FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The European Commission wants to radically reform the enlargement process. Commissioner Marta Kos is seeking support in Berlin. The idea envisages gradual membership for candidate countries, but some member states, including Germany, demand full respect for existing criteria…
When Ukraine's president was asked last week whether he would continue to insist on membership in the European Union next year, his answer was clear. "It is true that we want membership with an accelerated procedure," Volodymyr Zelensky said. Standing at his side was the president of the European Commission. Her answer was less clear. Ursula von der Leyen said that a specific date is important for Kiev, even though this is not possible from the European side. "The date you set for yourself is your standard," she said.
This sounded like a rejection, although it was not intended that way. Von der Leyen finds herself in a constrained situation. Many member states have made it clear that they want to stick to the traditional approach: a country can only join after it has fulfilled all the conditions and taken on the entire legal acquis of the European Union.
The idea put forward by Zelensky was preceded by an editorial by Prime Minister Edi Rama and Serbian President Aleksandar Vučić, who wrote in the German media outlet FAZ that they agree to become part of the EU even without veto rights.
“This could bring tangible benefits to citizens, while simultaneously strengthening the EU’s economic and geopolitical position without burdening the EU’s decision-making architecture and without changing its institutional balance. This would mean neither veto rights, nor additional commissioners, members of the European Parliament or changes in voting structures. We are convinced that this would alleviate the concerns of those member states that are reluctant to expand further ,” the editorial states.
Rama and Vučić further emphasize that "telling future members that they must wait for EU reforms before joining would be tantamount to closing the door. This would be wrong, counterproductive, and even dangerous in these times."
Merz insists on the 1993 Copenhagen criteria
In Brussels, this is called the “merit-based” approach. However, the Commission president wants to change this procedure. For weeks, she has been considering another solution within the institution. According to this idea, candidate countries could be allowed to join the European Union even if they only meet a minimum of conditions. However, this would be membership without full rights.
Gazeta Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.) raportoi për herë të parë për këto diskutime në fillim të janarit, dhe më pas edhe media të tjera e trajtuan temën. Ndërkohë në Bruksel ka nisur një debat, por ende nuk ekziston një propozim zyrtar. Komisioni po ecën me kujdes. Për këtë është hartuar një dokument strategjik, të cilin e njohin vetëm pak persona.
Komisionerja për zgjerimin, Marta Kos, mbajti në mes të shkurtit një fjalim në Tallinn ku për herë të parë paraqiti argumente për një ndryshim strategjie. Brenda institucioneve ajo po përpiqet të bindë shtete të veçanta anëtare. Në vendet baltike kjo ishte relativisht e lehtë. Ajo ndodhet në Berlin për të biseduar me përfaqësues të qeverisë dhe Bundestagut, por do ta ketë më të vështirë.
Kancelari gjerman Friedrich Merz tashmë e ka përjashtuar mundësinë që Ukraina të anëtarësohet më 1 janar të vitit të ardhshëm. “Nuk është e mundur”, tha ai në fund të janarit.
Të gjitha vendet duhet së pari të përmbushin kriteret e Kopenhagës të vendosura nga Këshilli Europian në vitin 1993. Këto kërkojnë një rend demokratik dhe shtet të së drejtës të qëndrueshëm, një ekonomi funksionale tregu dhe aftësinë për të përmbushur të gjitha detyrimet e anëtarësimit, nga pranimi i objektivave politike deri te zbatimi i legjislacionit europian. “Proceset zakonisht zgjasin disa vite”, tha Merz.
Zelensky dëshiron t’u ofrojë qytetarëve një perspektivë të qartë
Megjithatë, kjo mund të mos jetë fjala e fundit. Nga njëra anë, data 1 janar 2027 vazhdon të figurojë si datë anëtarësimi në planin e paqes me 20 pika, për të cilin po negociojnë Shtetet e Bashkuara, Ukraina dhe Rusia. Zelensky këmbëngul për këtë dhe e di se në këtë çështje ka mbështetjen e Uashingtonit.
Presidenti ukrainas beson se ai mund të fitojë një referendum për lëshime territoriale ndaj Moskës vetëm nëse u ofron qytetarëve një perspektivë të qartë për integrimin në Bashkimin Europian, sidomos pasi rruga drejt NATO-s është e mbyllur. Pa një datë të qartë, tha ai javën e kaluar gjatë përkujtimit të përvjetorit të katërt të sulmit rus, Vladimir Putin do të bëjë gjithçka për ta përçarë Bashkimin Europian dhe për të penguar anëtarësimin e Ukrainës.
Nga ana tjetër, Komisioni Europian me planin për të reformuar rrënjësisht metodën e zgjerimit nuk po mendon vetëm për Ukrainën. Maqedonia e Veriut, për shembull, është vend kandidat që nga viti 2005, por ende nuk ka përparuar shumë. Mali i Zi negocion që nga viti 2012, ndërsa Serbia që nga viti 2014. Ngadalësia e procesit nuk lidhet vetëm me këto vende, por edhe me bllokada brenda vetë BE-së.
Ndërkohë Rusia dhe Kina janë përfshirë gjithnjë e më shumë në rajon për të shfrytëzuar vakumin politik. Siç tha komisionerja Kos në fjalimin e saj, po krijohet një tension në rritje “midis kohës që kërkon zbatimi i një qasjeje të besueshme të bazuar në meritë dhe presionit në rritje nga aktorë të jashtëm ndaj vendeve tona kandidate, një presion që synon të rrisë kostot politike të përparimit në rrugën e tyre drejt BE-së”.
Shteti i së drejtës nuk është i negociueshëm për BE-në
Brenda Komisionit Europian prej kohësh ka dyshime nëse metoda aktuale është ende e përshtatshme. Mali i Zi dhe Shqipëria tashmë ndodhen në fazën përfundimtare të procesit të gjatë të negociatave. Por rruga për vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor mbetet e gjatë. Edhe për Ukrainën procesi ka të ngjarë të zgjasë shumë.
Edhe pse Komisioni ka vlerësuar përparimin e Kievit, procesi i reformave ka ngecur që nga nëntori. Deri tani nuk është hapur asnjë grupkapitull negociatash, sepse Hungaria e ka bllokuar procesin. Me këtë ritëm, anëtarësimi mund të zgjasë edhe 8 deri në 10 vjet. Kjo, sipas shqetësimeve në Bruksel, do t’i jepte Rusisë mundësi ta destabilizojë vendin edhe pas një marrëveshjeje paqeje.
Si mund të zhvillohej ndryshe procesi? Komisioni e quan këtë qasje “zgjerim gradual”. Nëse anëtarësimi duhet të ndodhë më herët, atëherë duhet të përcaktohet një prag minimal kushtesh.
Këtu përfshihen garancitë për shtetin e së drejtës: gjyqtarë të pavarur, luftë efektive kundër korrupsionit dhe mbrojtje e të drejtave themelore. Gjithashtu duhet të mbrohen pakicat dhe institucionet demokratike duhet të funksionojnë normalisht, gjë që shihet edhe në mënyrën se si realizohen ndryshimet e qeverisë. Një shtet duhet gjithashtu të harmonizojë politikën e jashtme me atë të BE-së, veçanërisht në zbatimin e sanksioneve. Për më tepër, ai duhet të zbatojë pjesërisht disa politika të BE-së, për shembull në tregti ose migracion.
Çfarë instrumentesh do të kishte Brukseli pas anëtarësimit?
Katër vende mund t’i përmbushin këto kritere relativisht shpejt: Mali i Zi, Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina. Maqedonia e Veriut duhet së pari të zgjidhë konfliktin me Bullgarinë. Serbia duhet të bëjë përparim sidomos në fushën e shtetit të së drejtës dhe në politikën e jashtme, ku shpesh lëkundet mes Brukselit dhe Moskës. Bosnjë-Hercegovina është ende larg përmbushjes së pragut minimal. Kosova përballet me pengesa sepse nuk njihet nga pesë shtete të BE-së. Për Gjeorgjinë dhe Turqinë nuk ekziston aktualisht një perspektivë e besueshme anëtarësimi.
Siç parashikon traktati i BE-së, çdo anëtarësim duhet të miratohet nga Këshilli i shteteve anëtare dhe nga Parlamenti Europian. Në traktatet e anëtarësimit do të përcaktohej se cilat të drejta do të kishte një shtet dhe cilat jo. Për shembull, vendet mund të marrin pjesë në Këshillin Europian si vëzhgues, pa të drejtë vote, për sa kohë që nuk janë ende anëtare të plota.
Ato do të mund të marrin pjesë në vendimmarrje vetëm në ato fusha ku kanë përvetësuar plotësisht acquis-in e BE-së. Edhe të drejtat e vetos mund të kufizohen. Për më tepër, në vend që Komisioni Europian të zgjerohet vazhdimisht, BE mund të zbatojë idenë fillestare të Traktatit të Lisbonës për një Komision më të vogël, ku vetëm 2/3 e shteteve anëtare kanë një komisioner.
Accession treaties would also need to define how a country achieves full membership and all the rights that come with it. This implies a long process of reform that must be completed before accession. This is not a simple matter, as the prospect of membership is currently the main motivation for reform. Sanctions, up to and including expulsion from the EU, would also need to be foreseen if a country fails to respect its reform commitments.
The test case for this model is Montenegro. The Commission wants to conclude the accession negotiations by the end of the year and is already preparing the accession treaty. In an interview with FAZ, Commissioner Kos said that the current debate will determine “what safeguards we need to ensure that future member states respect their obligations even after accession”. According to her, “insurance against the risk of Trojan horses in the EU, i.e. countries that act against our common goals” is needed. These measures could range from traditional transition periods to more innovative mechanisms to protect the EU budget, core policies and decision-making structures, including the obligation of loyal cooperation.
The official proposal is expected after the elections in Hungary.
The European Commission believes that the new methodology can be implemented without changing the EU treaties. However, any accession treaty must be ratified by each member state. In some countries, including France, this requires a referendum, a major political hurdle.
The political calendar is also challenging. In the spring of 2027, France will elect a new president, which could favor right-wing populist parties that oppose EU enlargement. In Poland, a new parliament must also be elected by the end of next year, while nationalists are campaigning against Ukraine.
At the same time, time is running out. If peace negotiations between Russia and Ukraine progress under pressure from the United States, the 20-point plan could come into effect as early as this year. In that case, the 2027 accession date would probably not be included, but 2028 could be mentioned.
Some member states want to discuss these issues at the European Council to be held in three weeks, while the European Commission is currently holding individual consultations with member states. /Adapted from Pamphlet /
Kujdes me keta sllavet e qelbur e u qendroni larg. Mos u infektoni nga Eurokurva e Ameriqenet qe hiqen si miq me ta qe te arrijne qellimet e tyre. Ne kemi mbetur vend e popull bibilush e te shohim hallet tona. Te vazhdojme te mbjellim ca ullinj, agrume, vreshta e molle qe i zhdukem e te vadisim tokat qe te hame nje kafshate buke te na shkoje ne bark.