FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Iran's Weakening, Military Clashes, and Efforts to Build a New Regional Order
In early 2024, the Islamic Republic of Iran was at the height of its power. It was the dominant external actor in four Middle Eastern countries: Iraq, Lebanon, Syria, and Yemen. Its missiles and armed networks threatened and pressured Arab countries. Israel, Tehran’s archenemy, had been crippled by a Hamas attack in October 2023 and was waging a seven-front war against Iran’s allies. Iran’s nuclear program was moving closer to producing a weapon, as Iranian officials enriched uranium to 60 percent and expanded production of ballistic missiles. Suddenly, the regime’s long-standing calls for “death to Israel” and “death to America” took on a more concrete meaning. Iran seemed close to realizing its five-decade goal of becoming the preeminent power in the Muslim world.
In April 2024, Israel struck a building where a Quds Force meeting was taking place, located near the Iranian embassy compound. The facility served as the operational headquarters for Brigadier General Mohammad Reza Zahedi, commander of Revolutionary Guard operations in Syria and Lebanon, responsible for coordinating Iranian-led activities against Israel. Iran responded by directly attacking Israel. In the months that followed, it became clear that Tehran’s earlier confidence was misplaced: the regime was far more vulnerable than it seemed.
Israel, along with France, the United Kingdom, and the United States, neutralized almost all of Iran’s drones and missiles. Israel then destroyed Iran’s air defense systems. Israeli forces dealt a major blow to Hezbollah, Iran’s most powerful ally, killing its longtime leader and destroying a large part of its arsenal. In June 2025, Israel launched a military strike against Iran’s nuclear facilities and ballistic missile capabilities. In cooperation with Washington, it bombed and neutralized a large part of Iran’s enriched uranium. In February of this year, the United States and Israel again engaged in war with Iran, severely damaging further the military and security infrastructure, striking the regime’s defense industry, and eliminating senior figures at the highest levels, including former Supreme Leader Ali Khamenei and his top deputy, Ali Larijani.
Megjithatë, pavarësisht këtyre sukseseve, jo të gjithë në Shtetet e Bashkuara janë të kënaqur. Në fakt, shumë analistë amerikanë besojnë se konflikti ka shpenzuar burime amerikane në një përpjekje që ka shumë gjasa të mos arrijë të ndryshojë regjimin iranian. Disa gjithashtu mendojnë se lufta është zhvilluar me nxitjen e Izraelit dhe se ajo ka dëmtuar reputacionin e SHBA-së, duke konsumuar municione për të dobësuar një vend që paraqet kryesisht kërcënim për qytete si Haifa, Jerusalemi dhe Tel Avivi.
Sipas autorit, këto kundërshtime janë të gabuara. Ky nuk ishte një konflikt i zgjedhur. Irani i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara që në krijimin e Republikës Islamike, kur persona të lidhur me regjimin pushtuan ambasadën amerikane dhe mbajtën peng 66 diplomatë për më shumë se një vit. Që atëherë, Teherani ka vrarë, drejtpërdrejt ose tërthorazi, mijëra ushtarë amerikanë. Edhe në gjendjen e tij të dobësuar, regjimi vazhdon të kërcënojë interesat amerikane. Kritikat gjithashtu neglizhojnë suksesin e konfliktit. Duke dobësuar ndjeshëm regjimin radikal të Iranit, lufta ka krijuar mundësi që figura më pragmatike të marrin kontrollin, duke rritur gjithashtu besimin dhe rolin e forcave opozitare të brendshme. Ajo ka përshpejtuar krijimin e një aleance të gjerë kundër Iranit që përfshin Izraelin, Shtetet e Bashkuara, shtete kyçe arabe, si Bahreini, Kuvajti, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, dhe disa vende evropiane. Me fjalë të tjera, ka hedhur bazat për një Lindje të Mesme më të mirë.
Kjo nuk do të thotë se një e ardhme pozitive është e garantuar. Në Teheran, forcat më të ashpra përpiqen të ruajnë dominimin. Statusi rajonal i Izraelit ka nevojë për rikuperim pas luftës në Gaza, e cila dobësoi besimin mes tij dhe vendeve arabe. Për këtë arsye, ai duhet të thellojë bashkëpunimin me Shtetet e Bashkuara. Të dy vendet duhet të integrojnë kapacitetet e tyre mbrojtëse dhe të përdorin fuqinë e përbashkët për të goditur Iranin derisa ai të mos jetë më në gjendje të kërcënojë fqinjët. Ato duhet gjithashtu të ofrojnë ndihmë dhe mbrojtje për shtetet arabe që përballen jo vetëm me Iranin, por edhe me sfida mjedisore dhe ekonomike. Në këtë mënyrë, mund të dëshmojnë se partneriteti me SHBA-në dhe Izraelin është alternativa më e sigurt.
Përfundoni punën
Për vite me radhë, qasja e SHBA-së ndaj Iranit u mbështet në sanksione dhe diplomaci me ndikim të kufizuar. Por me rikthimin e Donald Trump në presidencë në janar 2025, administrata vendosi të ndërmarrë veprime ushtarake. Objektivat përfshijnë shkatërrimin e kapaciteteve raketore të Iranit, parandalimin e zhvillimit bërthamor dhe dobësimin e rrjeteve të tij në rajon.
Izraeli ndan këtë agjendë dhe ka kontribuar aktivisht përmes operacioneve ushtarake dhe bashkëpunimit të ngushtë me SHBA-në. Sulmet e përbashkëta kanë reduktuar ndjeshëm kapacitetet shkatërruese të Iranit, por sipas analizës, nevojitet një regjim i fortë verifikimi për të parandaluar rindërtimin e tyre.
A key element is neutralizing Iran's networks, such as Hezbollah, the Houthis, and militias in Iraq, by fragmenting and limiting their activity.
Rival partners
The weakening of Iran paves the way for a new regional order. Arab countries, which previously tried to avoid conflict with Tehran through diplomatic rapprochement, have realized that this does not guarantee security. The conflict has shown that the US remains the main guarantor of security in the region. The analysis also suggests deepening technological cooperation between the US and Israel in areas such as artificial intelligence, semiconductors and advanced energy.
Regulation of relations
To build a new order, the US and Israel should include key Arab countries in a common security and economic cooperation structure. A regional initiative linking the Mediterranean, the Red Sea, and the Persian Gulf is proposed.
An important component is the normalization of Arab-Israeli relations, linked to the gradual handling of the Palestinian issue through an institutional approach.
On the verge of a new beginning
The war with Iran has broader implications for the future of the region. A weaker Iran could pave the way for greater stability and regional integration. However, the outcome remains uncertain. If the US, Israel and their partners manage to seize this moment, the conflict could mark a turning point towards peace in the Middle East. /Adapted from ForeignAffairs /
Lini një Përgjigje