FLASH
Shkruar nga Pamfleti
After a 40-year absence, the Iraqi national football team has once again qualified for the World Cup. The team embodies both the hope and trauma of an entire nation and symbolizes the country's often dark history...
Zaid Ismael parks his car in front of a 1970s building. It belongs to the Technical Institute of Baghdad University. The sprawling campus by the Tigris River looks like a Soviet-style university relocated to the Middle East: concrete blocks rise against a pale blue sky, while dry grass covers the surrounding space.
On a grassy pitch, the team of Al-Talaba, one of Baghdad's main clubs, trains. With a championship match the next day, Ismael has little time to spare. He sits on a bench with weathered plastic seats.
"I still can't quite believe it," he says with a smile.
Until a few months ago, the 24-year-old midfielder was known only to football specialists in Iraq. Today, people recognize him on the streets of Baghdad. The reason is simple: Ismael is part of the team that made history for Iraqi football in Monterrey, Mexico.
Football fever grips Iraq
In the far-flung Mexican city, the Iraqi national team defeated Bolivia 2-1 in a hard-fought match and secured the final place in the World Cup to be held in North America. It is the first time in forty years that Iraq has qualified for football’s biggest tournament. Ismael made his contribution to this success. He was activated in the 52nd minute, just before striker Aymen Hussein scored the decisive goal. “After the match, all the players hugged each other. It was like a dream. I still didn’t understand what we had achieved. I shouted: ‘Are we living a dream?’” he recalls.
Since the Monterrey night, watched live on television by millions of Iraqis in the early hours of the morning, the country has been gripped by enthusiasm. Pictures of Mexico's heroes are everywhere. Taxi drivers listen to football songs as they wait in Baghdad's heavy traffic. However, Iraq faces other problems. After the US and Israeli attacks on Iran in late February, military tensions have again affected the region. Groups close to Tehran attacked American bases, while the US responded with bombings of militias. For a country with deep political and religious divisions, this is a huge burden.
Victim of history
“Në këto rrethana është edhe më e rëndësishme që u kualifikuam”, thotë Ismael, duke shtuar se “është detyra jonë të shkruajmë histori për popullin irakian.” Iraku është një vend i goditur nga luftërat dhe i mbushur me plagë. Kombëtarja e futbollit është pasqyra më e mirë e kësaj historie. Pothuajse të gjithë lojtarët janë prekur nga konfliktet e dekadave të fundit. Aymen Hussein, autor i golit të fitores në Monterrey, dikur ishte i zhvendosur brenda vendit. Babai i tij u vra nga Al-Kaeda, ndërsa vëllai i tij u rrëmbye nga Shteti Islamik (ISIS).
Edhe Ismael ka përjetuar tragjedi. Në vitin 2006, kur ishte vetëm katër vjeç, babai i tij u vra nga luftëtarë shiitë. Ai kishte punuar më parë për shërbimet sekrete të Saddam Husseinit, diktatorit sunit të rrëzuar nga amerikanët në vitin 2003. Pas kësaj, Iraku u zhyt në luftë civile mes sunitëve dhe shiitëve. Humbja e të atit u kthye në motivim për Ismaelin. Me disiplinë ai doli nga lagjja e varfër Al-Shaab, shkonte në stërvitje me motoçikletë edhe kur nuk kishte para dhe u transferua në provincë për të ndërtuar karrierën si futbollist profesionist. Sot ai ka mundur t’i sigurojë nënës dhe vëllezërve të tij shtëpi dhe automjete.
“Ashtu si unë, edhe shumë të tjerë kanë kaluar të njëjtën rrugë. Kombëtarja irakiane ka lindur nga dhimbja”, thotë ai.
“Ne ishim ushtarë, jo sportistë”
Ismael dhe shokët e tij nuk janë irakianët e parë që marrin pjesë në Kupën e Botës. Herën e fundit kjo ndodhi në vitin 1986, po në Meksikë. Iraku nuk la gjurmë të mëdha në atë turne. Humbi të tre ndeshjet, nuk grumbulloi asnjë pikë dhe shënoi vetëm një gol, në humbjen 2:1 ndaj Belgjikës. Megjithatë, futbollistët e asaj kohe konsiderohen ende heronj në vend. Ata humbën me diferenca minimale dhe përfaqësonin atë që konsiderohet gjenerata e parë e artë e futbollit irakian. “Ne ishim ushtarë, jo sportistë”, kujton Ghanim Oraibi, ish-mbrojtës i kombëtares së vitit 1986.
Sot Oraibi jeton në një vilë në lindje të Bagdadit. Në një nga dhomat ka krijuar muzeun e tij të futbollit, me fanella, kupa, fotografi dhe suvenire nga vitet shtatëdhjetë dhe tetëdhjetë. Një prej fotografive e tregon gjatë Kupës së Botës në Meksikë, me mustaqe të dendura dhe pamje serioze. Sipas tij, Iraku kishte një skuadër të fortë.
“Në vitet shtatëdhjetë dhe fillimin e viteve tetëdhjetë ishim një nga ekipet më të mira në Azi. Arabia Saudite u mund 7:0. Ishte e natyrshme që një ditë do të kualifikoheshim në Kupën e Botës.”
Nën hijen e Saddam Husseinit
Kur skuadra u nis për në Meksikë në vitin 1986, Iraku ndodhej tashmë në luftë me Iranin. Mijëra të rinj humbnin jetën në front. “Të gjithë miqtë e mi ishin në luftë. Shumë prej tyre vdiqën”, kujton Oraibi. Në Bagdad mbizotëronte një atmosferë ushtarake. Udhëtimet kontrolloheshin, telefonatat përgjohej dhe kundërshtarët politikë zhdukeshin. “Në familjen time u ekzekutuan disa persona”, thotë ai. Si shiit, regjimi i dominuar nga klanet sunite e konsideronte të dyshimtë. Futbollistët i shpëtuan frontit, por jo represionit. Saddam Hussein ia besoi kombëtaren djalit të tij Uday, i njohur për brutalitetin e tij. Sipas Oraibit, pas humbjeve lojtarët ndëshkoheshin me kamxhik, u rruhej koka ose detyroheshin të godisnin topa prej betoni për orë të tëra. “Kishim frikë të tmerrshme. Luanim nën presion ekstrem.”
Kaosi, lufta dhe humbja personale
Tre vjet pas Botërorit të vitit 1986, Ghanim Oraibi i dha fund karrierës si futbollist dhe vazhdoi punën si trajner në vende të ndryshme arabe. Ndërkohë, Iraku po fundosej gjithnjë e më shumë në krizë.
Pas përfundimit të luftës me Iranin, Saddam Husseini pushtoi Kuvajtin në vitin 1990. Pas ndërhyrjes amerikane dhe vendosjes së sanksioneve ndërkombëtare, vendi u përball me varfëri të thellë. Kur Shtetet e Bashkuara rrëzuan regjimin e Saddam Husseinit në vitin 2003, shpërtheu lufta civile. Më pas, pjesë të mëdha të territorit ranë nën kontrollin e Shtetit Islamik (ISIS). Futbolli kaloi në plan të dytë.
“Kushtet ishin katastrofike”, kujton Oraibi. Megjithatë, ai u kthye në Irak për të trajnuar skuadra profesioniste dhe për t'u kujdesur për karrierën e djalit të tij, Zulfikarit, i cili gjithashtu ëndërronte të bëhej futbollist. “Ai luante mirë me të dyja këmbët dhe kishte teknikë të shkëlqyer”, thotë ai me krenari.
Por ëndrra nuk u realizua kurrë. Në vitin 2016, Zulfikari humbi jetën në një atentat me bombë në Bagdad. Oraibi ende nuk e ka kapërcyer këtë humbje. Në sallonin e shtëpisë së tij ndodhen jastëkë të shtypur me fotografinë e të birit.
“Ne u ngritëm nga fundi”
Edhe në periudhat më të errëta të historisë moderne të Irakut, futbolli solli shpresë. Në vitin 2007, në kulmin e luftës civile, kombëtarja irakiane fitoi papritur Kupën e Azisë në Xhakartë. Me një gol të Yunis Mahmudit, Iraku mposhti Arabinë Saudite 1-0 në finale. Ahmed Mnajed, sot 44 vjeç, ishte pjesë e asaj skuadre.
“Ne u ngritëm nga fundi”, thotë ai ndërsa pret mysafirët në një piknik të improvizuar me çaj, fara luledielli dhe biskota pranë pallatit ku jeton me familjen e tij në Bagdad.
Sot zona ku jeton është pjesë e një kompleksi modern banimi. Por dy dekada më parë një zhvillim i tillë ishte i paimagjinueshëm. Mnajed e nisi karrierën gjatë viteve të fundit të regjimit të Saddam Husseinit. Në vitin 2004 ai u largua jashtë vendit.
“Në Irak nuk mund të luaje më futboll. Dhuna ishte bërë e padurueshme”, kujton ai.
Pas pushtimit amerikan, milicitë sunite dhe shiite vrisnin civilë në rrugë dhe luftonin si kundër njëra-tjetrës ashtu edhe kundër forcave të huaja.
Mnajed luajti në kampionate modeste në vendet e Gjirit dhe në Liban. Edhe kombëtarja luante larg Irakut, kryesisht në Jordani.
“Qëndronim në hotele të rrënuara. Stërviteshim në fusha të forta ose ndonjëherë edhe në rrugë. Dhe nuk kishim as tifozë”, kujton ai.
Një masakër që u kthye në motivim
Megjithatë, në vitin 2007 kombëtarja udhëtoi drejt Indonezisë dhe shkroi një nga historitë më të mëdha të futbollit aziatik. Iraku mposhti Australinë në fazën e grupeve dhe më pas Korenë e Jugut në gjysmëfinale. Por ndërsa tifozët në Bagdad dolën në rrugë për të festuar kualifikimin në finale, një sulm vetëvrasës me makinë-bombë vrau 50 persona.
“Ishim të tronditur kur morëm lajmin”, thotë Mnajed. Megjithatë, tragjedia u bë motivim për ekipin.
“Nëna e një djali të vrarë na kontaktoi dhe na kërkoi ta fitonim trofeun për djalin e saj. Vendosëm që ta bënim këtë.” Pak ditë më vonë, Iraku fitoi finalen dhe u shpall kampion i Azisë.
Megjithatë, pas triumfit skuadra u shpërbë. Kushtet e vështira vazhdonin të pengonin zhvillimin e futbollit në vend.
Një brez që kërkon normalitet
Gjatë bisedës bashkohet edhe djali 17-vjeçar i Ahmed Mnajedit. Ai është tifoz i Barcelonës dhe, ndryshe nga i ati, flet rrjedhshëm anglisht. “Brezi im është lodhur nga konfliktet në Irak”, thotë ai. “Ne duam të jetojmë.” Sipas tij, suksesi i vitit 2007 luajti një rol të rëndësishëm në uljen e tensioneve dhe në rikthimin e shpresës. “Pa atë fitore, Iraku nuk do të ishte aty ku është sot.”
Disa ditë më vonë, skuadra e Al-Shorta luan kundër Naftit në një stadium modern në perëndim të Bagdadit. Emrat e klubeve pasqyrojnë historinë e vendit: Al-Shorta do të thotë “Policia”, ndërsa Naft lidhet me sektorin e naftës dhe gazit. Shumica e skuadrave tradicionale irakiane janë themeluar ose financuar nga institucione shtetërore.
Në tribunën e nderit ndodhen zyrtarë policie, biznesmenë dhe ish-futbollistë që ndjekin ndeshjen duke pirë çaj të ëmbël. Në vijën anësore gjendet Ahmed Mnajed, tashmë trajner. Ai është angazhuar përkohësisht për të stabilizuar ekipin. Në atë ndeshje, Al-Shorta fiton 1-0.
Pas ndeshjes, lojtarët dhe drejtuesit mbushin korridoret e stadiumit. Futbolli irakian ka ndryshuar ndjeshëm që nga vitet 2000. Janë rritur investimet, kampionati ka nisur bashkëpunim me La Liga-n spanjolle dhe kushtet e stërvitjes janë përmirësuar. Lojtarët e kombëtares mund të fitojnë deri në 15 mijë dollarë në muaj.
Ky zhvillim pasqyron edhe ndryshimet në vend. Që prej humbjes së ISIS-it, Iraku ka arritur një nivel stabiliteti që nuk e kishte njohur prej vitesh. Në Bagdad po ndërtohen autostrada, qendra tregtare dhe hotele luksoze. Në kafene dhe restorante, ekranet gjigante transmetojnë ndeshje futbolli gjatë gjithë kohës.
Një ekip që bashkon një vend të ndarë
Kombëtarja irakiane është një pasqyrë e vendit.
It is made up of veterans and youngsters, players who play in Iraq and others who grew up in exile. The team includes Sunnis, Shiites, Christians and Kurds. At the same time, it serves as a unifying factor for society.
However, the road to the World Cup will not be easy.
The group awaits France, two-time world champions, Senegal, African champions, and Norway, another strong opponent.
"We're not going there just to participate," says Zaid Ismael. He wants to represent his country with dignity. But he also has a personal dream.
"Why not in Switzerland? Basel or Young Boys?" he says with a laugh, as the sun sets over the university's training ground. Meanwhile, older generations view the situation with more reserve.
"We were stronger in our time," says Ghanim Oraibi, a veteran of the 1986 World Cup. "Today, many young people play for money." Ahmed Mnayed believes the 2007 Asian champion team was the best Iraq has ever had.
"That team was the strongest in the history of Iraqi football. Unfortunately, it never managed to fully exploit its potential," he said. /Adapted from Pamphlet by NZZ/
Lini një Përgjigje