashkë me të edhe rinia, ecin përpara dhe jo prapa, le që ajo sot ka në dorë mjete të tilla, që nuk i nënshtrohen kontrollit dhe mbi të gjithë Radion e Televizionin. Rinia e ka shumë të lehtë. Një të ndërruar kanalin e televizorit, apo valën e radios dhe lidhet me botën.
Më parë edhe dëgjonte ndonjë këngë apo e ndiqte festivalin, kurse tani, nuk don t’i dëgjojë fare. Të ngresh folklorin në piedestalin, është absurditeti më i madh i kohës. Këtë mund ta bëjë vetëm udhëheqësi i qeverisë dhe ai i Ministrisë P. Brendshme. Asnjë nuk e përqafon një politikë të tillë.
“Beni”
Vlerësimi i të dhënës: E dhëna ka vlerë për faktin se i dënuari Xhavit Qesja, si armik i betuar i Partisë, shprehet se midis udhëheqjes së këtyre, ka divergjenca dhe se këto bëjnë që edhe rinia të largohet prej tyre, se të gjithë shkojnë përpara, ndërsa këta shkojnë prapa.
Detyrë: Të bisedoni me Xhavitin meqenëse edhe qëndroni vazhdimisht bashkë dhe duke komentuar artikuj të ndryshëm që mund të ketë shtypi ynë dhe mos u merrni me gjëra të çastit, problemet që kanë të bëjnë me zhvillimin ekonomik, politik dhe ushtarak të vendit tonë.
Mos u merrni vetëm me punë përkthimesh, për të shtuar të ardhurat tuaja dhe të leni në një anë detyrën kryesore që të është ngarkuar, për sa i përket asaj që këngëtarët për çështjen e Festivalit të XII-të, nuk mund të flasim, se ndryshe i pret fat i Todit dhe i Fadilit.
E dhëna shtypet në një kopje për dosjen e Xhavitit.
Punëtori Operativ
Esat Lata
Shënim: U pa, Kryetari i Degës së P. të Brendshme
Dt.8.1.1974 F. Sinojmeri
Raport-informacion i Punëtorit Operativ të burgut të Burrelit, Esat Lata, me të dhënat e bashkëpunëtorit të Sigurimit me pseudonimin “Beni”, lidhur me bisedat e bëra nga Xhavit Qesja në atë burg
Dhënë Agjenti “Beni”
Marrë P.Op. Esat Lata
Burrel. Më 20.1.1974
Nr. 188
R A P O R T
Ai raporton së më 19.1.1974, kur erdhi gazeta, ai ja lexoi Xhavit Qeses, lajmin mbi marrëveshjen ndërmjet Izraelit dhe Egjiptit. Xhaviti u gëzua pa masë dhe tha: “Vetëm me bisedime do të zgjidhet Lindja e Mesme, le të vazhdojë qoftë dhe një vit, mjafton që të mos vriten njerëz në luftë” dhe për këtë i tha atij se do ta qeras me një kafe.
Më datën 20.1.1974, në ajrimin e mëngjesit, duke ju kthyer këtij problemi, Xhaviti i tha atij: “Këta tanët (udhëheqja), bënë fjalë kot për luftë dhe luftë të armatosur, se këtyre u duhet vetëm paqe, përndryshe mbarojnë”.
Vlerësimi i të dhënave: E dhëna ka vlerë, pasi i dënuari Xhavit flet me urrejtje për udhëheqjen e Partisë dhe se problem i Lindjes së Mesme, duhet të zgjidhet me bisedime.
Detyrë: Të porositet agjenti që të kapi një problem dhe ta diskutojë deri në fund dhe të japë gjëra të konkretizuara dhe jo gjëra të pa sqaruara.
Masat Operative: E dhëna të shtypet në një kopje, aty ku bëhet fjalë për Xhavit Qesen dhe të vendoset në dosjen e tij.
Të porositet agjenti që të tregojë më shumë kujdes për punën që i është ngarkuar dhe mos e lërë pas dore, duke u nisur më shumë nga interesi personal.
Punëtori Operativ
Esat Lata
Raport-informacion i Punëtorit Operativ të burgut të Burrelit, Esat Lata, me të dhënat e bashkëpunëtorit të Sigurimit me pseudonimin “Beni”, lidhur me bisedat e bëra nga Xhavit Qesja në atë burg
Dhënë Agjenti “Beni”
Marrë P. Op. Esat Lata
Burrel, më 9.2.1974
Nr. 189
R A P O R T
Ai raporton se lidhur me punën e Liri Belishovës, Xhavit Qesja u indinjua pa masë. “Merren me një copë grua, të paktën t’ja kishin kthyer në dëbim”, u shpreh Xhaviti, ‘pas kësaj, nuk ka asnjë garanci që mund ta dënojnë përsëdyti edhe Bedriun”.
Toward their opponents, they have two attitudes: either they break them and make them spies, or those who do not submit, they physically eliminate, of course, if the main leader of the Party needs it”. On January 25, after reading the magazine “Nëntori” No. 12, which published an article rejecting Petro Markos’s latest play, which a previous issue in “Nëntori” and in the newspaper “Rinia”, had been praised and even said to be staged by the People’s Theatre, Xhaviti went full steam ahead to the translation office and told him: “They rejected Petro Markos’ play, they called it a complete failure, anachronistic, and that the writer did not understand the teachings of the Party leader.
He (the leader) does not accept speculation with his speeches, vagabonds like Petro Marko, who only have nothing to do because he is not satisfied with America and not even with revolutionization. He is a scoundrel, the article was written on the orders of the leader himself, as the editorial office that published it on February 6 is also criticized.
Also, in a conversation that Mako held about Greece, Xhaviti sided with Mako, saying that they don't like the establishment of a democracy in Greece, that they only want to blacken others. Then when the Greeks talk about neighbors, they don't have Albania in mind, but the rest of the Balkans.
He told Xhavit that the Greeks are interested in not having the Soviets here, which is why he is linking Papadopoulos' relations with us. This policy will be followed even more by the current Greek rulers.
Data evaluation: The data is valuable because Xhavit Qesja expresses great hatred for the internment of Liberty, for our laws, for Greek spiritual relations, calling them relations of interest in favor of the Greeks.
Task: Discuss important domestic and foreign policy issues with Xhavit and elaborate on them at length. His views on our Party, its strength, including in its relations with other countries.
Operational Measures: The information provided when talking about Xhavit should be printed in a copy and placed in his form file.
Operational Workshop
Esat Lata
The Deputy Mayor saw the information, but did not make any note of Xhavit. / Memorie.al
Lini një Përgjigje