FLASH
Shkruar nga Pamfleti
There are currently four draft statutes and draft visions for the implementation of the Agreement on the Association of Serb-majority municipalities in Kosovo, which Pristina and Belgrade reached ten years ago.
The international community insists that Kosovo establish the Association - which would gather around itself the municipalities in Kosovo, inhabited by a majority of Serbs - and its establishment, by the international factor, has been seen as a "condition on conditions" in the dialogue between Kosovo and Serbia for the normalization of reports, which is mediated by the European bloc.
The Government of Kosovo has so far refused to establish the Association, on the grounds that the broad powers of the Association would threaten the internal functionality of the state. However, the Prime Minister of Kosovo, Albin Kurti, has presented a draft vision for "self-management of the Serbian community".
The establishment of the Association is a constant request of Serbia, but also of the Serbian List - the main party of the Serbs in Kosovo, which has the support of the official Belgrade.
Below you can learn more about the existing draft statutes for the establishment of the Association:
Draft statute of the Management Team
On May 2, in the round of dialogue between Kosovo and Serbia, the Management Team - consisting of four Serbian representatives - presented the draft statute for the establishment of the Association, which was immediately rejected by the Prime Minister of Kosovo, Albin Kurti, who said that the document did not is in accordance with the constitutionality of Kosovo.
This document, which was accessed by Radio Free Europe, has 67 articles and nine chapters.
The Association, according to this draft statute, will be a "special form of organization, established for the purpose of protecting human and minority rights" of all residents and communities living in the municipalities that are part of the Association.
The management team has foreseen that the administrative center of the Association will be in North Mitrovica and any non-founding municipality can join the Association, if the Assembly of this body approves such a thing.
As for the organizational structure, the Association is expected to have an Assembly - elected by the member municipalities - which is the supreme body of the Association. In it, each municipality would have five representatives. According to this draft, the Association is expected to have a board of seven members, and this board is an executive body, elected by the Assembly, an institution to which it reports.
The Assembly also elects the president of the Association, while it is also planned to have a Council of the Association, as an advisory body.
It is also foreseen that the Association will have its own administration, which reports to the Board.
The draft status drawn up by the Management Team provides for the Association to have its own symbols, anthem, flag and coat of arms.
As for the powers, this document states that the Association can approve decisions and regulations of the Assembly, supervise the implementation of laws, regulate elections, reorganize and make the functioning of bodies, agencies, public enterprises as well as collect and process of statistical data. The association can also propose holding referendums and announce the same at the request of 10 percent of the voters who live in the municipalities that are part of this body.
Also, he can decide to borrow, approve the annual budget, establish agencies, organizations, enterprises and public financial institutions and funds and supervise their work.
Në kuadër të kompetencave është paraparë që Asociacioni të mund të regjistrojë votuesit, të mbajë të dhëna për regjistrat e lindjeve, martesave dhe vdekjeve.
Sipas dokumentit të siguruar nga REL-i, Asociacioni parashihet të emërojë komandantin rajonal policorë për katër komunat në veri [Mitrovicë e Veriut, Zveçan, Leposaviq dhe Zubin Potok].
Ekipi Menaxhues po ashtu ka paraparë në draft-statut që Asociacioni të ketë status të entiteti juridik, që nënkupton se ka të drejtë të padisë dhe të paditet dhe të ketë në pronësi pasuri të luajtshme dhe të paluajtshme.
Në draft-statut është paraparë edhe raporti që do të ketë Asociacioni me autoritetet qendrore. Marrëdhëniet do të jenë “të bazuara në parimet e bashkëpunimit të ndërsjellë dhe shkëmbimit të informacionit”, “duke promovuar interesat e komunitetit serb”. Asociacioni po ashtu parashihet të drejtë të propozojë ndryshime në ligje, si dhe të propozojë përfaqësues në organet dhe institucionet e organeve qendrore.
Ky organ po ashtu duhet të ketë buxhetin e vet dhe mund të gjenerojë të ardhura bazuar në pjesëmarrjen e komunave anëtare, nga shërbimet e ofruara, taksat dhe nga fondet e ndara nga buxheti i Serbisë.
Drafti parasheh që burimet natyrore që gjenden në territorin e komunave anëtare të Asociacionit, të menaxhohen nga Asociacioni, ashtu si edhe asetet me interes, si: tokat bujqësore, pyjet dhe ujërat tokësore.
Por, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi më 2 maj se anëtarët e Ekipit Menaxhues, që e kanë shkruar këtë statut, “qartazi” kanë dëshirë të krijojnë “një Republikë Sërpska” në Kosovë – referencë për entitetin me shumicë serbe në Bosnje e Hercegovinë që ka kompetenca që sfidojnë pushtetin qendror.
Draft-vizioni i Kurtit
Pas refuzimit që i bëri draft-statutit të Ekipit Menaxhues – ekip të cilin më pas tha se e shkarkoi – kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, në Bruksel më 2 maj paraqiti atë që e quajti draft-vizion për çështjen e rregullimit të komuniteteve joshumicë, përkatësisht të komunitetit serb në Kosovë.
Në draft-vizionin e Kurtit nuk përmendet specifikisht Asociacioni, por ai thirret në nenin 7 të Marrëveshjes drejt normalizimit të raporteve mes Kosovës dhe Serbisë.
Palët, më 27 shkurt në Bruksel arritën këtë marrëveshje, dhe më 18 mars në Ohër u pajtuan për Aneksin e zbatimit të saj.
Ky nen i marrëveshjes kërkon që palët të sigurojnë “një nivel të përshtatshëm të vetëmenaxhimit të komunitetit serb në Kosovë”. Vetëmenaxhimi, sipas BE-së – që ndërmjetëson dialogun – është referencë për Asociacionin e komunave me shumicë serbe.
Në këtë marrëveshje, po ashtu në nenin 10 thuhet se palët duhet të zbatojnë të gjitha marrëveshjet e arritura në dialog, përfshirë edhe atë të Asocaicionit.
Kurti ka thënë se një draft-statut për Asociacionin duhet të plotësojë disa kushte. Ai në këtë kuadër ka theksuar se një organ i tillë duhet "t’ua ofrojë pjesëtarëve të komunitetit serb në Kosovë mundësinë për të promovuar dhe mbrojtur interesat e veta përmes një kornize vetëmenaxhimi”.
Në draft-vizionin e paraqitur nga kryeministri kosovar, parashihet sikurse edhe në dokumentin e Ekipit Menaxhues – mundësia e bashkëpunimit me institucionet e Kosovës si dhe të “njihen plotësisht karakteristikat kushtetuese” të Kosovës, duke respektuar pavarësinë dhe integritetin e saj territorial.
Kurti në draft-vizionin e tij ka parë që komuniteti serb të ketë kanal të drejtpërdrejt komunikimi me ekzekutivin në Prishtinë dhe të ketë mundësi që të financohet nga Kosova dhe shtetet e tjera, përfshirë edhe Serbinë. Megjithatë, të gjitha financimet, sipas dokumentit të Kurtit, duhet të kalojnë përmes procedurave dhe rregullave të Ministrisë së Financave të Kosovës.
Në draft-vizion thuhet se do të mund të themelohen asociacione në fushën e kulturës, artit, shkencës dhe arsimit, si dhe asociacione të natyrave të ndryshme për “shprehjen, ushqyerjen dhe zhvillimin e identitetit serb”, bazuar në ligjet aktuale për ushtrimin e shërbimeve jofitimprurëse.
Kurti ka deklaruar se është i gatshëm që ta thellojë këtë draft-vizion, por ai ka thënë se palët duhet të pajtohen për parimet e Asociacionit.
Kurti insiston që një asociacion të mos e cenojë funksionalitetin e Kosovës dhe të jetë në përputhje me vendimin e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës të vitit 2015, e cila gjeti që Marrëveshja mbi parimet për themelimin e Asociacionit – që Prishtina dhe Beogradi arritën më 2015 – nuk ishte plotësisht në harmoni me aktin më të lartë juridik të shtetit, por që këto mospërputhje, sipas Kushtetueses, mund të harmonizohen me akte ligjore.
Draft-statuti i Ramës
Në 8 qershor, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, njoftoi opinionin se një ditë më herët i kishte dërguar presidentit të Francës, Emmanuel Macron, dhe kancelarit gjerman, Olaf Scholz, një draft-statut për Asociacionin.
Rama tha se për këtë dokument ka vënë “në dijeni edhe palën amerikane”.
Kryeministri i Shqipërisë tha se dokumenti është konfidencial.
Megjithatë, ai tha se është i bindur se ky draft-statut është “një dokument i nivelit më të lartë ndërkombëtar që merr në konsideratë të gjitha arsyet për krijimin e Asociacionit dhe që Asociacioni është pjesë e organizimit të jetës për Kosovën”.
Ky draft-statut, sipas Ramës, është hartuar nga ekspertë të pavarur dhe se ai vetë ka dhënë kontribut në të. Megjithatë, kryeministri shqiptar e pranoi se për këtë dokument nuk është konsultuar me homologun e tij kosovar.
Rama po ashtu tha se është i shqetësuar për situatën në të cilën ndodhet Kosova dhe ai nuk dëshiron që situata të përkeqësohet edhe më tej apo të vendosen sanksione ndaj Prishtinës.
“Për mua është i pakuptimtë pozicioni i Kosovës, se Serbia bën atë që ka bërë herë tjera. Palët nuk po merren vesh kush duhet ta shkruajë këtë tekst e jo më se si duhet hartuar”, shtoi Rama.
Draft-statuti për Asociacionin i hartuar nga FES
Në fund të janarit të këtij viti, organizata gjermane Friedrich-Ebert-Stiftung (FES), publikoi një draft-statut për themelimin e Asociacionit në përputhje me Kushtetutën dhe sistemin juridik të Kosovës, ashtu siç insiston edhe Qeveria e kryeministrit Kurti.
I përbërë nga shtatë kapituj dhe 18 nene, ky draft-statut i hartuar nga FES, parasheh mënyrën e themelimit, strukturën organizative, marrëdhëniet me autoritetet qendrore, rregullimin ligjor, buxhetin, si dhe aspekte të tjera të funksionimit të Asociacionit, përfshirë simbolet.
Sipas FES, Asociacioni mund të ushtrojë edhe kompetenca shtesë, të cilat mund të delegohen nga autoritetet qendrore të Kosovës.
Sa i përket strukturës, ky draft-statut ka paraparë që Asociacioni të ketë: Kuvendin, kryetarin, nënkryetarin, Këshillin dhe Bordin e Asociacionit.
FES ka paraparë disa objektiva të këtij organi, sikurse forcimi i demokracisë lokale, duke lehtësuar, financuar ose promovuar aktivitete që avancojnë pjesëmarrjen qytetare dhe praktikat demokratike, si dhe përfaqësimin e interesave të rëndësishme për demokracinë lokale.
Sikurse edhe draft-statuti i hartuar nga Ekipi Menaxhues, edhe dokumenti i FES-it parasheh që Asociacioni të ketë statusin e subjektit juridik, të cilin thuhet se duhet t’ia japë Qeveria e Kosovës përmes një akti juridik.
Sipas dokumentit në organizatës gjermane, Asociacioni do të financohet nga kontributet e anëtarëve të tij, të ardhurat nga shërbimet e ofruara nga Asociacioni, pasuritë e tij të luajtshme ose të paluajtshme, transferet nga autoritetet qendrore, grantet, donacionet, si dhe nga mbështetja financiare e shoqatave dhe organizatave të tjera, vendase dhe ndërkombëtare, duke përfshirë Republikën e Serbisë.
Ndërkaq, sa i përket buxhetit, në këtë draft-statut është paraparë që Asociacioni të financohet nga kontributet e komunave pjesëmarrëse, nga të ardhurat e shërbimeve që ofron ky organ, pasuritë e luajtshme apo të paluajtshme, trasferet nga autoritetet qendrore, grantet, donacionet, si dhe nga mbështetja financiare e organizata vendore dhe ndërkombëtare, përfshirë Serbinë.
Gjatë rishikimit të buxhetit, sipas dokumentit, Qeveria e Kosovës dhe Auditori i Përgjithshëm mund të kenë qasje. Auditori po ashtu është paraparë të bëjë kontrollet për shpenzimet e këtij organi.
Sipas draft-statutit të FES-it, Asociacioni do të përjashtohet nga detyrimet dhe taksat në arritjen e objektivave të tij, në të njëjtën mënyrë sikurse komunat pjesëmarrëse.
Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara vazhdimisht kërkojnë nga Qeveria e kryeministrit Kurti që të themelojë Asociacionin. Blloku evropian ka thënë se i ka ofruar Kosovës disa modele ekzistuese evropiane për të drejtat e pakicave kombëtare. Ndërkaq, SHBA-ja ka përsëritur disa herë se nuk përkrah një asociacion që do të krijonte “shtet brenda shtetit”.
Finally, the Government of Kosovo has said that in order to create a level of self-management for the Serbian community, it will push forward a Croatian model for national minorities./REL
Lini një Përgjigje