FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Albin Kurti won convincingly inside Kosovo, but another difficult test may be outside it. The mandate given to him by the people in the elections, with over 51 percent of the vote, comes after a period of tense relations with Western allies, to the point that strategic partnerships themselves began to waver.
Tensions were fueled by a series of actions by Kurti's previous government - from the installation of Albanian mayors in Serb-majority municipalities in the north, to the closure of most Serbian institutions - which were described by the international community as unilateral, uncoordinated and problematic for the Serb community.
At the height of the crisis, in 2023, then-US Secretary of State Antony Blinken strongly condemned such actions, which he said were “against the advice of the US and Kosovo’s European partners.” He also warned of consequences for bilateral relations between Kosovo and the US.
And the consequences were not long in coming: just a few days later, Kosovo was excluded from the "Defender Europe 2023" military exercises, of which it was the host.
For Kurti, now in retrospect, "the burden has been worth the rent," as Serbia's parallel structures have been eliminated and the state has extended law and order.
"We are friends despite criticism. We are not true friends if we fail to normalize criticism of each other," Kurti told Channel 10 Television in Pristina last December.
But, in contrast to his statements about "normalizing criticism among friends," the US, last year, accompanied its disagreements by suspending the Strategic Dialogue with Kosovo - a mechanism created to deepen bilateral relations.
Washington's stance was reinforced in December by a meeting of the House of Representatives Foreign Policy Committee, in which Kurti was described as an obstacle to advancing the processes.
In Kosovo, however, the perception seems quite different. With over 51 percent of the vote in the December 28 elections, the Vetëvendosje Movement aims to return Kurti to the head of the government and quickly create new institutions – a step that looks set to test both the patience and approach of international partners.
When asked by Radio Free Europe about how the United States plans to cooperate with the next Government, the US Embassy in Pristina emphasized its readiness to strengthen relations, but, at the same time, specified that this will also require the fulfillment of certain conditions.
“Shpresojmë të forcojmë partneritetin tonë me Qeverinë e ardhshme të Kosovës, përfshirë edhe rifillimin e Dialogut Strategjik. Arritja e kësaj, megjithatë, do të kërkojë veprime nga Qeveria e Kosovës që çojnë përpara agjendën tonë të përbashkët për paqe rajonale, stabilitet dhe prosperitet të ndërsjellë ekonomik”, tha një zëdhënës i Ambasadës amerikane.
Në fund të vitit të kaluar, SHBA-ja miratoi Aktin për Autorizimin e Mbrojtjes Kombëtare, duke theksuar, mes tjerash, nevojën që Kosova dhe Serbia t’i normalizojnë marrëdhëniet. Që nga viti 2011, dy vendet kanë zhvilluar negociata dhe kanë arritur disa marrëveshje, por shumica e tyre nuk janë zbatuar. Që nga shtatori i vitit 2023, nuk ka pasur as ndonjë takim të nivelit të lartë, sepse Serbia nuk e ka dorëzuar të dyshuarin për sulmin në Banjskë, Millan Radoiçiq – hap ky që Kurti e ka kërkuar pa ndërprerje, si nga Beogradi, ashtu edhe nga partnerët ndërkombëtarë.
Këtë javë, Kosovën e vizitoi i dërguari i posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, i cili e përshëndeti procesin zgjedhor. Vizita u zhvillua në kohën kur Kosova pritet të dalë nga masat ndëshkuese të BE-së, të vendosura për më shumë se dy vjet, për shkak të veprimeve të konsideruara të njëanshme. Nga Prishtina, Sorensen rikujtoi se vazhdimi i dialogut në nivel të lartë me Serbinë, mbetet kyç.
“Ne vazhdojmë të punojmë për çështjet e dialogut, me shpresën që viti 2026 të sjellë atë që 2025-a nuk e solli. Pikërisht për këtë arsye e nisa vitin me një vizitë këtu dhe më pas në Beograd, gjatë kësaj jave”, u tha Sorensen mediave.
Pas takimit me Sorensenin, Kurti deklaroi se Kosova është e gatshme për dialog konstruktiv dhe normalizim të marrëdhënieve me Serbinë, por përsëriti kushtet e tij: dorëzimin e Millan Radoiçiqit dhe tërheqjen e letrës së vitit 2023, me të cilën Serbia shprehu rezerva ndaj Marrëveshjes për normalizim me Kosovën dhe aneksit të zbatimit të saj.
Duke iu përgjigjur Radios Evropa e Lirë për mënyrën se si planifikojnë të angazhohen me Qeverinë e re të Kosovës, edhe Zyra e BE-së në Kosovë dhe Ambasada gjermane theksuan rëndësinë e vazhdimit të dialogut me Serbinë dhe shprehën mbështetje për të. Ndërkohë, vendet e tjera të Quint-it – Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Italia – nuk iu përgjigjën pyetjes.
Mandati i fortë, vlerësojnë disa analistë, ia forcon Kurtit pozicionin edhe përballë BE-së dhe SHBA-së. Florian Bieber, drejtor i Qendrës për Studime të Evropës Juglindore, thotë se kjo i jep atij hapësirë politike për të vazhduar kursin aktual – edhe kur ai nënkupton vendime jopopullore dhe qëndrime më të ashpra në dialogun me Serbinë.
“Mesazhi për aktorët ndërkombëtarë është mjaft i qartë: ata duhet të bashkëpunojnë me Kurtin. Duan apo s’duan, ai është aktori politik dominues në Kosovë. Edhe më herët, partia e tij ka qenë larg më e popullarizuar. Dhe, aktualisht, nuk ka asnjë alternativë të fortë politike”, thotë Bieber për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.
Lisa Homel, drejtoreshë e Qendrës për Evropë në Këshillin Atlantik, e përmbledh ngjashëm situatën: “Kurti ka një mbështetje të jashtëzakonshme dhe të qartë pas vetes” dhe kjo “do ta inkurajojë atë në marrëdhëniet me Brukselin dhe Uashingtonin”. Sipas saj, ai do të jetë i gatshëm të angazhohet në dialog, por më pak i predispozuar për kompromis, sidomos në marrëdhëniet me Serbinë.
“Kurti e ka marrë mesazhin nga qytetarët e Kosovës se qëndrimi i tij ndaj Serbisë është popullor. Kjo i jep atij një pozicion të qartë dhe të paluhatshëm. Nuk pres të ketë përparim të madh të menjëhershëm, por mund të shohim më shumë lëvizje, deklarata dhe ngjarje mediatike pas vitit 2025, pasi, deri më tani, gjithçka ka qenë e bllokuar nga ngërçi politik në Kosovë”, thotë Homel për Exposenë.
Pothuajse gjatë gjithë vitit të kaluar, Kosova ishte me Qeveri në detyrë, pasi partia e Kurtit s’arriti të formonte Qeverinë e re pas zgjedhjeve të 9 shkurtit – çfarë edhe çoi në proces të parakohshëm zgjedhor. Në këtë kontekst, Bieber thotë se mandati i fortë i Kurtit nuk është thjesht një pohim i gjithçkaje që ka bërë Qeveria e tij, por edhe ndëshkim publik i dështimit të opozitës për të mbështetur një qeveri të re.
Bieber thotë se reagim logjik i BE-së do të ishte që të përshtatej dhe të angazhohej me Kosovën, e jo ta izolonte atë. Sipas tij, BE-ja duhet ta rimendojë dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, duke u angazhuar me Kurtin si partner.
“Sigurisht, tani ekziston një partner që do të mund të bënte kompromise, nëse ka vullnet për ta bërë këtë, në mënyrë që dialogu të çohet përpara në një fazë ku, të paktën pala kosovare, të mos shihet më si penguese. Kjo do ta zhvendoste qartazi përgjegjësinë te pala serbe dhe do ta orientonte dialogun drejt një procesi më konstruktiv”, thotë Bieber.
Gjatë mandatit të kaluar, Kurti akuzoi shpesh zyrtarët evropianë për “pozicionim kundër Kosovës” dhe për koordinim me palën serbe kundër Kosovës.
Bieber argumenton se autoriteti i Serbisë në Kosovë “është dobësuar” nga Qeveria paraprake e Kurtit dhe më tej nga sulmi në Banjskë, ku dyshohet se ishin të përfshirë njerëz nga Lista Serbe. Kjo e lë Serbinë në një “pozicion më të dobët negociues sesa ishte më parë”, sipas tij.
Homel, nga Këshilli Atlantik, nuk pret rritje të presionit ndërkombëtar ndaj Serbisë, duke vënë në dukje se, përballë krizave të shumta globale, Ballkani Perëndimor vështirë se do të jetë prioritet i lartë – veçanërisht për Uashingtonin. Sipas saj, rifillimi i Dialogut Strategjik SHBA-Kosovë, nëse ndodh, do të jetë sinjali më i qartë i mënyrës se si Uashingtoni synon të angazhohet me Prishtinën. Nga BE-ja, pritjet i ka gjithashtu të kufizuara, dhe jo vetëm për dialogun.
"The Presidency of the Council of the European Union has just started, led by Cyprus, one of the five countries that does not recognize Kosovo. Therefore, it is difficult to see any progress in the enlargement process during the Cyprus Presidency. But, perhaps when Ireland takes over the Presidency in a few months, we may see more visible movements," says Homel.
Based on this, Homel sees a status quo. According to her – far from ideal, but the most likely reality, and the responsibility does not fall solely on the international community.
"One of the most challenging aspects of normalizing relations is that it has to come from the region itself. The international community can express its priorities and ambitions, but, ultimately, the initiative and solutions have to come from Kosovo and Serbia themselves," says Homel.
And we're not there yet... Serbia is engulfed in internal anti-government protests, while Kurti told the representatives of EU states in Kosovo that the next mandate will be "a mandate of large infrastructure projects, oriented towards sustainable economic development."
But at a time when unpredictability has become the norm, no precise date for the formation of Kosovo's new government seems certain. Complaints and vote recounts have slowed the process of certifying the December 28 results, while the law stipulates that the election of Kosovo's new president must be held by March 4. If this step fails, the episode could start all over again... with new elections. / REL
Lini një Përgjigje