FLASH
Shkruar nga Pamfleti
David Kanin, professor of European Studies at Johns Hopkins University in the USA, is not optimistic that the international demands that Serbia recognize Kosovo de facto and that Kosovo form the Association of municipalities with a Serbian majority, would solve the problems between the two countries.
In order to have a sustainable solution, according to him, it must come from the protagonists themselves and not be imposed from outside.
"We had one of these in 2018, with the plan of division and exchange of territories. No one liked it, everyone pointed out the problems and they were real. But the fact that it came from both sides, that the president of Serbia, Aleksandër Vučić, and the then president of Kosovo, Hashim Thaçi, were ready to cooperate, should have been the most important point", Tanin tells the Radio . Free Europe.
With the formation of the Association, he says, the Serbs in Kosovo would have an organization that would be recognized worldwide, while Kosovo itself is not recognized.
Regarding the attack in Banjska, he says that there are many questions that "remain in the air", but "most likely, it seems that someone in the military or intelligence chain of command in Belgrade had something to do with it".
"I think the idea of imposing sanctions on Vucic is now very low on the list of priorities, considering everything that is happening in the Middle East," Tanin says when asked if Serbia is avoiding possible sanctions from the West.
- The special envoy of the European Union in the Kosovo-Serbia dialogue, Miroslav Lajçak, spent two days in Kosovo meeting representatives of the Government and the opposition. This time, he did not continue his visit to Serbia. Can this be seen as a kind of pressure on Kosovo to accept the draft statute for the Association of municipalities with a Serbian majority?
David Kanin: Yes, it is. Nobody loves the Prime Minister of Kosovo, Albin Kurti. They don't like to deal with it. Lajcak and Kosovo do not have good relations. The West, of course, believes that Kurt is more guilty than the president of Serbia, Aleksandar Vučić, despite the incident in Banjska, which we can discuss. He has changed things, he has become an obstacle for Vucic, who was doing very well diplomatically.
But yes, there is pressure on Kurt to change his position. I honestly think the West would like to get rid of Kurt, would like someone else to be prime minister. The West has realized that it will not surrender to the Association of Serb-Majority Municipalities, because it knows that it would be a creation that would work against Kosovo's sovereignty - no matter what the West says. And, in my opinion, he is right.
Kurti has been under this pressure for a year or so now. But, I think it is important to keep in mind that all this, as far as the Franco-German proposal to the Ohrid Agreement for the normalization of Kosovo-Serbia relations and the implementation of the 2013 agreement [for the Association, is part of a model that dates from 2006. Since then, the West - first the USA, but then the USA and the Europeans - has not been able to agree on the status of Kosovo. Since then, Western policy has not succeeded, there have been a series of failures. And with each failure, the West's ability to impose what it wants diminishes.
- But is this pressure justified?
David Kanin: In my opinion, it is not. I think the western approach is poorly thought out. Justified is a funny word. I don't think it's about justification or not, it's about whether it's a good strategy or not, whether it makes sense or not. For me there is none. However, the West has power and influence. He can keep trying to push things his way.
But, as we have seen since 2006, the West has not been able to create a status for Kosovo that is universally accepted, and especially accepted by Serbia.
The two protagonists do not agree with the Western approach and both, in their own way, have been able to block the process of normalizing relations for decades now.
- The EU asks Serbia to de facto recognize Kosovo, while it expects Kosovo to form the Association. Can this de facto recognition solve the problems between Kosovo and Serbia?
David Kanin: I don't think it solves them. First of all, it is not de facto recognition. There is recognition or there is no recognition. What is really required of Serbia is not to prevent Kosovo from joining international organizations. It can also withdraw from efforts to convince the countries that have recognized Kosovo to de-recognize it. This is not recognition.
It is important to remember that Taiwan, for 30 years, has had a permanent seat on the UN Security Council, as has China. When the geopolitics changed, that seat did not help Taiwan at all. Serbia knows and Kosovo knows that this agreement is very bad for Kosovo.
The so-called de facto recognition is not recognition. It would be a modest victory for Kosovo diplomatically, without Serbia actually having to do anything.
Serbia would retain the support of Russia and China in the UN Security Council and would be able to block any resolution. So this is a one sided deal. Kurti knows this and he is right.
- According to you, what should be the model for the Association that would not endanger the functionality of the state of Kosovo?
David Kanin: Ky është problemi, ky model e rrezikon. Unë e kuptoj se do të kishte përgjegjësi të zakonshme, në shëndetësi, në arsim… Edhe aktivistët e shoqërisë civile që e mbështesin, thonë se do të ketë me të vërtetë përgjegjësi shumë të kufizuara. Por, kjo nuk ka rëndësi. Ajo që ka rëndësi, është se serbët në Kosovë do të kenë një organizatë që do të njihet botërisht, ndërsa vetë Kosova nuk njihet. Dhe do të jetë një lloj mjeti, pa marrë parasysh se cilat do të jenë funksionet e tij zyrtare. Të dyja qeveritë në Kosovë dhe Serbi e dinë se ai do të jetë një mjet për Listën Serbe për ta zgjeruar shtrirjen e saj në Kosovë dhe, në veçanti, në jug të Lumit Ibër.
–Atëherë, cila është rrugëdalja?
David Kanin: Para së gjithash, dua ta rikujtoj këtu fjalimin e sekretarit amerikan të Shtetit, Antony Blinken, për Gazën, të mbajtur të premten e kaluar. Ai ka thënë dy gjëra – e para, se zgjidhja me dy shtete mes Izraelit dhe palestinezëve është rruga përpara; dhe e dyta, ai po ashtu ka thënë se kjo është rruga e vetme përpara. Kjo është ajo që dëgjojmë gjithmonë nga diplomatët perëndimorë edhe për Ballkanin.
Por, për të pasur një zgjidhje të qëndrueshme për këtë [Kosovën dhe Serbinë], ajo duhet të vijë prej brenda rajonit, prej vetë protagonistëve. Unë besoj se çdo marrëveshje, çfarëdolloj, që del nga të dyja palët, duhet të trajtohet seriozisht nga ndërkombëtarët. Një të tillë e kemi pasur në vitin 2018, me planin e ndarjes shkëmbimit të territoreve. Askujt nuk i ka pëlqyer, të gjithë i kanë nxjerrë në dukje problemet dhe ato kanë qenë reale. Por, fakti që ka ardhur nga të dyja palët, që Vuçiq dhe [residenti i atëhershëm i Kosovës, Hashim Thaçi, kanë qenë të gatshëm për të bashkëpunuar, është dashur të ishte pika më e rëndësishme. Ne është dashur të jemi të gatshëm për t’i konsideruar problemet dhe për të punuar me ta.
Nëse zgjidhja nuk del nga rajoni, ajo nuk ka gjasa të funksionojë, sipas mendimit tim. Kjo nuk do të thotë se do të funksionojë nëse del prej rajonit, por ndërkombëtarët duhet t’i ndihmojnë.
–Kanë kaluar gati shtatë javë nga sulmi në Banjskë. Sipas jush, cili ka qenë roli i Beogradit në këtë incident?
David Tanin: Dikush në Serbi i ka pasur gjurmët e gishtërinjve në armët dhe municionet [që janë gjetur në Banjskë. Mendoj se kosovarët e kanë treguar këtë në mënyrë mjaft bindëse.
Tani, Aleksandar Vulin sapo ka dhënë dorëheqje nga pozita e kreut të inteligjencës. Askush nuk e lidh faktin e dorëheqjes së tij me incidentin. Por, duket e mundur, duket të paktën e mundur. Unë nuk e di, thjesht pyetem nëse mund të jetë kështu. Me shumë gjasa, duket se dikush në zinxhirin komandues ushtarak ose të inteligjencës në Beograd, ka pasur lidhje me këtë.
Pyetje e madhe për mua mbetet: çfarë ka planifikuar Millan Radoiçiq i cili e ka pranuar përgjegjësinë për sulmin në Banjskë. Le të themi se qëllimi është arritur, ata [të armatosurit] kanë arritur të futen dhe ta bëjnë atë që kanë planifikuar… Çfarë do të ndodhte të nesërmen? A kanë bërë përpjekje ta marrin kontrollin fizik të veriut të Kosovës? A janë përpjekur të bëjnë kryengritje? A kanë kontrabanduar diçka aq të rëndësishme, saqë Radoiçiqit i është dashur një numër i pazakonshëm njerëzish? Të gjitha këto pyetje janë ende në ajër.
–Perëndimi nuk ka reaguar ndaj Serbisë, edhe pse përgjegjësinë për sulmin në Banjskë e ka marrë Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe, që kontrollohet nga Beogradi. A po shpëton Serbia nga sanksionet e mundshme të Perëndimit?
David Kanin: Po. Nuk mendoj se do të ketë sanksione ndaj Serbisë. Nuk mendoj se Perëndimi e fajëson Vuçiqin për këtë. Mund të jem gabim, nuk kam qasje në materiale të klasifikuara, dhe nuk e di se çfarë mendon Qeveria jonë amerikane.
Po ashtu, është e rëndësishme të theksohet se lufta në Gazë i ka bërë favor Vuçiqit, ashtu si edhe presidentit rus, Vladimir Putin. Lufta në Gazë i ka shpërqendruar të gjithë. Unë mendoj se ideja e vendosjes së sanksioneve ndaj Vuçiqit është tani shumë poshtë në listën e prioriteteve, marrë parasysh gjithçka që po ndodh në Lindjen e Mesme.
Dhe, sigurisht, Lindja e Mesme është tani në mendjet e njerëzve. Kjo i mundëson Putinit ta godasë Ukrainën, i mundëson Vuçiqit të dalë nga gabimi në Banjskë, dhe e dëmton Kurtin, sepse presioni mbi të është kthyer dhe askush nuk do të vendosë sanksione mbi Vuçiqin.
– A mendoni se Vuçiq do ta ndryshojë qasjen ndaj dialogut me Kosovën pas zgjedhjeve të dhjetorit në Serbi?
David Kanin: Të shohim se çfarë do të ndodhë në zgjedhje. Gjëja e rëndësishme në këto zgjedhje, sipas meje, nuk ka të bëjë me Kosovën. Ka të bëjë me vrasjet masive që kanë ndodhur në Serbi majin e kaluar. Mendoj se ato kanë qenë kërcënimi më i madh për Vuçiqin prej se ka marrë pushtetin.
Nëse opozita pro-perëndimore mund të përfitojë nga zemërimi i njerëzve me Vuçiqin – që është ndjerë pas vrasjeve – atëherë ajo mund të ketë shanse që të dalë më mirë në zgjedhje. Nëse Vuçiq ia del ta ruajë kontrollin, ai nuk do të ndryshojë asgjë në lidhje me Kosovën.
–A mendoni se SHBA-ja duhet të bëjë më shumë në këtë proces?
David Kanin: Mendoj se SHBA-ja duhet ta rishqyrtojë të gjithë qasjen e saj. Ne po përpiqemi t’i bindim kosovarët që të bëjnë lëshime serioze për serbët, në këmbim për shumë pak. Ky ka qenë modeli ynë. Ne vërtet duhet ta rimendojmë këtë.
–Dhe, një pyetje të fundit, çfarë të pritet për Ballkanin Perëndimor pas zgjedhjeve presidenciale të vitit të ardhshëm në SHBA?
David Kanin: If Donald Trump returns, as in his first term, he will be pro-Serbian. Vucic is expecting the Americans to be more pro-Serbian. Clearly, also Milloard Dodik, the leader of the Serbs in Bosnia and Herzegovina. Even if these two are not in power, America's attitude towards the region will become more friendly to Serbian interests if Trump returns. I base this judgment on the behavior of the first Trump administration./ REL
Lini një Përgjigje