FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Brussels may applaud Rama for regional stability, but Albania remains hostage to corruption, obstructed justice, and a massive brain drain...
The European Union institutions are showing growing enthusiasm for Albania’s rapid progress in membership negotiations, with the country having opened three-quarters of the negotiating chapters in just six months. But this almost blind enthusiasm risks obscuring the fact that the path ahead is still extremely complex and will require deep internal reforms from Tirana.
“Challenges cannot be avoided with diplomatic acrobatics – the fundamental principles of the accession negotiations must remain intact. Otherwise, the EU risks being eroded from within,” declared Daniel Prroni, a researcher at the Institute for Democracy and Mediation (IDM), in an interview with The New Union Post.
Although Albania has positioned itself as one of the most advanced countries in the process – along with Montenegro – after years of stagnation, Prroni warns: “There are concerns about whether this progress is sustainable.” Opening the chapters requires “considerable” technical work between the European Commission and national administrations, but also “depends largely on the goodwill of political leaders.” But closing the chapters will require tangible reforms and strict control by EU institutions and member states. “From this point on, it will not be an easy journey.”
The challenges ahead
The Albanian government has announced its intention to complete all negotiations by 2027, an ambition that has also been supported by the European Commission. “This is a positive signal, but many questions still remain about how this objective will be achieved,” Prroni emphasizes.
The Commission’s annual reports rate Albania as “below average” in several chapters, while the pace of progress does not match the government’s level of ambition. Core reforms – especially those in the areas of the rule of law and economic criteria – “are not progressing at the right pace,” while the level of implementation of the Commission’s recommendations “remains low.” According to Prroni, “the past does not support the 2027 narrative, because political declarations do not have a solid factual basis.
Concerns are growing about the country’s preparations to meet EU criteria for chapter closure – particularly the deteriorating justice system. The parliament remains “very weak” and lacks the capacity to exercise “effective oversight” over the government, while legislation is often driven “more by private than public interests.”
Gjykatat vuajnë ende nga “presioni i jashtëm” dhe frikësimi i gjyqtarëve e prokurorëve – përfshirë nga politikanë dhe zyrtarë qeveritarë. Liria e medias është “nën trysni,” me përqendrim të lartë pronësie dhe ndikim të fortë politik. Shpërngulja e trurit mbetet një “shqetësim i mprehtë,” pasi profesionistët si mjekët, infermierët dhe mësuesit vazhdojnë të largohen drejt vendeve të BE-së: “Siç thuhet shpesh, qytetarët shqiptarë po i bashkohen BE-së para vetë vendit.”
Krimi i organizuar përbën një “kërcënim të madh dhe në rritje,” jo vetëm për sigurinë publike, por edhe përmes infiltrimit në ekonomi, pastrimit të parave dhe zgjerimit të aktiviteteve kriminale. Kjo rrit koston e jetesës për qytetarët dhe shoqërohet me sisteme të dobëta të mbrojtjes sociale – një tjetër kriter kyç për anëtarësimin në BE.
“Në këtë moment, nuk ekziston një hartë e qartë rrugore për adresimin e këtyre sfidave në mënyrë që objektivi i 2027-ës të duket i besueshëm,” paralajmëron Prroni. Të gjitha këto e bëjnë gjithnjë e më pak realist synimin që Shqipëria të anëtarësohet në BE deri në vitin 2030. “Vetëm vullneti i mirë mes liderëve nuk mjafton për të kaluar vijën e finishit, pa trajtuar dhe transformuar në mënyrë të thellë dhe të pakthyeshme çështjet themelore,” shton ai.
Nga perspektiva e Brukselit, mund të ketë përpjekje për të inkurajuar progresin, duke anashkaluar disa probleme kur është politikisht e përshtatshme. Por do të vijë një moment kur këto çështje do të duhet të përballen. Serbia është një shembull i qartë: megjithëse ka hapur 22 kapituj, procesi i saj është bllokuar, pa një rrugë të qartë përpara. “Shpresa është të mos ndodhi e njëjta gjë me Shqipërinë,” thotë Prroni, “jo duke e shtyrë procesin përpara duke mbyllur sytë ndaj problemeve serioze.”
Anëtarësim i plotë apo një model alternativ?
Mungesa e qartësisë ekziston si në BE, ashtu edhe në Shqipëri, në lidhje me drejtimin e një procesi të përshpejtuar anëtarësimi. “Po shkojmë drejt anëtarësimit të plotë, apo drejt një modeli tjetër integrimi?” pyet Prroni, duke përmendur skenarë si integrimi i pjesshëm – për shembull, vetëm në tregun e përbashkët apo në disa politika specifike pa anëtarësim të plotë. “Nuk është në dorën e qeverisë shqiptare të pranojë çfarëdo oferte që BE vendos t’i japë. Populli shqiptar i ka dhënë mandat të ndjekë anëtarësimin e plotë – jo një formë të holluar ose alternative të integrimit.”
E njëjta histori e vjetër
Një nga faktorët kryesorë që shpjegojnë qëndrimin e paqartë të Brukselit ndaj progresit të Shqipërisë është raporti i tij me kryeministrin Edi Rama. Përpjekjet e tij për t’u paraqitur si një lider ndërkombëtar i besueshëm dhe i përgjegjshëm janë “arsyeja kryesore” pse ai është zgjedhur si partner i afërt nga BE-ja, për të treguar “një lloj progresi të dukshëm,” shpjegon Prroni.
European leaders “appreciate the fact that he acts as a mediating, rational and stabilizing force in the region,” and also value his cooperation on specific issues, such as the migration agreement with Italy. “He responds when called upon to help resolve certain issues, and he seems to be rewarded for it.” But this strategy, according to Prroni, is “unsustainable,” as Albania “cannot rely solely on transactional exchanges and goodwill to reach the end of the process.”
Turning a blind eye to domestic problems – such as corruption and the rule of law – to secure a stable partner in the Western Balkans is nothing new for EU leaders. “An old Rama article from 1997 criticized exactly this trend,” recalls Prroni, noting that “this is an old story: be useful, and you will be rewarded by the EU” – a dynamic that has benefited all Albanian leaders over the years.
What Prime Minister Rama has done most is find his “own style” in this role, adding elements of spectacle, show and entertainment that make him seem more acceptable. But even this approach, according to Prroni, has an expiration date. “I do not believe that Albania can join the EU with this approach,” he says, adding that even for the EU itself “it is not healthy to follow a mentality of postponing problems until the end of the accession process.”
The state of Albania-EU relations
Albania's application for EU membership was made in April 2009. Candidate country status was granted in June 2014. In April 2018, the European Commission recommended opening negotiations with Tirana, within the framework of the common approach with North Macedonia, which implied parallel progress by the two countries or a common deadlock.
Due to the crisis between North Macedonia and Bulgaria, Albania's path was also blocked until 19 July 2022, when the first accession conferences were held in Brussels. On 25 September 2024, the Council positively assessed Albania's fulfillment of the conditions for opening the first set of chapters.
So far, 24 out of 33 negotiating chapters have been opened. Group 1 – “Fundamentals” was opened on 15 October 2024; Group 6 – “External Relations” on 17 December 2024; Group 2 – “Internal Market” on 14 April 2025; and Group 3 – “Competitiveness and Inclusive Growth” on 22 May 2025. In Tirana, the objective is clear: to conclude negotiations by 2027, with full membership by 2030. /Adapted from “Pamphlet” by “The New Union Post”
Lini një Përgjigje