FLASH
Shkruar nga Pamfleti
For months, Ukraine has been embroiled in a heated debate over whether the country should hold presidential elections in March next year as originally planned.
But how can elections be held during a war?
All elections, including presidential ones, are banned under the country's current martial law, imposed after Russia launched its full-scale invasion in February 2022.
Many in Ukraine are outraged by the idea, fearing that a vote could distract the nation from its fight for survival.
Tensions eased after President Volodymyr Zelensky said in November that it was "not the right time" for elections.
But the issue appears to be far from over and has fueled a political confrontation not seen in the country since the beginning of the Russian occupation.
One of the biggest political debates is not in Ukraine but in the USA.
"Discussion about elections in Ukraine is being pushed in part by American politicians ahead of the country's 2024 elections, especially by a small group within the Republican party," said Olha Aivazovska, head of the Opora election monitoring network.
She argues that some right-wing Republicans are using the issue to justify their demand to block military aid to Ukraine.
And these voices are getting louder. As Donald Trump's isolationist views gain more influence in the Republican party, the issue of support for Ukraine is embroiled in US domestic politics and party divisions.
Although many Republicans support Ukraine, "that doesn't mean that the extreme right wing of this party won't use this theme against Ukraine next year during the US presidential election," Aivazovska said.
Republican US Senator Lindsey Graham had these voices in mind when, during his August visit to Kiev, he said that Ukraine should hold presidential elections in 2024.
And President Zelensky understands that he must address this growing rhetoric coming from the US, Ukraine's main ally and whose military aid is vital to countering Russia's invasion.
Until recently, Zelensky did not reject the elections completely. He listed all the challenges, such as security, legislation and funding, and added that he was "ready" and would run for a second term if elections were held in wartime.
Internal reaction
Even if martial law is changed to allow elections, there are many obstacles to holding a vote. Two of the main challenges are the country's security and population displacement.
"Është e pamundur të zhvillohen zgjedhje gjatë luftës kur miliona qytetarë tanë janë jashtë vendit ose të zhvendosur brenda vendit. Është e pamundur të zhvillohen zgjedhje kur ne nuk mund të garantojmë siguri për qytetarët tanë, kur ushtarët tanë... nuk mund të votojnë ose të emërohen si kandidatë", u shpreh Olena Shulyak, deputete dhe kreu i partisë në pushtet Shërbëtori i Popullit.
Sfida të tjera përfshijnë dëmtimin e shkollave, të cilat zakonisht përdoren si qendra votimi, dhe mungesa e fondeve.
Ekspertët bien dakord se në rrethanat aktuale, mbajtja e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme me një proces politik konkurrues thjesht nuk është e mundur.
Nuk është për t'u habitur që ideja për të pasur zgjedhje presidenciale është thellësisht jopopullore në Ukrainë. Një sondazh i kryer nga Instituti Ndërkombëtar i Sociologjisë i Kievit në nëntor tregoi se më shumë se 80% e të anketuarve donin të kishin zgjedhje vetëm pasi të kishte përfunduar lufta.
Deputetët si nga opozita ashtu edhe nga partitë në pushtet pohojnë vazhdimisht se është gabim të zhvillohen zgjedhje vitin e ardhshëm.
Por deklaratat e paqarta të Presidentit Zelensky për mundësinë e mbajtjes së zgjedhjeve kanë ngjallur një reagim të brendshëm.
Deputetët dhe mediat e opozitës filluan të raportojnë se autoritetet po përgatiteshin për të mbajtur zgjedhjet presidenciale në vitin 2024. Madje disa politikanë njoftuan planet për të kandiduar për presidencën.
U rritën spekulimet se popullariteti i Presidentit Zelensky do të binte për shkak të ngërçit në vijën e parë, dhe për këtë arsye ai donte t'i mbante zgjedhjet në vitin 2024 siç ishte planifikuar, ndërsa vlerësimet e tij në sondazhe ishin ende të larta.
Në një përpjekje për të shuar thashethemet, presidenti bëri një fjalim televiziv në fillim të nëntorit dhe tha se "nuk është koha e duhur për zgjedhje".
Kur do të ketë zgjedhje në Ukrainë?
Alina Zagoruyko, një deputete dhe kryetare e nënkomisionit parlamentar për zgjedhjet dhe referendumet, argumenton se Volodymyr Zelensky do të mbetet si president legjitim edhe pasi mandati i tij të përfundojë pranverën e ardhshme.
Neni 108 i kushtetutës së Ukrainës thotë se kreu aktual i shtetit i kryen detyrat e tij ose të saj derisa një president i sapozgjedhur të marrë detyrën.
Por nëse lufta zgjat shumë më gjatë, atëherë në një moment "mund të jetë një problem dhe ne mund të kemi nevojë të shqyrtojmë mundësitë e mbajtjes së zgjedhjeve edhe në kushte të tilla," tha Zagoruyko.
Megjithatë, shumica e politikanëve dhe ekspertëve pajtohen se duhet të fillojnë përgatitjet për zgjedhjet e pasluftës tani.
Shumë fshatra dhe qytete si Bakhmut ose Avdiivka janë në gërmadha. Shumica e popullsisë së tyre ose është e vdekur ose e shpërndarë në të gjithë vendin dhe më gjerë. Infrastruktura zgjedhore është shkatërruar. Mbajtja e zgjedhjeve në ato zona do të jetë jashtëzakonisht sfiduese edhe në kohë paqeje.
Another issue is voters. Of the eight million Ukrainian refugees, many are unlikely to return home soon even after the war ends. /BBC
Lini një Përgjigje