FLASH
Shkruar nga Yanis Varoufakis
Why is the European Union moving in the opposite direction...
The quiet days of August are a good time to analyze what may happen next year. Looking at my 2024 calendar, the European Parliament elections are definitely the biggest event. But unfortunately they fail to inspire me the way they did 5 years ago.
In 2019, I was in Germany during the European Parliament elections, while a German colleague of mine came here to Greece. DiEM25, our pan-European movement, wanted to highlight the fact that European democracy will remain only an illusion if it does not become fully transnational.
In 2024, such gestures do not have even a symbolic meaning. As next June's European elections approach, my weariness with them is not due to any loss of interest in European politics or recent losses in Greek politics. What really bothers me is the difficulty of imagining that the seeds of democracy will manage to take root in the European Union while I'm still alive. Proponents of Europeanism will criticize me for what I am saying.
How dare I describe the EU as an area without democracy when it is run by a European Council made up of elected prime ministers and presidents, an appointed commission, elected national governments and a parliament elected directly by the peoples of Europe and charged with the power to dismiss a particular commissioner?
The hallmark of any democracy in societies with a high level of inequality are institutions built precisely to prevent all human interaction from being reduced to power relations. To keep despotism at bay, the power of a government must be minimized by a sovereign polity possessing the means to minimize it.
Shtetet anëtare të BE-së ua ofrojnë këto mjete komuniteteve të tyre politike. Sado të kufizuara zgjedhjet e tyre, qytetarët e një vendi ruajnë autoritetin për t’i mbajtur organet e zgjedhura përgjegjëse për vendimet e tyre (brenda kufizimeve të vendit që ndikohen nga faktorë të jashtëm). Fatkeqësisht, kjo është e pamundur në nivelin e BE-së.
Kur udhëheqësit tanë kthehen në shtëpi pas një takimi të Këshillit të BE-së, ata hedhin menjëherë përgjegjësinë për vendimet jopopullore tek kolegët e tyre. “Ky ishte varianti më i mirë që mund të negocioja”- thonë për mediat duke ngritur supet.
Këtë gjë e dinë funksionarët e BE-së, këshilltarët, lobistët dhe zyrtarët e Bankës Qendrore Evropiane. Ata kanë mësuar të presin që përfaqësuesit e shteteve anëtare të ndjekin trajektoren e përcaktuar dhe t’u thonë parlamenteve të tyre kombëtare se ndonëse nuk ishin dakord me vendimet e Këshillit, janë shumë “të përgjegjshëm” dhe të përkushtuar ndaj “solidaritetit” evropian.
Dhe pikërisht këtu gjendet edhe deficiti demokratik i BE-së. Politikat vendimtare që refuzohen nga shumica e anëtarëve të Këshillit, miratohen lehtësisht, dhe nuk ka asnjë shtet që mund të gjykojë vetë Këshillin, ta mbajë përgjegjës apo ta shkarkojë atë si organ.
Kur Këshilli arrin një marrëveshje gjysmë të mirë (si ajo midis kryeministrave spanjollë dhe holandezë, Pedro Sánchez dhe Mark Rutte, për reformimin e sistemit fiskal të BE-së), zgjedhjet kombëtare, të cilat nuk fokusohen asnjëherë tek vendimet e nivelit të BE-së, mund të sjellin rrëzimin gradual të tyre.
Për më tepër, fuqia formale e Parlamentit Evropian (të cilit i mungon ende autoriteti për të bërë vetë ligje) për të shkarkuar Komisionin është po aq e dobishme sa edhe pajisja e marinës greke me një bombë bërthamore për të kundërshtuar kërcënimet e Turqisë mbi pushtimin në ndonjë ishull pranë brigjeve të saj.
Asnjëra nga këto nuk është e re. Por sot unë ndihem më i lodhur, sepse 3 zhvillime e kanë shkatërruar plotësisht idenë e BE-së si një forcë që mundohet për të mirën, si brenda dhe jashtë Evropës. Në fillim, ne humbëm çdo shpresë se borxhi i përbashkët mund të vepronte si mjeti që do ta shndërronte konfederatën tonë evropiane në diçka më pranë një federate demokratike kohezive.
Është e vërtetë, pandemia e detyroi më në fund Gjermaninë, të pranonte emetimin e borxhit të përbashkët evropian. Por sikurse e paralajmërova në atë kohë, kushtet politike në të cilat rrodhën fondet ishin ëndrra e një euroskeptiku e realizuar. Rezultati? Në vend të një hapi të parë drejt bashkimit të nevojshëm fiskal, NextGenerationEU (Fondi Evropian i Rimëkëmbjes së Pandemisë) përjashtoi mundësinë e një transformimin rrënjësor.
Së dyti, lufta në Ukrainë i ka vrarë aspiratat evropiane për autonomi strategjike nga Shtetet e Bashkuara, të cilat pavarësisht humbjes së Donald Trump në vitin 2020, vazhdojnë ta shohin BE-në si një kundërshtare që duhet të frenohet. Pavarësisht asaj që mund të mendojë dikush se duhet të përmbajë një marrëveshje paqeje Ukrainë-Rusi, e padiskutueshme është mungesa e rëndësisë së BE-së gjatë procesit diplomatik që do të çojë tek një pakt i tillë.
Së treti, nuk pretendohet më se BE-ja është një nxitëse e një kozmopolitizmi parimor. Evropianët i përçmuan tubimet e fushatës së Trumpit me moton “Ndërto Murin”, por BE-ja është dëshmuar më e aftë sesa Trump në ndërtimin e mureve të tillë.
Në kufirin e Greqisë me Turqinë, në enklavën marokene të Spanjës, në kufijtë lindorë të Hungarisë dhe Rumanisë, në shkretëtirën libiane dhe tani në Tunizi, BE-ja ka financuar ngritjen e gardheve dhe mureve të neveritshme që mund t’i ketë zili vetëm Trump.
Dhe nuk thuhet asnjë fjalë për sjelljen e paligjshme të rojeve tona bregdetare, që veprojnë nën mbulesën e Frontex (agjencia e kontrollit kufitar të BE-së), që pa asnjë diskutim ka kontribuar në humbjen e jetës së mijëra emigrantëve në Mesdhe.
Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2019, media liberale shprehu lehtësimin e saj që ultra e djathta e Evropës nuk doli edhe aq mirë sa kishte frikë. Por ata harruan se në dallim nga fashistët e periudhës midis 2 luftërave botërore, ultra të djathtët e sotëm s’kanë nevojë të fitojnë zgjedhjet. Sepse forca e tyre e madhe është se ata fitojnë pushtet, fitojnë ose humbasin, për shkak se partitë tradicionale degradojnë në pozitat e tyre ideologjike për të përqafuar një formë ksenofobie, më pas autoritarizmi dhe në fund totalitarizmi. Thënë ndryshe, liderët autokratë evropianë si kryeministri hungarez Victor Orbán nuk kanë nevojë që të lodhen aq shumë për të përhapur besimin e tyre shovinist në të gjithë BE-në dhe Brukselin.
And these are not the thoughts of a Eurosceptic, who thinks that European democracy is impossible, since a European example is impossible. It is a great pity for a Europeanist who believes that a European example is entirely possible, but unfortunately the European Union has moved in the opposite direction.
We have seen Europe's rapid economic decline and its democratic (and ethical) deficits develop in parallel. Despite my doubts, it is an easy decision for me to decide to run again in the European elections – this time in Greece with MeRA25 – precisely because my doubts must be aired during the campaign. The paradox is that I have to convince myself that EU electoral politics is worth the trouble before I can convince anyone else.
Lini një Përgjigje