FLASH
Shkruar nga Ben Andoni
Today's Albanians are also getting used to propaganda, where the form is second to none. One such is taking place in the last few hours with the Diaspora Summit, where the pathos of the word cannot cover the vast scope of problems that the relationship with our diaspora carries.
What usually stands out when arriving in Tirana from Rinas airport or from one of the traffic arteries that connect the capital with the rest of the country is the flabby form. The various shapes of the buildings, the abstractions like the fragment of the figure of Skanderbeg (!), the shapeless gigantomania of the center and then the ubiquitous towers, within old Tirana. We are so absorbed in this form, that today with the money of savings and aid or “different” jobs (here the thought goes from drugs to crime and so on) it makes us live normally and it seems as if we are looking for this form. Order towards form, this could be the paradigm of today's Albanian society. And, perhaps, if the form did not also go into the superstructure, then it would no longer impress us.
The form that today's government is choosing to make its narrative for propaganda, with its blatant activities, goes even further to this argument. The old capital (tyrant), the current one (tyrant) and the newcomer who identifies himself between the two are getting used to and instinctively contributing to this crap. They are buying and getting used to constructions that no longer ask anyone and usually do not respect normal urban planning rules. In the name of external beauty, the public is suffering in peace from the irresponsibility and technology of making warm facades.
Although specialists insist that this technology is based on polystyrene, an oil product that amplifies fire, this makes little impression. Form is needed. False status. The epilogue came a few hours ago, when residents contemplated with their own eyes the burning of the object, a kind of consequence of the pleasure of form. Sadness for us has not been returning to learning for a long time.
Today's Albanian is also getting used to propaganda, where the form is second to none. One such is taking place in the last hours with the Diaspora Summit, where the pathos of the word cannot cover the vast space of problems that the relationship with our diaspora carries. The first, from its disregard in the country and the second, its use for the governing decorum, which is receiving huge blows every day from the disconnection with reality. Even though their help is vital: Referring to the magazine "Monitor", Albanian remittances have marked record levels, reaching 1.12 billion euros in 2025 (the highest level recorded so far).
Këto prurje, arsyeton revista, të cilat mund të shërbejnë si shtyllë kryesore për të ardhurat kombëtare dhe zbutjen e varfërisë, kanë pësuar rritje të ndjeshme për shkak të ciklit të ri të emigracionit dhe kanaleve informale (Monitor, 2026). Bash, kjo duhej të adresohej, e gjithë kjo mbështetje dhe energji e tyre. Por, dekori dhe fjalimet patetike, kushtuar formës, nuk lënë dot shteg. Mungon një objektiv i qartë dhe një platformë reale sesi do ta kanalizohet kjo ndihmë për zhvillimin. Fjalimet dhe retorika ushqejnë thjesht formën.
A do mundej të ndihte vallë diaspora në ndërtim? A do u jepej mundësia në turizëm, apo në bujqësi? Vështirë. Shqipëria përbën një model ekonomie, ku informaliteti është një sfidë strukturore, me një ekonomi gri që vlerësohet rreth 30-33% të PBB-së. Ekonomia karakterizohet nga punësimi informal (gati 50-61% e të punësuarve), transaksione të larta cash dhe, shmangie e taksave/sigurimeve, duke dëmtuar buxhetin e shtetit dhe konkurrencën e ndershme (Altax, 2024). Anipse, qeverisë së sotme i mjafton ndërtimi, jo thjesht për perceptimin për formën, por edhe ndikimin në PBB. Dhe, këtu qëndron një nga kuajt e betejës së qeverisë së sotme, “Rama”, që problematikën e përcjell tek perceptimi dhe zbehja e kritikës, jo mënyrën e sotme të jetesës së shqiptarit të zakonshëm.
”Përbaltja e jashtëzakonshme që i bëhet kësaj industrie për të përbaltur Shqipërinë në fakt, disa që bëjnë si investigatorë kur ekspozojnë nëpër ekrane pamjet e Tiranës që është një qytet europian kur e shikon ato pamje i mbulojnë me llumin e fantazive të akuzave, ja ku pastrohen paratë e Europës. U pastrokan në Shqipëri, në Tiranë paratë e Europës”, deklaroi Rama gjatë një takimi me sipërmarrës të ndërtimit në Tiranë. Sikur, të mos e kishte lexuar raportin vjetor të SPAK-ut për vitin 2025 që evidentonte një model të konsoliduar të pastrimit të parave përmes bizneseve formalisht të ligjshme. “Tipare të përsëritura… përfshijnë përdorimin e subjekteve… si subjekte ndërtimi… për qarkullimin dhe riciklimin e fondeve”, thuhet në raport. Dhe, akoma më shumë nga strukturat e huaja, për të cilat ushqehet një lloj kredibiliteti sa i bëhet burimeve që shfrytëzojnë.
Në Raportin e Strategjisë së Kontrollit Ndërkombëtar të Narkotikëve 2025, Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) theksoi se:“… kriminelët pastrojnë të ardhurat përmes blerjeve të pasurive të paluajtshme, projekteve të ndërtimit… dhe zhvillimit të bizneseve”. DASH e lidhte këtë fenomen me trafikun e drogës, të qenieve njerëzore, korrupsionin dhe evazionin fiskal, ndërsa nënvizonte atë pjesë shqetësimi, që adresohet gjithnjë se: Ekonomia e bazuar në cash dhe dobësitë në zbatimin e ligjit krijojnë terren të favorshëm për pastrim parash.
Zhgënjimi nuk është më në formën e asaj sesi po qeverisemi, por mënyrën sesa pak po ndryshojmë përmbajtjen tonë, për t’i dhënë formës, realisht qenësi dhe përmbajtje.
Unfortunately, the autocratic elements that are in power today in Albania, like some in the East, have as their motto the strength of form over content, preserving the appearance of democracy, emptying it for days of democratic yeast. The democratic facade of elections, the withdrawal of elite opinion (such as the Diaspora Summit), the parliamentary debate (if this can be called such in our recent legislatures) satisfies international observers and makes the country invulnerable to sanctions, even though the referrals of 9 countries for additional addresses for the integration of Albania are showing that this situation will not continue to be tolerated. The literature also mentions as a phenomenon the fact that: Form allows autocrats to control the public sphere while engaging or achieving and preventing competition between elites. This has stifled the opposition, forcing them to spin in a difficult circle and within a designed legal framework, where they are lost from the start of any idea of change.
In the case of Albania, development is bitter from the lessons we do not learn as a community and the attempt not to change. “Are we Albanians or will we become them?”, wrote Father Anton Hatrapi bitterly in “Hylli i Dritës” in June 1930. As a sign of respect for the Albanian language, its speakers and cultivators, we are using this title, the first of Anton Harapi, along with a quote from him: “We in Albania are not in a country where life is invented according to a theory or philosophical system; in this view, we are all one race with as many threads as the short views according to which we live. With all this, we try to justify our living system before reason and knowledge, we have nationalism even with a grain of salt, we dogmatize the fate of the nation in the most categorical way, so as not to laugh under the catfish, every time this magical idea appears to us. In this point, we have not succeeded in the opportunists of other nations, for this difference, because among them, although the ideal view is on the verge of bankruptcy, the meaning of collectivity is so consistent, as if it were "...it should be put before any other stream of life...". Simply put, the thesis: Can we change the content and remove the... loop of form?! Apparently, not yet.
Lini një Përgjigje