FLASH
Shkruar nga Marta Abbà 
Despite a 2016 moratorium, illegal logging continues, fueled by corruption, weak law enforcement, and European demand, particularly from Italy, for timber...
Massacre. Those who have seen it with their own eyes and can say something, talk about “massacre”. But most do not speak, nod their heads, communicate with their eyes and lower their eyes. “We saw them loading a unique type of ancient beech, a high-quality wood, into the truck. No rules were respected. They cut whatever they wanted” – says Ahmet Mehmeti, a forestry engineer, who has been an independent activist against indiscriminate logging for years.
Andi Bego, a specialist at the environmental NGO PPNEA, concludes his description of the supply chain: "After illegally cutting down trees, they set fire to the area to eliminate all traces. The forests in this area (Bishnica, west of Pogradec) are also used for firewood, but most of them are exported to neighboring countries."
Bego mentions Italy and Greece, although there is no film evidence, except for images well embedded in his memory: "After 2005, a massive illegal deforestation began, which continues to this day, increasing without anyone being concerned."
There is no data on this remote area, one of the few where anything is still left. Meanwhile, what is available on a national scale proves that Bego is right, as do satellite images. But traces of felled trees are quickly lost.
The central government and the European Union pass laws, but they feel far removed from these areas. And their bans ignore local dynamics, showing all their weakness in the face of urgent demand for wood.
According to INSTAT, during the years 2018-2023 Albania lost 320 thousand hectares of forests and pastures (18 percent) of which 82 thousand were “pure” forests (7 percent). Global Forest Watch says that in 2023 alone, 2200 hectares disappeared, or the equivalent of 1 million tons of CO2 emissions.
And this is "just the final sprint" of a "massacre" that has been going on for more than 25 years, amidst general indifference, and favored by the lack of local traceability. This is despite the fact that since 2016 a moratorium has been in force in Albania that prohibits the cutting and trading and export of wood products until 2026.
Fines of up to 36 thousand euros are foreseen, with 3 exceptions: felling to meet the firewood needs of local communities, for forest regeneration and clearing, or in cases of land use change.
Me miratimin e ligjit, investimet e qeverisë qendrore në sektorin pyjor ranë në zero si në 2016, ashtu edhe në 2017-ën. Sipas INSTAT, vetëm 220 mijë euro u investuan në vitin 2018 “për ripërtëritjen e pyjeve”. Apo dhe ato përfunduan kushedi se ku?
Ndërsa në fillim u duk sikur ligji po jepte rezultate pozitive, kufizimet e tij u bënë të dukshme në vitet në vijim. Mjafton të lexoni tekstin me kujdes për të kuptuar se sa i parashikueshëm ishte. Nuk ka kode specifike doganore për produktet që janë të ndaluara nga eksporti, he asnjë kufizim mbi sasinë e drurit që mund të pritet “për të plotësuar nevojat e banorëve për dru zjarri”.
Për më tepër, Shqipëria nuk ka një sistem kombëtar të gjurmimit të lëndës drusore apo një bazë të dhënash të unifikuar, për të gjurmuar drurin nga vendi i prerjes deri në pikën e shitjes. “Nga jashtë” janë të pakta OJQ-të që e përqendrojnë vëmendjen tek ky vend i vogël që nuk ndikon në PBB-në e ndonjë vendi të madh.
Ndërsa nga “brenda”, ka pak njerëz që arrijnë të dëgjohen në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Krahas moratoriumit, qeveria kreu edhe një rregullim institucional, duke e transferuar përgjegjësinë e menaxhimit të pyjeve nga autoriteti qendror tek 61 bashki, 33 prej të cilave deri në vitin 2023 nuk kishin asnjë plan në këtë drejtim dhe as personelin dhe pajisjet monitoruese për ta zbatuar ligjin.
Quhen të gjitha “pyjet ballkanike”, por siç ndodh shpesh me njerëzit, fati i pemëve varet edhe nga vendi ku kanë lindur, me ndryshimin se këto të fundit nuk mund të lëvizin, përveçse me koston e jetës së tyre.
“Shqipëria është i vetmi vend në rajon që ka një moratorium, dhe një pjesë e konsiderueshme e pyjeve janë prona publike. Ndaj tradicionalisht menaxhohen përmes planeve të menaxhimit”- thotë Davide Pettenella, profesor i Ekonomisë së Pyjeve në Universitetin e Padovës, dikur konsulent i FAO-s për Ballkanin.
Sipas tij ky kombinim favorizon korrupsionin. Cilido që shpresonte se angazhimi i Bashkimit Evropian për të luftuar shpyllëzimin mund të çonte në përmirësimin e situatës, dhe pse jo në një pikë kthese, e kishte gabim. Si EUTR ( Rregullorja Evropiane e Drurit), në fuqi që nga viti 2013, ashtu edhe versioni i tij i evoluar, EUDR, e cila kërkon gjeo-lokalizimin e çdo trungu të importuar në BE, nuk duket se kanë ndikuar në efektivitetin e mekanizmit kombëtar të shpyllëzimit.
Këtë e konfirmon edhe Pettenella, sipas të cilit një pjesë e konsiderueshme e korrupsionit ndodh në fazën fillestare të procesit, pra kur druri shitet, kontrollohet dhe eksportohet. Druri që vjen nga praktikat korruptive, kushton më pak se çmimi normal i tregut, ndaj ka një nxitje për të prerë më shumë dhe për rrjedhojë një presion më të madh mbi shkelësit e ligjit.
“Në fakt, eksporti i produkteve me bazë druri të importuara më parë në Shqipëri nuk është i ndaluar, dhe kjo justifikon fluksin e mundshëm tregtar drejt Italisë apo vendeve të tjera të huaja”- thotë eksperti Angelo Mariano.
Duke parë listën e kompanive italiane në sektorin që bëjnë biznes me Shqipërinë, bie në sy eksperienca e një kompanie me seli në Zogno të Bergamos: Minelli Group.
E themeluar në vitin 1937 si një kompani për shitjen e druve të zjarrit, ky biznes në pronësi familjare është tani i fokusuar në produkte druri me cilësi të lartë, si doreza furçash, thikash, këmbët e mobiljeve dhe pjesë të lodrave prej druri.
Në vitin 2014, në një konferencë të Confindustria Bergamo, presidenti i atëhershëm i bordit të drejtorëve Adriano Minelli, foli për një sipërmarrje të përbashkët të nisur në vitin 2010 me Alxhef, një kompani me qendër 20 kilometra nga Tirana. Corriere della Sera e Bergamos e citonte të shprehej: “Në Shqipëri shfrytëzojmë drurin e ahut, që në rastin e produkteve me kosto të ulët përpunohet në vend”.
Jemi në periudhën para moratoriumit, ku çdo gjë është e lejuar. Por në periudhën pas moratoriumit, konkretisht vitin e kaluar, po BergamoNews konfirmon vazhdimin e këtij biznesi në Shqipëri, eksportet e të cilit shkojnë kryesisht në SHBA, ku ka edhe një degë në Karolinën e Veriut.
Sërish pas vendosjes së moratoriumiut, në vitin 2017 konfirmohen të paktën 5 dërgesa të bëra nga Alxhef tek dega e kompanisë Minelli në SHBA, kryesisht me paleta dhe dru të papërpunuar ahu, nëpërmjet anijes Gioia Tauro.
Kur u pyet për këtë gjë, kompania shpjegoi se e kishte bërë këtë zgjedhje “për shkak të kostos shumë më të ulët të punës, për të qenë në gjendje të mbijetonte në disa tregje”, dhe Alxhef ka qenë gjithmonë një “furnizues i thjeshtë i elementeve të papërpunuara dhe gjysmë të gatshme të ahut, që në Itali transformohen në produkte dhe më pas rishiten si në Evropë ashtu edhe në SHBA”.
I pyetur për moratoriumin, përfaqësuesi i kompanisë Marcello Minelli mohon se Shqipëria ka qenë ndonjëherë burim i drurit të ahut: “Alxhef ka importuar trungje ahu nga jashtë edhe para vitit 2016. Ne e dimë që i blen në Mal të Zi dhe Kosovë, së fundmi edhe nga Greqia”.
E themeluar në vitin 2001, gjatë viteve 2015-2022, Alxhef i është nënshtruar 5 sekuestrove apo bllokimeve për arsye administrative, dhe ka qenë gjithmonë e autorizuar të ofrojë “shërbime konsulence dhe profesionale në lidhje me pyjet dhe kullotat” në territorin shqiptar.
Dhe duket se ajo është ende aktive. Në vitin 2023, nisi ta bënte këtë për Bashkinë e Tropojës, gjë që nuk u pëlqeu banorëve të fshatit Vranë e Madhe (brenda parkut rajonal Nikaj-Mërtur). Sapo panë prerës në pyllin e tyre të ahut, ata fajësuan Alxhef dhe bashkinë e tyre për prerjen e paligjshme.
Dokumentet zyrtare tregojnë se Alxhef, si i vetmi pjesëmarrës në tenderin e nëntorit 2022, ka fituar një tender me vlerë 4.560.000 lekë (afërsisht 46.000 euro) për 6 muaj me objekt “blerje dru zjarri”, dhe vitin pasardhës ka përsëritur kontratën me një vlerë pak më të ulët (44 mijë euro).
The Treasury reports transactions with relevant dates for “heating service” from the municipality of Tropoja and cites transactions from other municipalities spread across the territory including Elbasan, Kukës and Pogradec.
Asked directly about Alxhef's activities, company head Xhafer Fiora says: "We do not collect firewood, we have no contacts or contracts with companies operating in this sector. We have always imported materials from Montenegro, Bosnia, Croatia, Kosovo, Greece, 90 percent beech wood."
What about Tropoja? Fiora confirms that it has "respected the contract, cutting only fallen, dry trees or those on the list agreed upon with the Tropoja municipality", specifying that these are "closed contracts".
Asked about this, on March 21, the Tropoja municipality confirmed to me by e-mail that "AL Xh EF Shpk" continues to operate in the area, denies issuing licenses for cutting firewood, and confirms that it has announced public tenders for 8,489 cubic meters of wood in total, from 2020 to 2024.
Referring to satellite data, the most affected areas are those of Pogradec. In this area, about 2485 hectares of forests have been destroyed during the years 2017-2023 alone. We are talking about areas of considerable size. It is difficult to imagine that all of them are cut down just to meet local consumption of firewood.
But it is difficult to prove otherwise, as there is no clear limit on the amount officially reported. Shpëtim Lato, administrator of the small village of Velçan, 40 km south of Librazhd, says: “Illegal logging continued until two months ago. I reported this phenomenon and met officials in the municipality of Pogradec. But they told me that they could do nothing, as the illegal loggers have strong political connections.”/ Pamphlet from “Balcani Caucaso”
Lini një Përgjigje