FLASH
Shkruar nga Paolo Rossetti
Ndërsa kostoja marramendëse e konfliktit rëndon mbi buxhetin e SHBA-së, Donald Trump po kërkon një rrugëdalje që shmang destabilizimin e plotë të rajonit. Megjithatë, synimet e Izraelit për ndryshimin e regjimit dhe rreziku i një katastrofe energjetike në ishullin Kharg e bëjnë këtë strategji jashtëzakonisht të vështirë për t’u zbatuar...
Lufta aktuale ka përfshirë direkt 20 vende dhe kushton 900 milionë dollarë në ditë. Trump duhet të dalë prej saj, por mundësia e një sulmi në ishullin Kharg është jashtëzakonisht e rrezikshme. Donald Trump dëshiron që ta rrethojë Iranin, por ai preferon një vend që nuk është i destabilizuar dhe ka nevojë për një strategji daljeje nga konflikti.
Ndërkohë, Netanyahu dëshiron të eliminojë udhëheqësin e “Boshtit të së Keqes”. Por për të ndryshuar regjimin, nuk mjafton sulmi me aeroplanë, raketa dhe dronë. Prandaj po kërkohet një rrugëdalje. Për Paolo Giordanin, president i Institutit Ndërkombëtar Diplomatik (IDI), duhet ose të vazhdohen goditjet nga ajri për të dëmtuar Iranin dhe për të penguar rimëkëmbjen e tij, ose të gjendet një zgjidhje tjetër.
Trump thotë se lufta pothuajse ka mbaruar. Sipas Wall Street Journal, ndihmësit e tij e nxisin të gjejë një rrugëdalje për të shmangur rritjen e çmimeve të naftës dhe për të qetësuar amerikanët, të cilët sipas sondazheve, nuk e duan luftën. Cila mund të jetë zgjidhja?
Që në fillim, Trump përmendi arsye të ndryshme për sulmin dhe parashikoi kohëzgjatjen e tij, nga disa ditë në disa javë, madje edhe për një kohë të pacaktuar. Pas 10 ditësh, humbjet dhe dëmet e shkaktuara ndaj iranianëve janë të mëdha, por regjimi nuk po tregon shenja shpërbërjeje.
Monarkitë e Gjirit, aleatë të SHBA-së, po vuajnë pasojat e rënda të një konflikti që nuk e donin dhe për të cilin fajësojnë Uashingtonin, ndërkohë që bota po rrezikon një krizë energjetike më të rëndë se ajo e vitit 1973. Në realitet, problemi nuk është vetëm energjia.
Mendoni për plehrat, aluminin, mikroçipat dhe gjithçka që përfshin mbylljen e një bllokimi me rëndësi globale. Sipas Axios, rreth 20 vende janë të përfshira në luftë. Edhe NATO mund të përfshihet lehtësisht nëse Qipro ose Turqia do t’i referohen Nenit 5 të traktatit pas një sulmi.
Çfarë mund të bëjë Trump?
Është vërtet e pranishme nevoja për të identifikuar një strategji daljeje. Ëndrra e Trumpit (vetëm në këtë aspekt qëndron krahasimi me Venezuelën) është të marrë kontrollin e naftës iraniane, siç kanë bërë Shtetet e Bashkuara me naftën bruto të Irakut.
Por ky objektiv duket i papajtueshëm me rezistencën dhe dëshirën e regjimit të Teheranit për hakmarrje, dhe kësisoj me imazhin e një lufte të shkurtër, tashmë jashtëzakonisht të kushtueshme (rreth 900 milionë dollarë në ditë), por me viktima të kufizuara nga radhët e amerikanëve. Shumë gjëra do të varen nga situata e brendshme në Shtetet e Bashkuara.
Pse?
I shqetësuar për zgjedhjet e mesit të mandatit, presidenti po përpiqet të miratojë në Kongres një projektligj, Aktin “SAVE America”, me dispozita zgjedhore që duhet ta favorizojnë atë dhe kështu të shmangin humbjen dhe shkarkimin e mundshëm. Sondazhet mbi luftën me Iranin janë të pafavorshme.
Pra, nuk është rastësi që kemi dëgjuar fragmente të asaj që mund të jetë një narrativë gjithnjë e më këmbëngulëse: “Ne kemi fituar tashmë, e kemi eliminuar forcën e tyre detare dhe ajrore, një pjesë të mirë të raketave të tyre, kemi eliminuar udhëheqësit e tyre”. Pra, misioni u krye.
Presidenti amerikan ka deklaruar se vendimet për luftën do të merren me Netanyahun, i cili këmbëngul në ndryshimin e regjimit. A mund ta pranojë Izraeli një fund të konfliktit vetëm nëse bie regjimi i Ajatollahëve?
Eliminimi fizik i elitave, degradimi i aftësive ushtarake të Iranit dhe shkatërrimi i infrastrukturës së vendit janë fitime neto për Izraelin, të cilat, për sa kohë që zgjat lufta, realizohen çdo ditë.
Netanyahu po ndjek qëllimet e tij - eliminimin e “kupolës së boshtit të së keqes” dhe hegjemonisë rajonale - madje edhe me rrezikun e acarimit të Uashingtonit (siç ndodhi me bombardimin e depove të karburantit të Teheranit).
Një Iran i ndarë dhe kaotik mund t’i përgjigjet dëshirave të Izraelit, por jo kërkesave të aleatit të tij të fuqishëm, i cili kërkon një rend të ndryshëm e të favorshëm për interesat e veta. Nëse kjo kontradiktë del fuqishëm në pah, Trump do ta ketë të vështirë ta frenojë Netanyahun, por ky i fundit nuk do të ketë gjasa të bëjë shumë përparim pa miratimin e Trumpit.
Izraelitët dhe amerikanët thonë se aftësitë ofensive dhe mbrojtëse të Iranit janë reduktuar shumë. Por raketat dhe dronët vazhdojnë të lëshohen drejt Bahreinit, Turqisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe. A janë këto vetëm disa momente të papritura të minutës së fundit, apo iranianët kanë mundësinë ta zgjasin luftën?
Irani zotëron ende mijëra raketa dhe dronë me rreze të mesme dhe të shkurtër veprimi. Por kapaciteti i tyre operacional është i kufizuar nga shkatërrimi i lëshuesve të tyre. Nëse përdoren me mençuri, këto armë mund t'i shërbejnë objektivave kryesore strategjike të Republikës Islamike: ruajtjen e presionit mbi shtetet e Gjirit dhe flukset ndërkombëtare të energjisë, mbjelljen e kaosit dhe thellimin e krizës ekonomike.
Rritja e cenueshmërisë së Izraelit dhe monarkive të Gjirit ndaj sulmeve iraniane, ka të ngjarë të vijë për shkak të dëmtimit të sistemeve jashtëzakonisht të shtrenjta të radarëve me rreze të gjatë veprimi të SHBA-së në ditët e para të luftës.
Si do të ndryshojnë marrëdhëniet midis Iranit dhe vendeve të tjera të Lindjes së Mesme? Nëse ky regjim mbetet në këmbë, a do të lënë sulmet iraniane një trashëgimi konflikti me vendet e Gjirit dhe Turqinë?
Jo domosdoshmërisht. Situata “jeto dhe lëri të tjerët të jetojnë” që ekzistonte më parë mund të rikthehet, gjithnjë duke marrë parasysh ndryshimet fetare dhe kulturore midis iranianëve shiitë dhe fqinjëve të tyre sunitë. Por në një periudhë afatshkurtër dhe afatmesme, vendet e Gjirit do ta kenë të vështirë të rifitojnë aftësinë e tyre për të tërhequr njerëz dhe kapital.
Trump dhe Putin folën midis tyre për luftën në Iran, ndërsa Kina duket se fshihet në sfond. Sa ndikim mund të kenë rusët dhe kinezët në zhvillimin e konfliktit? Deri në ç’masë mund të ushtrojnë presion mbi Trumpin?
Rusët dhe kinezët janë bashkëbisedues që Trump i njeh vërtet si të tillë, sepse siç do të thoshte ai, “ata i mbajnë letrat”. Kjo tregohet jo vetëm nga telefonata me Putinin, por edhe nga përpjekjet e bëra (nga të dyja palët) për ta mbajtur në axhendë vizitën e presidentit amerikan në Kinë, e para e tij në tetë vjet.
Kremlini po luan një lojë me dy porta: nga njëra anë u kalon informacione iranianëve nga rrjetet e tij satelitore, dhe nga ana tjetër vazhdon afrimin me Uashingtonin, i cili e ka rikthyer atë në lojë dhe ka premtuar të lehtësojë sanksionet.
Po Pekini?
Kina është blerësi më i madh i naftës dhe gazit të lëngshëm (LNG) nga Lindja e Mesme. Ajo është dëmtuar nga konflikti, por mban rezerva të mëdha (midis 1.2 dhe 1.4 miliardë fuçi naftë). Po ashtu, është prodhuesja kryesore në botë e energjisë së rinovueshme dhe po punon për reduktimin e varësisë së saj nga lëndët djegëse fosile.
Kinezët mund të luajnë kartën e metaleve të rralla me Trumpin, ku ata kanë një monopol pothuajse të plotë. Opsioni ushtarak është hipotetikisht i rezervuar për Tajvanin dhe Indo-Paqësorin. Gjithashtu Xi po ofron shërbimet e diplomatëve të tij.
Duke pasur parasysh gjendjen aktuale, cili është rezultati më i mundshëm i krizës?
Vëzhguesit, duke filluar nga Këshilli Kombëtar i Inteligjencës i SHBA-së, bien dakord se raketat dhe dronët, madje edhe në numër të paparë, nuk janë të mjaftueshëm për të sjellë ndryshimin e regjimit. Pra, jemi në një udhëkryq: ose do të vazhdojmë ta shkatërrojmë Iranin nga lart, duke shkaktuar dëme nga të cilat nuk do të rikuperohet për dekada, ose duhet të mendojmë ndryshe.
Do të shohim se sa të vërteta janë zërat për një sulm të mundshëm tokësor në ishullin Kharg, përmes të cilit kalon afërsisht 90 për qind e naftës iraniane, për t’i futur vërtet në qoshe Ajatollahët. Por rreziqet janë të frikshme.
Cilat janë ato?
Jo vetëm që do të kishte humbje të mëdha në njerëz dhe pajisje, për shkak të cenueshmërisë ndaj sulmeve guerile, por mbi të gjitha ekziston mundësia e aktivizimit të asaj që tashmë është quajtur “Operacioni Samson”: një hakmarrje sistematike kundër impianteve dhe fushave të naftës, që do të rriste çmimet e energjisë në mënyrë marramendëse dhe do të shkaktonte një katastrofë globale mjedisore. Këtë herë, do të ishin “filistinët” ata që do ta rrëzonin Tempullin./ Përshtati "Pamfleti" nga “Il Sussidiario”
Lini një Përgjigje